Παρά τις τραγικές ελλείψεις έπειτα από επτά μήνες πετρελαϊκού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ -συν το πολυετές αμερικανικό εμπάργκο και τις αυξανόμενες κυρώσεις- η κομμουνιστική κυβέρνηση στην Κούβα είχε δεσμευτεί: η νέα σχολική χρονιά θα άρχιζε κανονικά την 1η Σεπτεμβρίου.
Όπερ και εγένετο, παρά την ενεργειακή κρίση που μαστίζει τη νησιωτική χώρα των 9,4 εκατομμυρίων κατοίκων, με ασταθή ηλεκτροδότηση και προβλήματα στις μεταφορές λόγω της έλλειψης καυσίμων.
Η υπουργός Παιδείας, Νάιμα Τρουχίγιο Μπαρέτο, παραδέχτηκε ωστόσο ότι η επιστροφή περίπου 1,5 εκατομμυρίων μαθητών στις σχολικές αίθουσες είναι μια «πρόκληση», δεδομένων των κλιμακούμενων αντιξοοτήτων.
Χαρακτήρισε «ηρωική πράξη» την επαναλειτουργία των σχολείων.
Η Granma, η εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος Κούβας, ανέφερε ότι το σύστημα θα γίνει «αξιοπρεπές και βιώσιμο» ανάλογα με τις δυνατότητες κάθε σχολείου και κοινότητας.
Πρόκειται ταυτόχρονα για διαβεβαίωση συνέχειας και ομολογία αδυναμίας.
Η επίσημη υπόσχεση πλέον είναι προσαρμογή στα νέα δεδομένα.
Αυτό άλλωστε συνέβη με την προηγούμενη σχολική χρονιά, που ολοκληρώθηκε έναν μήνα νωρίτερα, τον περασμένο Ιούνιο, καθώς οι κρίσεις γίνονται αλυσιδωτές πλέον στην Κούβα.
Ως προς το νέο ακαδημαϊκό έτος, ο σχεδιασμός έχει ως άξονα τα προβλήματα στις μετακινήσεις και στην ηλεκτροδότηση, τον τοπικό αυτοσχεδιασμό και πρωτοβουλίες ιδιωτών για την κάλυψη των σχολικών γευμάτων.
Το υπουργείο Παιδείας έχει ζητήσει ευελιξία στα ωράρια και «ελαστικότητα» στις απουσίες μαθητών, στις καθυστερημένες προσελεύσεις και στις παρουσίες χωρίς σχολικές στολές, καθώς οι διακοπές ρεύματος έβαλαν φρένο στην παραγωγή τους.
Το κράτος, εν τω μεταξύ, βασίζεται σε φοιτητές πανεπιστημίου και συνταξιούχους για την κάλυψη των σημαντικών ελλείψεων σε δασκάλους και και καθηγητές, καθώς πολλοί εκπαιδευτικοί έχουν εγκαταλείψει το χαμηλόμισθο επάγγελμα ή τη χώρα.
Τα πανεπιστήμια συνεχίζουν με ένα συνδυασμό φυσικής παρουσίας και εξ αποστάσεως συμμετοχής των φοιτητών.
Στην ασφυκτιούσα Κούβα, ακόμη το δωρεάν, καθολικό εκπαιδευτικό σύστημα -από τα κορυφαία επιτεύγματα της Επανάστασης του 1959- μετατρέπεται σε αγώνα επιβίωσης.
Με επαναφορτιζόμενους ανεμιστήρες και χωρίς φώτα, μαθητές δημοτικού παρακολουθούν μάθημα κατά την πρώτη ημέρα του νέου σχολικού έτους, στην Αβάνα (REUTERS/Norlys Perez)
Οριακή κατάσταση, διαρκής δοκιμασία
«Κοινωνική προστασία σημαίνει να διατηρούμε, εν μέσω του ενεργειακού αποκλεισμού, τα κεκτημένα της Κουβανικής Επανάστασης», έγραψε στο X ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ.
Χαιρέτισε την επίσημη επανέναρξη των σχολικών μαθημάτων ως επίτευγμα, «που η αυτοκρατορία προσπάθησε να εμποδίσει με το σχέδιό της για ασφυξία».
Κοντολογίς, οι ΗΠΑ.
