Πέντε χρόνια μετά την ταπεινωτική αποχώρηση των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν, οι Ταλιμπάν προσπαθούν να αναβαθμιστούν διεθνώς, καταφέρνοντας να συνομιλούν ακόμα και με την ΕΕ. Ωστόσο, η Κίνα ήταν το πρώτο κράτος που αποδέχθηκε τα διαπιστευτήρια πρεσβευτή διορισμένου από τους Ταλιμπάν, διατηρώντας και η ίδια ανοικτή την πρεσβεία της στην Καμπούλ. Ποιες είναι οι φιλοδοξίες του Πεκίνου στο Αφγανιστάν;
Η Κίνα ούτε έχει αντικαταστήσει τις ΗΠΑ στο Αφγανιστάν ούτε φαίνεται να έχει πρόθεση να το πράξει.
Αυτό σημειώνει ο επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Τζορτζτάουν, Τζόρτζιο Καφιέρο, σε ανάλυσή του στο Responsible Statecraft.
«Το Πεκίνο επιδιώκει να περιορίσει τους κινδύνους ασφαλείας που δημιουργεί το Αφγανιστάν, διατηρώντας παράλληλα όποια διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα και ευκαιρίες τού προσφέρει».
Ο Καφιέρο παρατηρεί πως το Πεκίνο προς το παρόν είναι επιφυλακτικό, αποφεύγοντας την επίσημη αναγνώριση, για να την χρησιμοποιήσει μελλοντικά ως διαπραγματυτιό χαρτί.
Αυτό που θέλει το Πεκίνο είναι διαβεβαιώσεις ότι το αφγανικό έδαφος δεν θα μετατραπεί σε ορμητήριο επιθέσεων εναντίον της Κίνας ή σε βάση ένοπλων οργανώσεων εχθρικών προς τα κινεζικά συμφέροντα, με πιο επίφοβους τους Ουιγούρους.
Υπενθυμίζεται ότι πως όταν οι Ταλιμπάν κυβέρνησαν για πρώτη φορά το Αφγανιστάν, το Πεκίνο ισχυρίστηκε ότι ένοπλοι Ουιγούροι μαχητές λάμβαναν εκεί εκπαίδευση και υλική υποστήριξη και ότι ορισμένοι επέστρεψαν αργότερα στην Κίνα για να πραγματοποιήσουν επιθέσεις.
Αυτά που έχουν κάνει μετά το 2021 οι Ταλιμπάν προς αυτή τη κατεύθυνση δεν αρκούν, όπως λέει, για να εξαλείψουν τις ανησυχίες της Κίνας.
«Οι αρχές των Ταλιμπάν έχουν περιορίσει τις δραστηριότητες Ουιγούρων μαχητών και έχουν μετακινήσει μαχητές που συνδέονται με το Ισλαμικό Κόμμα του Τουρκεστάν (TIP) -το οποίο ορισμένες φορές αναφέρεται ως Ισλαμικό Κίνημα του Ανατολικού Τουρκεστάν (ETIM)- μακριά από τα σύνορα Αφγανιστάν-Κίνας. Δεν έχουν επιβεβαιωθεί επιθέσεις εντός της Κίνας που να εξαπολύθηκαν από αφγανικό έδαφος υπό τους Ταλιμπάν».
Παρ’ όλα αυτά, οι Ταλιμπάν δεν έχουν φτάσει στο σημείο να απελάσουν ή να παραδώσουν Ουιγούρους μαχητές που πολέμησαν στο πλευρό τους επί χρόνια, ενώ παρατηρητές των Ηνωμένων Εθνών εξακολουθούν να αναφέρουν την παρουσία του TIP στο Αφγανιστάν.
«Σε μεγάλο βαθμό», οι Ταλιμπάν έχουν ικανοποιήσει το Πεκίνο περιορίζοντας την ικανότητα των μαχητών να δρουν εναντίον κινεζικών συμφερόντων, επιτρέποντάς τους παράλληλα να παραμένουν στο Αφγανιστάν, σύμφωνα με πρώην Αφγανό διπλωμάτη, ο οποίος μίλησε στο Responsible Statecraft υπό τον όρο να μην κατονομαστεί. Για την Κίνα, αυτή η ατελής διευθέτηση μπορεί να είναι αποδεκτή όσο η απειλή παραμένει υπό έλεγχο.
