Η συζήτηση στην Αργεντινή, λίγους μήνες πριν από τις εκλογές, περιστρέφεται κυρίως γύρω από ένα θέμα: τα ληξιπρόθεσμα ιδιωτικά δάνεια.
Τα επισφαλή δάνεια προέρχονται από σαρωτικές αλλαγές στην οικονομία της Αργεντινής υπό τον φιλελεύθερο πρόεδρο Χαβιέρ Μιλέι, ο οποίος μείωσε τις κυβερνητικές δαπάνες και τον ετήσιο πληθωρισμό από το υψηλότερο επίπεδο του 289% στις αρχές του 2024 στο 34%.
Η πολιτική σταθεροποίηση της οικονομίας στην Αργεντινή, που εφαρμόζει ο Χαβιέρ Μιλέι έχει αποδειχθεί εξαιρετικά άνιση. Δεν είναι μόνο οι σαρωτικές περικοπές δαπανών στον δημόσιο τομέα και η απελευθέρωση της αγοράς, που επέκτειναν τη φτώχεια. Είναι και η παρέμβαση στον τραπεζικό τομέα.
«Δώστε δάνεια»
Η κυβέρνηση του αναρχοκαπιταλιστή Μιλέι έχει δώσει στις τράπεζες στην Αργεντινή μεγαλύτερο κίνητρο να δανείζουν. Και εφαρμόζοντας σκληρά μέτρα λιτότητας, έχει αναγκάσει περισσότερες οικογένειες να καταφεύγουν στον δανεισμό. Και όλα αυτά, με ένα αδύναμο πέσο, που παρά τη βοήθεια των ΗΠΑ διαρκώς χάνει την αξία του.
Από κινητοποίηση των συνδικάτων στο Μπουένος Άιρες, στην Αργεντινή / REUTERS/Antonio Becerra Pegoraro
Πλέον τα πραγματικά επιτόκια φτάνουν συχνά σε τριψήφια ποσοστά. Και περίπου 5,8 εκατομμύρια άνθρωποι (περίπου το ένα τρίτο των δανειοληπτών) έχει μείνει πίσω στις πληρωμές των δανείων.
Λόγω της κρίσης πληθωρισμού το, οι μισθοί είτε μειώνονται είτε μένουν στάσιμοι. Τομείς της οικονομίας, όπως οι κατασκευές, η μεταποίηση και το λιανικό εμπόριο υφίστανται επιβράδυνση. Οι τομείς που ακμάζουν είναι οι εξαγωγικοί. Η γεωργία και η ενέργεια.
Μιλώντας στους Financial Times, o Νέρι Περσιτσίνι της χρηματιστηριακής GMA Capital, λέει: «Υπάρχει ανάπτυξη, αλλά οι άνθρωποι δεν τη νιώθουν. Πολλοί άνθρωποι περνούν άσχημα σε αυτή τη μετάβαση».
Ένα δολάριο για 1.500 πέσος
Μέσα σε αυτό το κλίμα, στις 24 Αυγούστου η συναλλαγματική ισοτιμία του πέσο έκλεισε στα 1.510 πέσος ανά δολάριο. Η πιο απότομη ημερήσια άνοδος από τις 3 Ιουνίου. Η ισοτιμία των 1.500 πέσος ανά δολάριο ήταν για την αγορά ένα σιωπηρά συμφωνημένο όριο άμυνας για την αξία του νομίσματος. Και αυτή είναι η τιμή που πληρώνουν οι μεγάλοι παίκτες στην Αργεντινή. Επιχειρήσεις, τράπεζες…
Η ισοτιμία με την οποία οι περισσότεροι Αργεντινοί πραγματοποιούν συναλλαγές έκλεισε την ημέρα κοντά στα 1.545 για αγορά και 1.565 για πώληση.
Αργεντινή, ο Χαβιέρ Μιλέι / REUTERS/Angela Ponce/File Photo
Πίσω από αυτή την εξέλιξη βρίσκεται η αγορά ομολόγων. Το ασφάλιστρο κινδύνου για τα ομόλογα της χώρας έχει φτάσει τις 505 μονάδες. Όλα συνηγορούν (ομόλογα και ισοτιμία) στο ότι οι επενδυτές προεξοφλούν τη δημοσιονομική αβεβαιότητα. Και πως παρακολουθούν στενά την οικονομία στην Αργεντινή.
Όσο για τα νοικοκυριά, που εξαρτώνται από τα δολάρια που στέλνουν συγγενείς από το εξωτερικό, μόνο παλεύουν. Με τη μείωση της αγοραστικής τους δύναμης, τα χρέη και την απειλή μιας νέας χρεοκοπίας.