Από τις αρχές του έτους, μετά την ωμή στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα για την απαγωγή και σύλληψη του προέδρου της, Νικολάς Μαδούρο, ο Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε πετρελαϊκό αποκλεισμό στην Κούβα, βασικός ενεργειακός τροφοδότης της οποίας ήταν μέχρι τότε το Καράκας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε με τιμωρητικούς δασμούς οποιαδήποτε χώρα επιχειρούσε να στείλει πετρέλαιο στην κουβανική κυβέρνηση.
Μέσα στο πρώτο μισό του έτους, μόλις ένα μεγάλο ρωσικό δεξαμενόπλοιο, το Anatoly Kolodkin, κατάφερε να παραδώσει περίπου 730.000 βαρέλια αργού πετρελαίου στη νησιωτική χώρα της Καραϊβικής.
Όμως αυτές οι ποσότητες προσέφεραν μόνο προσωρινή ανακούφιση στην ενεργειακή κρίση.
Όταν τα αποθέματα εξαντλήθηκαν, το ενεργειακό δίκτυο της Κούβας κατέρρευσε σχεδόν ολοκληρωτικά.
Κατά τον ίδιο τον υπουργό Ενέργειας της χώρας, πολλές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων συνοικιών της Αβάνας, βυθίζονται στο σκοτάδι για 20-22 ώρες την ημέρα.
Έκτοτε, η κατάσταση επιδεινώνεται πολυεπίπεδα και σταθερά για τον λαό της Κούβας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν εκτοξευθεί και όσα φρέσκα προμηθεύονται τα νοικοκυριά είναι σχεδόν μάταιο να διατηρούνται σε ψυγεία που λειτουργούν για λίγες ώρες.
Ακόμα και στην παροχή νερού παρουσιάζονται προβλήματα, καθώς οι ηλεκτρικές αντλίες χαλάνε από τις διακοπές ρεύματος και οι γεννήτριες ξεμένουν από καύσιμα.
Το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης -επίσης δωρεάν και καθολικό μετά την Κουβανική Επανάσταση- βρίσκεται σε οριακή κατάσταση.
Στερείται βασικών αγαθών. Χειρουργεία αναβάλλονται.
Γιατροί και νοσηλευτές αναφέρουν βλάβες κρίσιμου ιατρικού εξοπλισμού από τις διακοπές στην ηλεκτροδότηση.
Ο άλλοτε κραταιός κρατικός οργανισμός βιοτεχνολογίας και φαρμακοβιομηχανίας BioCubaFarma, αντιμετωπίζει πλέον σοβαρές ελλείψεις σε πρώτες ύλες και παραγωγική δυνατότητα για βασικά φάρμακα.
Υπάρχει επίσης έλλειψη εμβολίων.
Κουβανή στο μπαλκόνι του σπιτιού της στην Αβάνα (REUTERS/Norlys Perez)
Η Κούβα μεταξύ μεταρρυθμίσεων και αμερικανικής μέγγενης
Όπως κάνει τώρα με την «Επιχείρηση Οικονομικός Παρίας» κατά του Ιράν -με τη διαφορά ότι αυτό επίσης το βομβαρδίζει- ο Τραμπ ευελπιστεί ότι, επιδεινώνοντας τα δεινά του λαού της Κούβας, θα τον στρέψει κατά της κομμουνιστικής κυβέρνησής του.
Όμως, αν και η δυσαρέσκεια είναι διάχυτη, στρέφεται και προς τις ΗΠΑ, οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις είναι σποραδικές και οι διαμαρτυρίες συνίστανται κυρίως στο cacerolazo, το χτύπημα της άδειας κατσαρόλας.
Δεν είναι μόνο ο φόβος καταστολής ή ότι οι Κουβανοί είναι βυθισμένοι στον καθημερινό αγώνα επιβίωσης.
Υπάρχει ανησυχία για το ποια θα μπορούσε να είναι η επόμενη ημέρα, με ηγέτες-«μαριονέτες» των ΗΠΑ και μια επανάληψη των όσων είχαν προηγηθεί της Επανάστασης του 1959, όταν εταιρείες καταλήστευαν τον εθνικό πλούτο, ενώ μεγάλα τμήματα του πληθυσμού ζούσαν σε ακραία φτώχεια.
Για την ακρίβεια, οι Κουβανοί δεν χρειάζεται να κοιτούν στο παρελθόν τους.
