Με τις λιγότερες αυταπάτες για τον ρόλο του οργανισμού στην προώθηση της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, ξεκινά αύριο η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, καθώς οι συγκρούσεις και οι εστίες έντασης πολλαπλασιάζονται επικίνδυνα τα τελευταία χρόνια.
Ακόμα και η «τήρηση των τύπων» έχει πάει περίπατο, με τις ΗΠΑ να απαγορεύουν για δεύτερη χρονιά την έκδοση βίζας για την παλαιστινιακή αντιπροσωπεία, συμπεριλαμβανομένου του εξαιρετικά μετριοπαθή Μαχμούντ Αμπάς, ενώ την ίδια στιγμή ετοιμάζονται να επιβάλουν κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο επειδή τόλμησε να εκδώσει ένταλμα σύλληψης κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Αν και η περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου και της διεθνούς νομιμότητας έχει φτάσει σε άνευ προηγουμένου επίπεδα στην μεταπολεμική ιστορία, η σύνοδος του ΟΗΕ δεν παύει να λειτουργεί ως ένα πεδίο διπλωματικών διεργασιών και πιέσεων.
Τόσο το μέτωπο της Ουκρανίας αλλά ακόμα περισσότερο οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θα βρεθούν στο επίκεντρο των επαφών των ηγετών που ήδη οργανώνουν συναντήσεις – επίσημες ή παρασκηνιακές.
Με τις τιμές καυσίμων να καλπάζουν παγκόσμια, καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, και με την αναζωπύρωση εστιών έντασης όπως στην περίπτωση της Υεμένης, ο πόλεμος των ΗΠΑ στο Ιράν μοιάζει να έχει ανοίξει το κουτί της Πανδώρας όχι μόνο για την περιοχή αλλά για όλο τον κόσμο.
Η ιρανική ηγεσία στον ΟΗΕ
Η είδηση ότι ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, θα παρευρεθεί στη συνέλευση του ΟΗΕ και η φημολογία ότι ίσως υπάρξει συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ έριξε ελαφρώς τις τιμές του πετρελαίου, που κινούνται εδώ και καιρό πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι.
Μια απευθείας συνάντηση όμως μεταξύ των δύο ηγετών είναι εξαιρετικά δύσκολο να πραγματοποιηθεί. Μετά από εβδομάδες σχετικής «ακινησίας» στον Περσικό, το Ιράν ανακοίνωσε χθες ότι ενημερώθηκε για επικείμενη επίθεση των ΗΠΑ και προειδοποίησε ότι δεν θα επιδείξει καμία «κοσμιότητα» και «αυτοσυγκράτηση» στην απάντησή του.
Ο Μασούντ Πεζεσκιάν παρακολουθεί στρατιωτική παρέλαση στην Τεχεράνη
Έστειλε μάλιστα σαφές μήνυμα στα κράτη του Κόλπου ότι θα θεωρηθούν συνυπεύθυνα εάν διευκολύνουν με οποιονδήποτε τρόπο τις ΗΠΑ σε εχθρικές επιθέσεις.
Ταυτόχρονα βέβαια η Τεχεράνη κρατά ανοιχτό το «παράθυρο» της διπλωματίας, και έκανε γνωστό ότι έστειλε τους όρους της μέσω μεσολαβητών στην Ουάσιγκτον.
Στην ουσία ζητά να γίνει σεβαστό το Μνημόνιο Κατανόησης που οι δύο πλευρές υπέγραψαν τον Ιούνιο του 2026.
Σε αντίθετη περίπτωση, διαμηνύει, τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά.
Αναποφάσιστες οι ΗΠΑ
Οι ΗΠΑ από την άλλη δυσκολεύονται να σχεδιάσουν την αντίδρασή τους. Έχοντας περιέλθει σε αδιέξοδο στο Ιράν, η κυβέρνηση Τραμπ αποφάσισε να διατηρήσει ένα καθεστώς «ούτε πολέμου, ούτε ειρήνης» τουλάχιστον μέχρι τις αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου.
Η δύσκολη αυτή ισορροπία κινδυνεύει να τιναχτεί στον αέρα ανά πάσα στιγμή, όπως απέδειξαν οι στρατιωτικές επιτυχίες των Ανσάρ Αλλάχ (γνωστών στη Δύση ως Χούθι) εναντίον των δυνάμεων που στηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία στην Υεμένη.
Η προέλαση των Χούθι εναντίον των στηριγμάτων της Σαουδικής Αραβίας που αποτελούν τη «διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση», είχε ως αποτέλεσμα την κατάληψη από τους αντάρτες σημαντικών λιμανιών στις ακτές της Ερυθράς και τον έλεγχο του στρατηγικού Στενού Μπαμπ Αλ Μαντέμπ προς τον Κόλπο του Άντεν, την Αραβική Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό.
