Το βούτυρο διανύει μια περίοδο ανανεωμένου ενδιαφέροντος και ακμής. Το 2024, η κατά κεφαλήν κατανάλωση στις ΗΠΑ έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν 60 ετών.
Ωστόσο, μια νέα επιστημονική μελέτη αναφέρει ότι η κατανάλωση βουτύρου συνδέεται με πρόωρο θάνατο.
Είναι πραγματικά επιβλαβές το βούτυρο για την υγεία;
Το βούτυρο και η υγεία
Για να δοθεί μία απάντηση, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι δεν είναι όλα τα λίπη ίδια. Σε χημικό επίπεδο, τα λίπη μπορούν να θεωρηθούν ως αλυσίδες ατόμων άνθρακα. Μερικά είναι κορεσμένα, που σημαίνει ότι κάθε άτομο άνθρακα συνδέεται με δύο άτομα υδρογόνου, ενώ άλλα είναι ακόρεστα, που σημαίνει ότι ορισμένα άτομα άνθρακα συνδέονται μόνο με ένα άτομο υδρογόνου.
Αυτές οι δομικές διαφορές μπορούν να επηρεάσουν δραματικά τον τρόπο με τον οποίο τα λίπη αυτά αλληλεπιδρούν με τον οργανισμό. Τα κορεσμένα λίπη, για παράδειγμα, αυξάνουν τα επίπεδα χοληστερόλης, ενός λιπαρού μορίου που συσσωρεύεται στις αρτηρίες και μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων. Αυτό συμβαίνει, εν μέρει, επειδή απενεργοποιούν μερικώς τους υποδοχείς στο ήπαρ που προκαλούν την απομάκρυνση της περίσσειας χοληστερόλης από την κυκλοφορία του αίματος και την απόρριψή της στη χολή. Αντίθετα, τα ακόρεστα λίπη μειώνουν ενεργά τα επίπεδα χοληστερόλης ενεργοποιώντας αυτούς τους ίδιους υποδοχείς του ήπατος.
Το μεγαλύτερο μέρος του λίπους στο βούτυρο είναι κορεσμένο. Επομένως, είναι λογικό να υποθέσει κανείς ότι το βούτυρο έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία της καρδιάς. Πράγματι, ελεγχόμενες μελέτες παρέχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η αντικατάσταση του βουτύρου με φυτικά έλαια μπορεί να μειώσει τη χοληστερόλη.
Τι εντόπισε η έρευνα
Υπάρχουν και άλλα άσχημα νέα για τους λάτρεις του βουτύρου. Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 6 Μαρτίου στο περιοδικό JAMA Internal Medicine από συγγραφείς από τη Μασαχουσέτη και τη Δανία, βασίστηκε σε δεδομένα από τρεις μακροχρόνιες δοκιμές σε Αμερικανούς επαγγελματίες του ιατρικού κλάδου. Για σχεδόν 33 χρόνια, 220.000 νοσηλευτές και γιατροί ερωτήθηκαν τακτικά σχετικά με τον τρόπο ζωής, τη διατροφή και την υγεία τους. Πολλοί έχουν πεθάνει κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Οι συγγραφείς διαπίστωσαν ότι, αφού έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, η διατροφή και ο τρόπος ζωής, τα άτομα που κατανάλωναν τη μεγαλύτερη ποσότητα βουτύρου (κατά μέσο όρο περίπου μία κουταλιά της σούπας την ημέρα) είχαν 15% περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν κατά τη διάρκεια της μελέτης σε σύγκριση με εκείνους που απέφευγαν το βούτυρο. Αντίθετα, τα άτομα που κατανάλωναν τα περισσότερα φυτικά έλαια — τα οποία έχουν όλα χαμηλά επίπεδα κορεσμένων λιπαρών — είχαν 16% λιγότερες πιθανότητες να πεθάνουν σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν βούτυρο.
Και, αν και η μελέτη δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι το βούτυρο αυξάνει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακές παθήσεις, η αυξημένη κατανάλωση φυτικών ελαίων μείωσε όντως τον συγκεκριμένο κίνδυνο. Αντίθετα, η κατανάλωση βουτύρου συνδέθηκε με περισσότερους θανάτους από καρκίνο. Οι συγγραφείς διαπίστωσαν ότι η αντικατάσταση δέκα γραμμαρίων βουτύρου την ημέρα με την ίδια ποσότητα φυτικού ελαίου φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο θνησιμότητας από καρκίνο κατά 17%.
Ωστόσο, μελέτες όπως αυτή σπάνια είναι ξεκάθαρες. Ο Τζορτζ Ντέιβι Σμιθ, επιδημιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, επισημαίνει ότι υπάρχουν και άλλες διαφορές στις συμπεριφορές που σχετίζονται με την υγεία μεταξύ των ομάδων: στους «άπληστους» καταναλωτές βουτύρου εντοπίστηκε διπλάσιος αριθμός καπνιστών, για παράδειγμα, σε σύγκριση με όσους απέφευγαν το βούτυρο. Υποστηρίζει ότι δεν είναι δυνατόν να ελεγχθούν πλήρως τέτοιες διαφορές, πράγμα που σημαίνει ότι ενδέχεται να παίζουν ρόλο και ορισμένοι μη διατροφικοί παράγοντες.
Με πληροφορίες από Economist