Σύμφωνα με τη δεξαμενή σκέψης Equilibra, το 16,3% των πιστώσεων σε ιδιώτες έχουν με καθυστέρηση τουλάχιστον τριών μηνών. Επίσης, πάνω από το 32% των πιστώσεων σε ιδιώτες από fintech και άλλους μη τραπεζικούς δανειστές (που χρεώνουν επιτόκια περί το 200%) είναι καθυστερημένες.
Επιτόκιο κάρτας 132%
Πολίτες από Αργεντινή μοιράστηκαν τις εμπειρίες τους στους Financial Times. Ο Χονατάν Βερόν, οδηγός Uber, χρειάστηκε δάνειο 1.300 δολαρίων στις αρχές του 2025. Είχε χαλάσει το αυτοκίνητό του. Μέσα σε λίγους μήνες, άρχισε να χάνει τις αποπληρωμές. Το εισόδημά του δεν μπορούσε να συμβαδίσει με το κόστος διαβίωσης. Όταν έσκασε ένα λάστιχο, αναγκάστηκε να δανειστεί επιπλέον 330 δολάρια από έναν «άτυπο δανειστή» με επιτόκιο 300%. Τα χρέη του πλέον έχουν εκτοξευθεί σε περισσότερα από 11.000 δολάρια.
«Παίρνεις ένα δάνειο νομίζοντας ότι μπορείς να το αποπληρώσεις», λέει η Οριάνα Φερνάντεζ, αναλύτρια εταιρειών ένδυσης. Χρωστάει περίπου 3.300 δολάρια σε πιστωτική κάρτα με επιτόκιο 132%. Πέρυσι ξόδεψε 1.600 δολάρια για να εξασφαλίσει ένα διαμέρισμα για εκείνη και τον γιο της όταν χώρισε με τον σύντροφό της.
Η κυβέρνηση Μιλέι θεωρεί την ιδιωτική πίστη ως έναν από τους μεγαλύτερους μοχλούς της για την αύξηση των καταναλωτικών δαπανών και της οικονομικής δραστηριότητας στην Αργεντινή. Και τα δύο αυξάνονται πιο αργά από ό,τι ανέμενε η κυβέρνησή του.
Διαδήλωση με αίτημα να δοθούν λύσεις στο ιδιωτικό χρέος στην Αργεντινή / REUTERS/Antonio Becerra Pegoraro
«Δεν είναι σαφές ότι η πίστωση μπορεί να βοηθήσει με τη δραστηριότητα όταν έχεις τόσους πολλούς ανθρώπους που δεν μπορούν να δανειστούν λόγω ανεξόφλητων χρεών», δήλωσε ο Αμίλκαρ Κολάντε, ιδρυτής της συμβουλευτικής εταιρείας Profit.
Λύση, τα… funds
Ο υπουργός Οικονομίας Λουίς Καπούτο αναζητά εναλλακτικούς τρόπους για να επεκτείνει την πιστωτική αγορά. Εξετάζει να επιτρέψει στις τράπεζες να δανείζουν το 15% των καταθέσεών τους σε δολάρια σε εταιρείες (funds). Αυτό έχει απαγορευτεί σε μεγάλο βαθμό από την οικονομική κρίση του 2001.
Και ενώ οι τράπεζες μέχρι πρόσφατα κέρδισαν εύκολα χρήματα από τις εθνικές κυβερνήσεις, αγοράζοντας τοκογλυφικό χρέος, αυτό το άλλαξε η λιτότητα. Η κυβέρνηση στην Αργεντική ενθαρρύνει τις τράπεζες να αναζητήσουν επιχειρήσεις και ιδιώτες ως πελάτες.
Ο Μιλέι έχει αποκλείσει την ελάφρυνση του χρέους με την υποστήριξη της κυβέρνησης. Αλλά ο Καπούτο δήλωσε τον Ιούλιο ότι οι δανειστές έχουν τα δικά τους σχέδια «για την αναχρηματοδότηση χρεών με μακροπρόθεσμες προθεσμίες και χαμηλότερα επιτόκια».
Μιλέι: Ας πρόσεχαν
Παρ’ όλα αυτά ο ίδιος ο Χαβιέρ Μιλέι δεν δείχνει ούτε ελάχιστη συμπάθεια για τους οφειλέτες.
«Τους έβαλε κανείς το περίστροφο στον κρόταφο για να δανειστούν;» είπε σε τηλεοπτική συνέντευξη. Για τον πρόεδρο της Αργεντινής, οι καθυστερήσεις πληρωμών δανείων είναι «πρόβλημα μεταξύ ιδιωτικών φορέων».
