Μιλώντας από το βήμα του ΟΗΕ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ απείλησε ξανά ότι θα «εξοντώσει την Ισλαμική Δημοκρατία και θα το κάνει γρήγορα», έχοντας ήδη επιτεθεί στη χώρα δύο φορές. Τριάντα έξι χρόνια πριν, όταν το Ιράκ επιτέθηκε στο Κουβέιτ, ο ΟΗΕ είχε αντιδράσει έντονα, εγκρίνοντας ακόμα και στρατιωτική δράση. Σήμερα όμως, στην περίπτωση του Ιράν, ο διεθνής οργανισμός επιφυλάσσει μια εντελώς διαφορετική στάση.
Με την παρουσία των Μασούντ Πεζεσκιάν και του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί στη Νέα Υόρκη για την 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, η Τεχεράνη επιδιώκει τα εξής:
Επανέναρξη της διπλωματίας με τις ΗΠΑ, τον τερματισμό της αμερικανικής στρατιωτικής πίεσης και του αποκλεισμού των λιμανιών, να μεταφέρει στον ΟΗΕ τη δική της εκδοχή για τον πόλεμο και να αμφισβητήσει το καθεστώς των κυρώσεων του ΟΗΕ και την πίεση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα.
Υπενθυμίζεται ότι τον Ιούνιο του 2025 και τον Φεβρουάριο του 2026, ΗΠΑ και Ισραήλ εξαπέλυσαν φονικές αεροπορικές επιθέσεις στο Ιράν απρόκλητα, με την πλειονότητα των ειδικών να τις χαρακτηρίζουν παράνομες σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Το Ιράν, την ημέρα που δέχθηκε επίθεση, πήγε στο Συμβούλιο Ασφαλείας και ζήτησε επείγουσα δράση για να σταματήσει η χρήση βίας (επιστολή S/2026/106). Το ΣΑ συνεδρίασε επίσης την ίδια ημέρα. Ακριβώς στην ίδια ενέργεια είχε καταφύγει και το Κουβέιτ, μετά την επίθεση και εισβολή του Ιράκ υπό τον Σαντάμ Χουσεΐν, το 1990.
Ωστόσο, οι ομοιότητες σταματούν εκεί.
Στην περίπτωση του Κουβέιτ, το Συμβούλιο Ασφαλείας εξέδωσε αυθημερόν απόφαση που καταδίκαζε το Ιράκ ως εισβολέα και εντός μηνών ενέκρινε και τη χρήση βίας. Ενώ στην περίπτωση εκείνη υπήρχε σαφής περίπτωση εισβολής και απόπειρας προσάρτησης ολόκληρου κράτους, στην περίπτωση του Ιράν το 2026 το αντικείμενο της έκτακτης συνεδρίασης ήταν οι αμερικανοϊσραηλινές στρατιωτικές επιθέσεις και η απάντηση του Ιράν.
Δημοσίευμα της Guardian τον Αύγουστο του 1990.
Στις 2 Αυγούστου 1990, το ΣΑ με την απόφαση 660 καταδίκασε την ιρακινή εισβολή -με 14 ψήφους υπέρ και καμία κατά- και απαίτησε «άμεση και άνευ όρων» αποχώρηση. Αντίθετα, στην περίπτωση του Ιράν πολλά μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας ζήτησαν να εξεταστούν οι ιρανικές επιθέσεις στην περιοχή.
Στην επιστολή της 28ης Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη επικαλέστηκε ρητά το Άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ και δήλωσε ότι θεωρούσε στρατιωτικούς στόχους τις εγκαταστάσεις και τα μέσα των εχθρικών δυνάμεων στην περιοχή. Στη συνέχεια ενημέρωσε επίσης τον ΟΗΕ ότι πραγματοποιούσε «αμυντικές επιχειρήσεις» κατά αμερικανικών και ισραηλινών στρατιωτικών βάσεων και εγκαταστάσεων. Ωστόσο, ο Γενικός Γραμματέας καταδίκασε τόσο τα μαζικά πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν όσο και τις μεταγενέστερες ιρανικές επιθέσεις που παραβίαζαν, κατά τη διατύπωσή του, την κυριαρχία κρατών της περιοχής.
Υπάρχει, επίσης, άλλη μια θεμελιώδης θεσμική διαφορά ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις. Το 1990 το κράτος που κατηγορούνταν για την επίθεση, το Ιράκ, δεν ήταν μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας και δεν διέθετε δικαίωμα βέτο. Το 2026, μία από τις δύο δυνάμεις τις οποίες το Ιράν κατηγορεί για την επίθεση είναι οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες — ένα από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου και κάτοχος δικαιώματος βέτο.
Η συνέχεια έχει ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον. Στην περίπτωση του Κουβέιτ, ο ΟΗΕ μέσα σε μια εβδομάδα (Απόφαση 662) κήρυξε ομόφωνα την ιρακινή προσάρτηση του Κουβέιτ άκυρη, «null and void». Αντίθετα, στην υπόθεση του Ιράν, στις 11 Μαρτίου 2026, το ΣΑ υιοθέτησε την Απόφαση 2817 με 13 υπέρ, 0 κατά και 2 αποχές (Κίνα και Ρωσία) καταδικάζοντας τις ιρανικές επιθέσεις εναντίον Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ομάν, Κατάρ, Σαουδικής Αραβίας, ΗΑΕ και Ιορδανίας και απαίτησε από το Ιράν να τις σταματήσει. Το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν υιοθέτησε καμία απόφαση καταδίκης των επιθέσεων Ισραήλ και ΗΠΑ στο Ιράν.
«Πριν από μήνες, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν έναν πόλεμο εναντίον του Ιράν, ο οποίος, όπως συμφωνούν νομικοί μελετητές, συνιστούσε κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου» σημειώνει η καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου Μέλανι Ο Μπράιαν, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ παραβίασαν μια θεμελιώδη απαγόρευση σχετικά με τη χρήση βίας ή την απειλή χρήσης βίας, η οποία προβλέπεται στο Άρθρο 2 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.
Παρ’ όλα αυτά ο ΟΗΕ, το Συμβούλιο Ασφαλείας σιώπησε: δεν υιοθέτησε απόφαση που να καταδικάζει τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ και δεν απαιτεί τον τερματισμό τους.