Το Ισλαμικό Κράτος στην Επαρχία Χορασάν (ISIS-K) έχει περιπλέξει την κατάσταση. Από τη μία πλευρά, το Πεκίνο θεωρεί τους Ταλιμπάν αναγκαίο εταίρο στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας απέναντι στο ISIS-K. Από την άλλη, το ISIS-K έχει αποκαλύψει τα όρια της ικανότητας των Ταλιμπάν να προστατεύουν τα κινεζικά συμφέροντα και τους Κινέζους πολίτες.
Έχοντας επανειλημμένα βάλει στο στόχαστρο Κινέζους υπηκόους και επιχειρήσεις που συνδέονται με την Κίνα στο Αφγανιστάν, το ISIS-K έχει επίσης επιδιώξει να στρατολογήσει Ουιγούρους μαχητές, συμπεριλαμβανομένων μαχητών που συνδέονται με το TIP, παρουσιάζοντας τον αγώνα εναντίον της Κίνας ως μέρος της ευρύτερης τζιχαντιστικής ατζέντας του.
«Το ISIS-K έχει καταστήσει τους Ταλιμπάν ταυτόχρονα πιο πολύτιμους για το Πεκίνο και λιγότερο αξιόπιστους», σύμφωνα με την Τζένιφερ Μπρικ Μουρταζασβίλι, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ. Παραδόξως, για το Πεκίνο, οι Ταλιμπάν παραμένουν απαραίτητος εταίρος στον τομέα της ασφάλειας ακριβώς επειδή η απειλή που το Ισλαμικό Εμιράτο υποσχέθηκε να περιορίσει συνεχίζει να αυξάνεται.
«Οι Ταλιμπάν δυσκολεύονται να διατηρήσουν την ασφάλεια και να αποτρέψουν απειλές για τα κινεζικά συμφέροντα στο Αφγανιστάν, και οι δύο μεγαλύτερες απειλές είναι το ISIS-K και το [ETIM]», δήλωσε στο Responsible Statecraft ο Μόργκαν Τάντιτς, ανώτερος σύμβουλος του Προγράμματος Αντιτρομοκρατίας του Atlantic Council.
«Παρόλο που [ISIS-K και ETIM] δεν είναι ευθυγραμμισμένα μεταξύ τους, μοιράζονται έναν κοινό στόχο: να απειλούν κινεζικά συμφέροντα στο Αφγανιστάν, όπως ορυχεία, ξενοδοχεία, εστιατόρια και χώρους όπου συγκεντρώνονται Κινέζοι εργαζόμενοι», πρόσθεσε ο Τάντιτς.
«Και οι δύο οργανώσεις θεωρούν ότι οι επιθέσεις εναντίον αυτών των τοποθεσιών καταδεικνύουν την υποστήριξή τους προς τους καταπιεζόμενους Ουιγούρους στην Κίνα, και οι Ταλιμπάν έχουν αποδειχθεί ανίκανοι να αποτρέψουν ή να σταματήσουν αυτές τις επιθέσεις».
«Το Αφγανιστάν έχει περιθωριακή σημασία για την BRI», σημείωσε η Μουρταζασβίλι. Προς το παρόν, η Κίνα φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο να θωρακίσει τους υφιστάμενους περιφερειακούς διαδρόμους της από την αστάθεια του Αφγανιστάν παρά να καταστήσει τη χώρα κεντρικό κόμβο της στρατηγικής της για τη συνδεσιμότητα. Όπως το έθεσε ίδιος, ο στόχος είναι «θωράκιση με το χαμηλότερο δυνατό κόστος».
*Στην κύρια φωτογραφία: Ο υπηρεσιακός υπουργός Εξωτερικών των Ταλιμπάν, Αμίρ Χαν Μουτακί, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην Καμπούλ του Αφγανιστάν, στις 14 Σεπτεμβρίου 2021. (REUTERS/Stringer)
