Έχει τεκμηριωθεί από πλήθος μελετών ότι οι γυναίκες σε εγκυμοσύνη έχουν αυξημένη ευαλωτότητα σε συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών και χρήζουν ιδιαίτερης προστασίας. Νέα διεθνής συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση, με τη συμμετοχή Ελλήνων ερευνητών, επιχειρεί να φωτίσει τους βιολογικούς μηχανισμούς με τους οποίους η έκθεση σε καύσωνα επιβαρύνει τη φυσιολογία της εγκύου και του εμβρύου.
Τα ευρήματα της μελέτης, που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα, ποσοτικοποιούν την αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος και τους καρδιακούς παλμούς της μέλλουσας μητέρας και του εμβρύου που κυοφορεί. Παράλληλα, καταδεικνύουν την ανάγκη ιδιαίτερα αυξημένης προστασίας σε γυναίκες με υπέρταση ή προεκλαμψία κατά την εγκυμοσύνη, απέναντι στα επεισόδια καύσωνα, που θα είναι όλο και συχνότερα λόγω της κλιματικής κρίσης.
Σκοπός και μεθοδολογία
Οι συγγραφείς της μελέτης αναφέρονται σε πληθώρα μελετών που έχουν καταδείξει ότι η έκθεση των εγκύων σε συνθήκες ακραίας ζέστης σχετίζεται με επιπλοκές όπως πρόωρο τοκετό, προεκλαμψία, υπέρταση κύησης, χαμηλό βάρος γέννησης και αυξημένη θνησιγένεια. Ωστόσο, σημειώνουν πως παρέμενε ασαφές ποιοι μηχανισμοί επηρεάζουν τον οργανισμό της μητέρας, του εμβρύου, αλλά και τον πλακούντα, οδηγώντας σε αυτές τις επιπλοκές.
Στη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυσή τους, αναζήτησαν αποτελέσματα συνολικά 4.290 μελετών, από τις οποίες επέλεξαν 27. Σε αυτές περιλαμβάνονταν εργαστηριακές μελέτες σε εγκύους που εκτέθηκαν σε θερμότητα (σάουνα, άσκηση σε θερμό περιβάλλον κ.ά.), μελέτες πεδίου σε γυναίκες που εργάζονταν σε εξωτερικούς χώρους ή ζούσαν σε περιοχές με αυξημένες θερμοκρασίες, καθώς και μεγάλες επιδημιολογικές κοόρτες.
Συνολικά, οι δημοσιεύσεις αφορούσαν 201.906 εγκύους, παρέχοντας δεδομένα όπως μετρήσεις θερμοκρασίας σώματος και καρδιακού ρυθμού εγκύου και εμβρύου, αρτηριακής πίεσης, αιμάτωση πλακούντα κ.ά.
Κύρια ευρήματα
Στις γυναίκες σε κύηση που εκτέθηκαν σε θερμότητα στο πλαίσιο των μελετών, ο καρδιακός ρυθμός της μητέρας αυξήθηκε, κατά μέσο όρο, κατά 38 παλμούς το λεπτό. Η αύξηση αυτή αξιολογείται ως ιδιαίτερα μεγάλη και αντανακλά την προσπάθεια του οργανισμού της εγκύου να αποβάλλει την επιπλέον θερμότητα, μέσω της αύξησης της καρδιακής παροχής.
Κατά 12,6 παλμούς το λεπτό αυξάνεται, επίσης, ο καρδιακός ρυθμός του εμβρύου. Το εύρημα καταδεικνύει ότι και το έμβρυο υφίσταται σημαντική φυσιολογική επιβάρυνση.
Η θερμοκρασία πυρήνα της μητέρας αυξήθηκε κατά 0,5 βαθμούς Κελσίου, επίσης κατά μέσο όρο. Η αύξηση φαίνεται μικρή, αλλά επίσης θεωρείται σημαντική, καθώς όπως επισημαίνεται, ακόμη και μικρές αυξήσεις στη θερμοκρασία του ανθρώπινου οργανισμού ενεργοποιούν έντονους μηχανισμούς θερμορύθμισης.
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα είναι πως η αύξηση της θερμοκρασίας του πυρήνα ήταν μικρότερη στους προχωρημένους μήνες της εγκυμοσύνης, σε σχέση με τους πρώτους. Παρόλο που απαιτούνται περισσότερες μελέτες για επιβεβαίωση, αυτό ίσως να υποδηλώνει έναν μεγαλύτερο βαθμό προσαρμογής των θερμορυθμιστικών μηχανισμών στα τελευταία στάδια της κύησης.