Αλλά η κλίμακα του προβλήματος, και μάλιστα ένα χρόνο πριν από τις εκλογές, γίνεται πρόβλημα και για τον Μιλέι. «Με τόσους πολλούς εμπλεκόμενους, αυτό παύει να είναι μικροοικονομικό ζήτημα και απειλεί να γίνει μακροοικονομικό», επισημαίνει ο Αμίλκαρ Κολάντε.
Όταν τα συνδικάτα βγήκαν στους δρόμους για να απαιτήσουν λύσεις, το γραφείο του Μιλέι απάντησε ότι τα στοιχεία «δεν δείχνουν κατάσταση κρίσης». Είπε επίσης ότι οι οφειλές «τείνουν προς μείωση», αφού τα στοιχεία του Ιουνίου έδειξαν ότι το μερίδιο των οφειλών σε οφειλές είχε σταθεροποιηθεί από τον Μάιο.
Κυβερνητικοί αξιωματούχοι λένε ότι η αύξηση των καθυστερήσεων είναι μια προσωρινή συνέπεια μιας καθυστερημένης επέκτασης της ιδιωτικής πιστωτικής αγοράς της Αργεντινής. Βρίσκεται στο 12% του ΑΕΠ και είναι μικρή σε σύγκριση με τις γειτονικές χώρες. Επιδεινώθηκε, προσθέτουν, από την απότομη αύξηση των επιτοκίων πέρυσι, καθώς οι δανειστές προστάτευσαν τον εαυτό τους από την αστάθεια της αγοράς ενόψει ενδιάμεσων εκλογών.
Κυβέρνηση, συνεργός στην τοκογλυφία
Αλλά οι πολίτες τα ακούν όλα αυτά «βερεσέ». Η μείωση του πληθωρισμού επιβράδυνε τον ρυθμό των αυξήσεων μισθών. Ο Μιλέι κατάργησε τις επιδοτήσεις για φυσικό αέριο, ηλεκτρικό ρεύμα και μεταφορές. Συνεπώς, δεν μπορούν να πληρώσουν. Και κατηγορούν τον Μιλέι ότι είναι «συνεργός» στην «τοκογλυφία» των fintech. Οι μη τραπεζικοί πάροχοι πίστωσης «χρεώνουν τόκο 200%, κάτι που είναι τοκογλυφία αν σκεφτεί κανείς πόσο μικρή ικανότητα έχουν οι άνθρωποι να αποπληρώσουν», λέει ο Λούσι Καβαλέρο, ιδρυτής της Movida Ciudad, μιας ομάδας κοινοτικής δράσης στο Μπουένος Άιρες.
«Όταν δεν έχεις πραγματική αγοραστική δύναμη στις τσέπες των ανθρώπων λόγω των μικρότερων διαθέσιμων εισοδημάτων, χρειάζεσαι την κινητήρια δύναμη της πίστωσης για να αυξήσεις τις καταναλωτικές δαπάνες», δήλωσε ο Περσικίνι της GMA Capital. «Αυτή τη στιγμή, αυτή η κινητήρια δύναμη είναι απενεργοποιημένη».
Φταίνε οι δημοσιογράφοι
Η στασιμότητα της οικονομίας στην Αργεντινή έχει επηρεάσει αρνητικά την υποστήριξη στον Μιλέι. Πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι μόλις 38% των ερωτηθέντων να εγκρίνουν την κυβέρνησή του.
Η οποία βλέπει τον εχθρό στα… ΜΜΕ. Όταν αποκαλύφθηκε η μείωση της αξίας του πέσο, ο υπουργός Οικονομίας Καπούτο απαίτησε νομοθεσία που θα τιμωρεί τις «ψευδείς ειδήσεις». Έχοντας ήδη συγκρουστεί με τα ΜΜΕ μετά τις αποκαλύψεις για ευνοϊκή μεταχείριση εταιρείας σε κρατικό διαγωνισμό, δήλωσε: «Για ορισμένους δημοσιογράφους, το ψέμα είναι κεκτημένο δικαίωμα»
Ο Χαβιέρ Μιλέι έσπευσε να τον υποστηρίξει, τόσο για το πέσο όσο και για το ιδιωτικό χρέος, κάνοντας share την ανάρτηση του Καπούτο.
Σε διάστημα μίας εβδομάδας, η κυβέρνηση Μιλέι, μέσω των social media έχει ισχυριστεί ότι διακινούν ψεύδη (κατονομάζοντάς τους) 16 μεμονωμένους δημοσιογράφους και εννέα οργανισμούς μεγάλων μέσων ενημέρωσης. Όπως το Clarín, η La Nación, η Infobae, η Perfil και η TN.