Αρκεί να ρίξουν μια ματιά στη σημερινή Βενεζουέλα…
Υπό την αμερικανική μέγγενη και προς εκτόνωση της λαϊκής δυσαρέσκειας, η κυβέρνηση στην Αβάνα παρουσίασε στα μέσα Ιουνίου ένα πακέτο μεταρρυθμίσεων, με προσανατολισμό προς την ελεύθερη αγορά, προκειμένου -όπως είπε ο Κουβανός πρόεδρος- η χώρα να προσαρμοστεί στις «απαιτήσεις της τρέχουσας εποχής».
Ερώτημα παραμένει εάν αρκούν για να διορθωθούν δομικά λάθη του παρελθόντος, και της αποτυχημένης νομισματικής μεταρρύθμισης του 2020.
Πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι υπολογίζεται ότι έχουν εγκαταλείψει την Κούβα από το 2022, σχεδόν το ένα δέκατο του πληθυσμού.
Οι περισσότεροι μετακόμισαν στις ΗΠΑ, όπου τώρα έχουν μπει στο στόχαστρο της ομοσπονδιακής υπηρεσίας μετανάστευσης ICE, στην εποχή Τραμπ 2.0.
Καθώς δε η αμερικανική κυβέρνηση είναι εγκλωβισμένη στον αδιέξοδο πόλεμο στο Ιράν, που έχει εξαντλήσει τα στρατιωτικά αποθέματα των ΗΠΑ, ο διάλογος με την Αβάνα έχει ουσιαστικά «παγώσει», λέει στο Bloomberg η Λιάνις Τόρες Ριβέρα, κορυφαία διπλωμάτης της Κούβας στην Ουάσινγκτον.
Φορτηγό φορτωμένο με αγροτικά προϊόντα στους δρόμους της Αβάνας (REUTERS/Norlys Perez)
«Πόλεμος χωρίς βόμβες»
Η κυβέρνηση Τραμπ δεν είναι διατεθειμένη να συζητήσει θέματα εμπορίου, διπλωματίας ή άλλα ζητήματα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις επιπτώσεις των αμερικανικών κυρώσεων, είπε η Τόρες Ριβέρα.
Η διπλωμάτης ανέφερε ότι περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι είναι σε αναμονή για χειρουργικές επεμβάσεις, 34.000 γυναίκες περιμένουν υπερήχους και περισσότεροι από 3.000 ασθενείς σε αιμοκάθαρση χάνουν συνεδρίες λόγω των διακοπών ρεύματος, που έχουν επιδεινωθεί από τον αμερικανικό πετρελαϊκό αποκλεισμό.
«Αυτή είναι συλλογική τιμωρία», τόνισε.
«Ένας πόλεμος χωρίς βόμβες»…
Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σχολίασε στο Bloomberg ότι η κουβανική κυβέρνηση δεν έχει μέχρι στιγμής δείξει προθυμία να συμφωνήσει σε μέτρα που θα βοηθούσαν τον λαό της χώρας.
Η κυβέρνηση Τραμπ, πρόσθεσε σιβυλλικά, θα χρησιμοποιήσει «όλα τα διαθέσιμα μέσα» για την αντιμετώπιση των απειλών ασφαλείας και την ανάκαμψη της Κούβας.
Προς το παρόν, επιλέγει τις κυρώσεις.
Στις αρχές Αυγούστου, ανακοινώθηκαν νέες από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
«Το κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας είναι ένας κρατικά χρηματοδοτούμενος πάροχος τρομοκρατίας που χρησιμοποιεί τον στρατιωτικό και τον μυστικό του μηχανισμό για να κατασκοπεύει τις Ηνωμένες Πολιτείες». ανέφερε.
«Παράλληλα χρησιμεύει ως βάση επιχειρήσεων για άλλους αντιπάλους των ΗΠΑ, όπως η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν».
Σύμφωνα μάλιστα με τους New York Times, η CIA έθεσε στο ίδιο επίπεδο ύψιστης προτεραιότητας την Κούβα, δημιουργώντας κρυφά ειδική ομάδα εργασίας, με στόχο να σπείρει διχόνοια στην κουβανική ελίτ.
«Η Κούβα έχει το δικό της [μονοκομματικό] σύστημα δημοκρατίας που επιλέχθηκε από τους Κουβανούς», δήλωσε η Τόρες Ριβέρα.
«Έχουμε εκλογές κάθε πέντε χρόνια όπου ο λαός ψηφίζει και, σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν είναι τα χρήματα που αποφασίζουν ποιος είναι ο καλύτερος υποψήφιος».
