Πρόσθετη ενεργειακή παρέμβαση έως 200 εκατ. ευρώ και ανοιχτή διαπραγμάτευση στις Βρυξέλλες για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) συνθέτουν το σχέδιο άμυνας που επεξεργάζεται η κυβέρνηση για τον χειμώνα. Το νέο πακέτο θα προστεθεί στα περίπου 800 εκατ. ευρώ των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί, χωρίς όμως το τελικό του ύψος να έχει ακόμη κλειδώσει.
Οι αποφάσεις θα εξαρτηθούν από δύο σενάρια που εξετάζει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Το καλό προβλέπει αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών, ώστε περιορισμένες κρατικές κινήσεις και η συνεισφορά των διυλιστηρίων να αρκέσουν για αισθητή μείωση στην αντλία. Το κακό προβλέπει νέο ράλι, το οποίο θα αυξήσει απότομα τις ανάγκες στήριξης, θα στενέψει τα δημοσιονομικά περιθώρια και θα αναγκάσει την κυβέρνηση να επιλέξει ποια καύσιμα και ποιους καταναλωτές μπορεί να προστατεύσει.
Η καθυστέρηση στην ανακοίνωση των μέτρων αποτελεί μέρος αυτής της στρατηγικής. Οι παρεμβάσεις για τα καύσιμα κίνησης θα ανακοινωθούν στις 30 Σεπτεμβρίου και στις 14 Οκτωβρίου θα γίνουν οι ανακοινώσεις και για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Η Αθήνα αγοράζει χρόνο, περιμένοντας την κατεύθυνση της αγοράς και παρακολουθώντας τις διεργασίες του Εμανουέλ Μακρόν και του επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ. Στόχος είναι μια συντονισμένη κίνηση των G7 για την απελευθέρωση μεγάλων ποσοτήτων από τα στρατηγικά αποθέματα, ώστε να αυξηθεί η προσφορά πετρελαίου και να περιοριστούν οι τιμές πριν απαιτηθούν μεγαλύτερες εθνικές δαπάνες.
Αρμόδιες πηγές περιγράφουν ένα ασυνήθιστο δημοσιονομικό παράδοξο, με την Ελλάδα να διαθέτει χρήματα, αλλά όχι και τον αντίστοιχο δημοσιονομικό χώρο να τα δαπανήσει, επειδή δεσμεύεται από τις ευρωπαϊκές οροφές καθαρών δαπανών. Στο οικονομικό επιτελείο σχεδιάζουν τα πλεονάσματα να μη μείνουν αδρανή στην Τράπεζα της Ελλάδος περιμένοντας την επόμενη αποπληρωμή χρέους, καθώς είναι προτιμότερο να αξιοποιηθούν για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η πληροφορία ότι προς το παρόν δεν σχεδιάζεται νέα κίνηση στο μέτωπο της πρόωρης αποπληρωμής χρέους. Η διατήρηση ρευστών εφεδρειών θεωρείται χρησιμότερη όσο παραμένει άγνωστη η διάρκεια της κρίσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα διαθέσιμα μπορούν να διοχετευθούν ελεύθερα στις επιδοτήσεις. Κάθε πρόσθετη δαπάνη θα υπολογιστεί κανονικά στον ευρωπαϊκό κανόνα και μπορεί να αφαιρέσει χώρο από άλλες κυβερνητικές παρεμβάσεις.
Η μείωση του ΕΦΚ
Η συζήτηση για προσωρινή μείωση του ΕΦΚ έχει ανοίξει ήδη σε Eurogroup και Ecofin, με την Αθήνα να ζητεί δημοσιονομική εξαίρεση. Η κυβέρνηση πάντως δεν προτίθεται να κινηθεί μόνη της ούτε να παραβιάσει το πλαίσιο. Κυβερνητικοί παράγοντες αναγνωρίζουν ότι, εξαιτίας της κρίσης χρέους και της μνημονιακής μας προϊστορίας, μια ελληνική μονομερής απόκλιση από το δημοσιονομικό πλαίσιο θα προκαλούσε ισχυρότερη αντίδραση από τις αγορές και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Ανοιχτή παραμένει και η συμμετοχή των διυλιστηρίων. Οι εταιρείες εμφανίζονται διατεθειμένες να συνεισφέρουν προκειμένου να μειωθεί η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης στην αντλία στην περιοχή του 1,50-1,60, το ύψος όμως της έκπτωσης θα καθοριστεί όταν υπάρχει σαφής εικόνα των διεθνών τιμών, αλλά και της πρόθεσης της ΕΕ σχετικά με τη φορολόγηση των «απροσδόκητων» κερδών των διυλιστηρίων.
Κυβέρνηση και διυλιστήρια συμφωνούν ότι προτεραιότητα έχουν το diesel κίνησης, επειδή επηρεάζει ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα, και το πετρέλαιο θέρμανσης, ώστε η διάθεσή του να ξεκινήσει σε ανεκτό επίπεδο. Η αμόλυβδη θα ακολουθήσει μόνον εφόσον απομείνει διαθέσιμο περιθώριο.
Ακριβώς πάνω στο εύρος αυτού του δημοσιονομικού περιθωρίου εμφανίζονται διαφορετικές προσεγγίσεις στο εσωτερικό της κυβέρνησης. Η μία πλευρά ζητεί ισχυρή παρέμβαση από την αρχή, θεωρώντας ότι ένα μικρό πακέτο θα χαθεί μέσα στις ανατιμήσεις και δεν θα ανακόψει την πολιτική φθορά. Η άλλη εισηγείται να κρατηθούν «πυρομαχικά» για τον Ιανουάριο, όταν μπορεί να απαιτηθούν μέτρα και για το φυσικό αέριο ή το ρεύμα.
Οι αυστηρότερες φωνές δεν προέρχονται υποχρεωτικά από το υπουργείο Οικονομικών, όπου αναγνωρίζουν ότι η ακριβή ενέργεια μπορεί να πλήξει την κατανάλωση, τις επιχειρήσεις και την ανάπτυξη. Σε άλλα κυβερνητικά κέντρα υπάρχει μεγαλύτερος φόβος για τον πολιτικό λογαριασμό που θα είναι βαρύτερος στη Βόρεια Ελλάδα. Εκεί η δημοσκοπική φθορά προκαλεί ήδη ανησυχία στον δρόμο προς τις εκλογές και η θέρμανση παραμένει βασική ανάγκη που δεν μπορεί να αναβληθεί μέχρι την αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών.