Η Σαουδική Αραβία που εξαπέλυσε έναν εξαιρετικό αιματηρό πόλεμο στην Υεμένη το 2015 με 150.000 θύματα και επέβαλε έναν ασφυκτικό αποκλεισμό με αποτέλεσμα έναν από τους χειρότερους λιμούς στην πρόσφατη ιστορία με πάνω από 200.000 ανθρώπους να χάνουν τη ζωή τους από τις έμμεσες επιπτώσεις της σύγκρουσης, βρέθηκε για δεύτερη φορά να χάνει από τους αντάρτες Χούθι που είχαν οργανώσει την αντίσταση στις επιθέσεις όλα αυτά τα χρόνια.
Τώρα οι Χούθι φαίνεται πως θέλουν να μετουσιώσουν τις στρατιωτικές τους επιτυχίες σε επέκταση της κυριαρχίας τους σε όλη την Υεμένη και στη νομιμοποίησή τους ως ηγεσία της χώρας.
O διάδοχος του βασιλείου, Μαχάμεντ Μπιν Σαλμάν, ζήτησε από τον Τραμπ οι ΗΠΑ να επιτεθούν στους Χουθι. Αρχικά ο αμερικανός πρόεδρος ήταν αρνητικός, στη συνέχεια όμως άλλαξε γνώμη και έδωσε εντολή για επίθεση πριν την ακυρώσει και επανέλθει στην αρχική του εκτίμηση.
Ακύρωσαν επίθεση στην Υεμένη
Σε άρθρο τους οι New York Times περιγράφουν, επικαλούμενοι αμερικανούς αξιωματούχους, τα μπρος – πίσω στις αποφάσεις του Τραμπ αναφέροντας μάλιστα ότι μία επίθεση είχε προγραμματιστεί για την Κυριακή πριν ο Τραμπ την ακυρώσει τελευταία στιγμή.
«Εν ενεργεία και πρώην αμερικανοί διπλωμάτες και διοικητές που υπηρέτησαν στη Μέση Ανατολή εξέφρασαν σκεπτικισμό ως προς το αν μια περιορισμένης κλίμακας αμερικανική εκστρατεία βομβαρδισμών θα ανάγκαζε τους Χούθι —οι οποίοι άντεξαν σχεδόν οκτώ εβδομάδες αμερικανικών βομβαρδισμών πέρυσι— να διαπραγματευτούν και να εγκαταλείψουν τα πιο αδιάλλακτα αιτήματά τους», αναφέρουν οι NYT.
Οι αμερικανικές επιθέσεις το 2025 στην Υεμένη κόστισαν 1 δισ. δολάρια μόνο για τον πρώτο μήνα, ενώ οι επιθέσεις των Χούθι συνεχίζονταν σε αμερικανικά πλοία στην Ερυθρά. Ο Τραμπ αιφνιδιαστικά όπως ξεκίνησε τις επιθέσεις, τις σταμάτησε και ξεκίνησε διαπραγαμτεύσεις με τους Χούθι που λίγο πριν είχε χαρακτηρίσει εκ νέου ως «τρομοκράτες».
Με αυτό το ιστορικό και με την αμερικανική αποτυχία στον πόλεμο του Ιράν, ο Τραμπ δηλώνει λίγο πολύ ότι εφόσον οι Χούθι δεν χτυπούν αμερικανικά πλοία δεν είναι πρόβλημα των ΗΠΑ, ακόμα κι αν έτσι κινδυνεύει να απογοητεύσει ακόμα περισσότερο τη Σαουδική Αραβία, τον σημαντικότερο σύμμαχο των ΗΠΑ στην περιοχή μετά το Ισραήλ.
Οι Χούθι ανακατεύουν την τράπουλα
Η περίπτωση των ανταρτών Ανσάρ Αλλάχ, που ονομάστηκαν Χούθι από τα δυτικά μέσα εξαιτίας του ονόματος του ηγέτη τους, αποδεικνύει πόσο διαστρεβλωμένη είναι η εικόνα που καλλιεργείται στη Δύση για το τι πραγματικά συμβαίνει στη Μέση Ανατολή.
Οι εικόνες «αντρών με σανδάλια» και «φορέματα», με «πετσέτες» στα κεφάλια που «κραδαίνουν σπαθιά» και που παρουσιάζονται στην καλύτερη περίπτωση σαν πρωτόγονοι που δρουν ως «ενεργούμενα του Ιράν» ήταν και είναι οι συνήθεις περιγραφές στα δυτικά ΜΜΕ.