Η θερμοκρασία δέρματος της μητέρας αυξήθηκε κατά 1,9 βαθμούς Κελσίου, γεγονός που αντικατοπτρίζει την περιφερική αγγειοδιαστολή, ως έναν φυσιολογικό μηχανισμό αποβολής θερμότητας.
Η υψηλή θερμοκρασία και η σωματική καταπόνηση δρουν αθροιστικά. Όσο αυξάνεται η ένταση της δραστηριότητας, συμπαρασύρει ανάλογα και τη θερμική καταπόνηση του οργανισμού της μητέρας.
Ποιες γυναίκες διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο
Αρκετές από τις μελέτες που συμπεριλήφθηκαν στη μετα-ανάλυση έδειξαν πως στις γυναίκες με προεκλαμψία και υπέρταση κύησης η θερμική καταπόνηση συνοδευόταν από μεγαλύτερες διαταραχές της αιμάτωσης της μήτρας, αυξημένη αντίσταση στις μητριαίες αρτηρίες και συχνότερα σημεία εμβρυικής δυσχέρειας.
Επιπλέον, από μεγάλη κινεζική κοόρτη προέκυψε ότι η έκθεση στη ζέστη στις πρώτες 20 εβδομάδες της κύησης συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης της κύησης και πρόωρου τοκετού.
Πώς επηρεάζεται ο πλακούντας
Από τα περιορισμένα δεδομένα των μελετών, προέκυψαν ενδείξεις ότι η έκθεση της μέλλουσας μητέρας στη θερμότητα μπορεί να μεταβάλλει την έκφραση γονιδίων στον πλακούντα, να ενεργοποιεί γονίδια που σχετίζονται με κυτταρικό στρες και να επηρεάσει οδούς μεταφοράς θρεπτικών συστατικών προς το έμβρυο. Όπως σημειώνουν οι συγγραφείς, αυτός θα μπορούσε να είναι ένας πιθανός μηχανισμός, μέσω του οποίου η ζέστη θα οδηγούσε σε ανεπαρκή λειτουργία του πλακούντα και περιορισμό της εμβρυικής ανάπτυξης.
Σε ό,τι αφορά την αιμάτωση του πλακούντα, τα αποτελέσματα των μελετών ήταν αντικρουόμενα, με κάποιες να μην εντοπίζουν μεταβολές λόγω της θερμότητας και κάποιες άλλες να δείχνουν αυξημένη αντίσταση στις μητριαίες ή ομφαλικές αρτηρίες, ιδιαίτερα σε γυναίκες με υπέρταση ή σε γυναίκες με έντονη έκθεση στη ζέστη κατά την εργασία τους.
Ανάγκη μεγαλύτερης προστασίας
Παρά τους περιορισμούς (ετερογένεια μελετών, διαφορετικοί τρόποι μέτρησης της έκθεσης σε θερμότητα κ.ά.), οι συγγραφείς της συστηματικής ανασκόπησης και μετα-ανάλυσης καταλήγουν στο ότι υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις για την άμεση φυσιολογική καταπόνηση τόσο στη γυναίκα όσο και στο έμβρυο, ως συνέπεια της έκθεσης σε υψηλές θερμοκρασίες κατά την εγκυμοσύνη. Μετρήσιμοι δείκτες που αντανακλούν αυτή την καταπόνηση είναι η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος της μητέρας, καθώς και του καρδιακού ρυθμού, τόσο της ίδιας όσο και του εμβρύου. Οι γυναίκες με υπερτασικές διαταραχές κατά την εγκυμοσύνη φαίνεται να αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου. Ωστόσο οι ακριβείς βιολογικοί μηχανισμοί που αφορούν τους βιοδείκτες και τις φλεγμονώδεις οδούς απαιτούν περαιτέρω έρευνα για να φωτιστούν.
Τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη προστασίας των εγκύων κατά τη διάρκεια επεισοδίων καύσωνα, που αναμένεται να είναι μεγαλύτερα σε συχνότητα, ένταση και διάρκεια, λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover
Ειδήσεις υγείας σήμερα
Τα πρόωρα βρέφη έχουν μεγάλες πιθανότητες για μια ευτυχισμένη και ολοκληρωμένη ζωή [μελέτη]
Στο στόχαστρο του Αμερικανού προέδρου τα γενόσημα φάρμακα
Θετικές εξελίξεις
