Οι εξελίξεις στον πόλεμο στην Ουκρανία φαίνεται να μην ευνοούν τη Ρωσία: ολοένα περισσότερο οι ενεργειακές υποδομές της πλήττονται από τολμηρά χτυπήματα των ουκρανικών drones μεγάλου βεληνεκούς, αφήνοντας τεράστια σύννεφα καπνού πάνω από τη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη. Μπορεί η εκστρατεία 40 ημερών των Ουκρανών να αναζωπυρώσει τις ελπίδες των Ουκρανών για μια ανέλπιστη νίκη;
Τρείς εβδομάδες έχουν περάσει από τότε που ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, εγκαινίασε την ουκρανική αντεπίθεση – διάρκειας 40 ημερών – με στόχο να αναγκάσει τον «εισβολέα να τερματίσει τον πόλεμο». Στις 6 Ιουλίου, ουκρανικά drones κατάφεραν να διανύσουν σχεδόν 1.500 μίλια για να πλήξουν ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Ομσκ.
Άλλα drones μέσου βεληνεκούς φαίνεται να απομονώνουν την Κριμαία, καθώς στοχεύουν τις χερσαίες, οδικές και θαλάσσιες οδούς. Οι επιθέσεις γίνονται κάτι παραπάνω από αισθητές στη Ρωσία, καθώς Ρώσοι καταναλωτές αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε φυσικό αέριο και σε ορισμένες περιπτώσεις το προμηθεύονται με δελτίο.
Την ίδια στιγμή το Κίεβο επεξεργάζεται σχέδιο για την αύξηση της ετήσιας παραγωγής drones μέσου βεληνεκούς στις 100.000 μονάδες, ενώ πρόσφατα ανακοινώθηκε και από την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογραφή συμφωνίας σύμπραξης ανάμεσα στην ΕΕ και την Ουκρανία για την ενίσχυση της από κοινού παραγωγής drones.
Η αμερικανική δεξαμενή Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων εκτιμά πως όλες αυτές οι επιτυχίες έχουν ανακόψει τα εδαφικά κέρδη των Ρώσων, παρουσιάζοντας νέες ευκαιρίες επιτυχίας για τους Ουκρανούς. Τα πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς έχουν επίσης αντίκτυπο στο πεδίο της μάχης, σημείωσε ο Τζαν Κασάπογλου, ερευνητής του Ινστιτούτου Χάντσον, καθώς αναγκάζουν τη Μόσχα να διαθέτει πολύτιμους πόρους αεράμυνας για την προστασία αμυντικών και ενεργειακών υποδομών στο εσωτερικό της Ρωσίας αντί για την πρώτη γραμμή.
Ψυχολογικό και μόνο το όφελος
Ωστόσο, παρά την αισιοδοξία που έχουν προκαλέσει αυτά τα πλήγματα, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι τα συγκεκριμένα όπλα ενδέχεται να μην επαρκούν για να καταρρεύσει η θέση της Ρωσίας στο πεδίο της μάχης και να ανακτηθούν ουκρανικά εδάφη που αποτελούν περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας.
Για τον καθηγητή Στρατηγικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του St Andrews, Φίλιπς Ο’ Μπράιαν: «Πρόκειται για μια ψυχολογική εκστρατεία. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει η προσδοκία πως η εκστρατεία των 40 ημερών θα αναγκάσει τη Ρωσία να παραδοθεί. Είναι ένας τρόπος να πουν: “Μπορούμε να μεταφέρουμε τον πόλεμο στη δική σας πλευρά”.
Όπως ανέφερε μιλώντας στη βρετανική Guardian: «Πιστεύω ότι το σημαντικότερο στοιχείο είναι η προσπάθεια να προκληθεί ενεργειακή κρίση στη Ρωσία. Νομίζω επίσης ότι ο Ζελένσκι προσπαθεί να στρέψει την προσοχή των Ουκρανών σε όσα κάνει η Ουκρανία στο πεδίο της μάχης, όπου η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από ένα αδιέξοδο, λέγοντας: “Ενεργούμε δυναμικά και έχουμε την πρωτοβουλία των κινήσεων”».
Την εκτίμηση αυτή του Ο΄Μπράιν την στηρίζει η ίδια η πραγματικότητα.
Όπως υποστηρίζεται σε ανάλυση του αμερικανικού περιοδικού Foreign Policy, «δεν είναι ακόμη σαφές ότι τα drones μέσου βεληνεκούς αποτελούν το «θαυματουργό όπλο» που χρειάζεται η Ουκρανία για να αρχίσει να ανακτά εδάφη. «Ο πρώτος στόχος [των drones μέσου βεληνεκούς] είναι να σταματήσει η επιδείνωση της κατάστασης και μόνο τότε μπορούμε να σκεφτούμε κάτι πιο φιλόδοξο», δήλωσε ο Μικόλα Μπιελιέσκοφ, ανώτερος αναλυτής της ουκρανικής μη κυβερνητικής οργάνωσης Come Back Alive.