Οι τελευταίες μέρες όμως, επισημαίνει σε ανάλυσή του ο Zvi Bar’el της ισραηλινής Haaretz, απέδειξαν πως αυτές οι εικόνες – βασισμένες σε μία οριενταλιστική λογική – γίνονται συντρίμμια καθώς για ακόμα μία φορά κάποιοι που εμφανίζονται ως «άνθρωποι των σπηλαίων» καταφέρνουν να αιφνιδιάσουν τις καλύτερες μυστικές υπηρεσίες και να νικήσουν τους πιο ισχυρούς εχθρούς.
Ανάλογη ήταν η εμπειρία αρχικά των Σοβιετικών και στη συνέχεια των Αμερικανών εναντίον των Ταλιμπάν, αναφέρει ο Bar’el, αλλά και του Ισραήλ όταν μαχητές της Χαμάς που φορούσαν λαστιχένιες παντόφλες και με μηδαμινό εξοπλισμό προκάλεσαν τη μεγαλύτερη επίθεση που είχε δεχτεί ποτέ το Τελ Αβίβ.
Επίθεση των Χούθι στο Ριάντ
«Εκ πρώτης όψεως, πρόκειται για ένα σύστημα συγκοινωνούντων δοχείων, όπου το Ιράν και οι Χούθι συντονίζονται και επωφελούνται αμοιβαία από τον έλεγχο που ασκούν στις «στρόφιγγες» του παγκόσμιου εφοδιασμού με πετρέλαιο. Ωστόσο, η αντίληψη ότι οι Χούθι αποτελούν προέκταση του Ιράν —υποτελείς και υποταγμένοι στις εντολές της Τεχεράνης— εξακολουθεί να παραπλανά τους δυτικούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και μεγάλο μέρος των μέσων ενημέρωσης», σημειώνει ο Bar’el και προσθέτει:
«Θα ήταν ακριβέστερο να χαρακτηριστούν εταίροι του Ιράν· εταίροι, ωστόσο, των οποίων τα συμφέροντα όχι μόνο δεν ταυτίζονται πάντα με εκείνα του Ιράν, αλλά ενίοτε έρχονται σε σύγκρουση με αυτά. Το Ιράν, για παράδειγμα, επιδιώκει να διατηρεί το μονοπώλιο στον καθορισμό του επιπέδου κλιμάκωσης, τόσο στις επιθέσεις του κατά δεξαμενόπλοιων στα στενά του Ορμούζ όσο και σε εκείνες που στρέφονται εναντίον των Αράβων γειτόνων του.
Όταν όμως οι Χούθι επιτίθενται στη Σαουδική Αραβία, της επιβάλλουν ναυτικό αποκλεισμό και ορίζουν τον πόλεμό τους ως αποκλειστικά στραμμένο κατά του Ριάντ —και όχι ως μέρος ενός αγώνα «ενιαίων μετώπων»—, τότε χαράσσουν τα όρια ανάμεσα στη σφαίρα επιρροής του Ιράν και τη δική τους».
Η προγραμματισμένη συνάντηση του Ιράν με το Ομάν και τα κράτη του Κόλπου για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ την περασμένη εβδομάδα αναβλήθηκε επ’ αόριστον μετά τις επιθέσεις των Χούθι. Εξάλλου οι αντάρτες της Υεμένης δεν ζήτησαν ποτέ την άδεια του Ιράν για να διαπραγματευτούν με τις ΗΠΑ, ούτε πριν από την προηγούμενη εκεχειρία, ούτε τώρα.
Ποιος μιλάει με ποιον και γιατί
Σε αυτό το πλαίσιο αποδεικνύεται για ακόμα μία φορά ότι πέρα από τα σχέδια που επεξεργάζονται τα διάφορα επιτελεία, η φωτιά που έχει ανάψει στη Μέση Ανατολή μπορεί να γίνει ανεξέλεγκτη και να αρχίσει να καίει προς πάσα κατεύθυνση.
Ίσως έτσι να εξηγούνται και οι πολυδαίδαλες επαφές που αναμένεται να πραγματοποιηθούν στη ΓΣ του ΟΗΕ.
Ο Μαρκ Πφάιφλε, αμερικανός στρατηγικός αναλυτής του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και πρώην στέλεχος του Λευκού Οίκου και του τομέα εθνικής ασφάλειας, είπε στο Al Jazeera ότι υπάρχει η προσδοκία για μεσολάβηση της Κίνας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Ταυτόχρονα «οι Σαουδάραβες ζήτησαν από τους Κινέζους να παρέμβουν στους Ιρανούς και να συγκρατήσουν τους Χούθι».