Χωρίς στρατεύματα δεν γίνεται
Όση επιτυχία και να σημειώσουν τα drones, τα χαμένα εδάφη για να ανακτηθούν χρειάζονται διαθέσιμα στρατεύματα. Για να υπάρξει πιθανότητα τα drones μέσου βεληνεκούς να προκαλέσουν από μόνα τους την κατάρρευση των ρωσικών γραμμών, χρειάζονται καλά συντονισμένες επιθέσεις και σε μαζική κλίμακα, υποστηρίζει ο Μπιελιέσκοφ.
Η Ουκρανία όμως εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα στρατολόγησης και διατήρησης προσωπικού, ενώ έως και 200.000 στρατιώτες καταγράφονται ως αυθαίρετα απόντες από τις μονάδες τους.
Τα προβλήματα ανθρώπινου δυναμικού περιορίζουν επίσης την ικανότητά του Κιέβου να αναπτύσσει νέες τακτικές για την αντιμετώπιση ενός πεδίου μάχης όπου κυριαρχούν τα drones, καθώς οι στρατιώτες χρειάζονται περισσότερο στην πρώτη γραμμή παρά στα κέντρα εκπαίδευσης, όπως σημειώνει ο Νικ Ρέινολντς, ειδικός στον πόλεμο ξηράς στο Βασιλικό Ινστιτούτο Ενωμένων Υπηρεσιών (RUSI).
Μπορεί η Ουκρανία να διαθέτει αξιόμαχες μονάδες, αλλά σύμφωνα με τον Μπιελιέσκοφ, αυτές είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της άμυνας στους τομείς όπου επιχειρούν.
Αυτό σημαίνει ότι η Ουκρανία πιθανότατα διαθέτει ελάχιστα στρατεύματα για επιθετικές επιχειρήσεις και όσοι είναι διαθέσιμοι ίσως να μην είναι οι καλύτερα προετοιμασμένοι.
Και όσο ισχυρά κι αν είναι τα drones μέσου βεληνεκούς, δεν αντιμετωπίζουν άμεσα το πρόβλημα των καλά οχυρωμένων και διασκορπισμένων Ρώσων χειριστών drones, των οποίων τα drones μικρής εμβέλειας μπορούν να αναχαιτίσουν τις ουκρανικές προελάσεις. Οι χειριστές αυτοί «είναι πολύ, πολύ καλά κρυμμένοι — μπορούν να εντοπιστούν, αλλά αυτό είναι δύσκολο και χρονοβόρο», δήλωσε ο Ρέινολντς.
Είναι πρωτοφανές
«Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο μπορείς, μόνο μέσω της εκστρατείας των drones μέσου βεληνεκούς, να ανακτήσεις μεγάλα [ρωσοκρατούμενα] εδάφη», δήλωσε ο Μπιελιέσκοφ. «Διεξάγουμε ένα πρωτοφανές πείραμα στη στρατιωτική ιστορία, προσπαθώντας να καταλάβουμε αν αρκεί μόνο η εκστρατεία μέσων πληγμάτων για να υπονομεύσει το μέτωπο από τα μετόπισθεν».
Ένα πιθανό σενάριο θα μπορούσε να περιλαμβάνει drones μέσου βεληνεκούς που θα πλήττουν όχι μόνο τις ρωσικές γραμμές ανεφοδιασμού αλλά και τα προωθημένα αποθέματα πυρομαχικών και καυσίμων από τα οποία τροφοδοτείται η Ρωσία, σημειώνει το Foreign Policy. Αλλά όπως προσθέτει, μια τέτοια εκστρατεία θα ήταν ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς θα απαιτούσε χιλιάδες πλήγματα σε σύντομο χρονικό διάστημα, στενό συντονισμό μεταξύ των ουκρανικών μονάδων και μεγάλο αριθμό χειριστών drones.
«Το ζήτημα είναι πόσα πληρώματα διαθέτουμε, πόσο καλές είναι οι πληροφορίες μας και πόσο ταυτόχρονες είναι οι επιθέσεις», δήλωσε ο Μπιελιέσκοφ.
Κοντολογίς, η κατάσταση στο μέτωπο είναι εξαιρετικά δύσκολο να αλλάξει ως έχει, ενώ η αποφασιστικότητα της Μόσχας δεν φαίνεται να κάμπτεται.
