Στην απαγόρευση χρήσης social media (μέσων κοινωνικής δικτύωσης) για παιδιά κάτω των 15 ετών προχωρά η Ελλάδα με την έλευση του νέου έτους, τη στιγμή που το ευρωπαϊκό πλαίσιο μετά την πρόταση της Κομισιόν αναμένεται να ψηφιστεί σε περίπου 20 μήνες.
Για πλατφόρμες με έδρα εκτός Ελλάδας, θα ακολουθείται η διαδικασία του Digital Services Act
Το ελληνικό σχέδιο για την «ψηφιακή ενηλικίωση», με στόχο την προστασία των ανηλίκων στα social media, κινείται σε πιο αυστηρή γραμμή από την ευρωπαϊκή πρόταση, καθώς για τις ηλικίες 13 και 14 ετών δεν προβλέπει οποιαδήποτε εξαίρεση, ούτε και με γονική συγκατάθεση.
Όπως εξήγησε ο αρμόδιος υπουργός, η ελληνική νομοθεσία θα είναι συμβατή με το πλαίσιο του EU Kids Act και, όπου χρειαστεί, θα προσαρμοστεί στην πορεία. Η επαλήθευση της ηλικίας θα γίνεται μέσω του Kids Wallet.
Το βάρος της διαπίστωσης της πραγματικής ηλικίας θα ανήκει στις πλατφόρμες, οι οποίες οφείλουν να έχουν ασφαλή σχεδιασμό για τα παιδιά, ενώ οι γονείς έχουν μερίδιο ευθύνης κυρίως στην από κοινού επιβεβαίωση ηλικίας, ώστε τα παιδιά να μην χρησιμοποιούν το δικό τους κινητό ή την ταυτότητά τους.
Για την εφαρμογή απέναντι σε πλατφόρμες με έδρα εκτός Ελλάδας, θα ακολουθείται η διαδικασία του Digital Services Act, ενώ προγραμματίζεται ενημέρωση γονέων, εκπαιδευτικών και συλλόγων γονέων, με στόχο τα παιδιά να ισορροπούν ανάμεσα στον ψηφιακό και τον πραγματικό κόσμο.
Απαγόρευση social media στα παιδιά: Το ελληνικό σχέδιο
Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, εξήγησε γιατί η Ελλάδα επιλέγει να προχωρήσει τώρα χωρίς να περιμένει την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας.
Μεταξύ αλλων, διευκρίνισε γιατί θεωρεί ότι η ευθύνη δεν μπορεί να είναι ισομερώς κατανεμημένη μεταξύ πλατφορμών και γονέων και περιγράφει τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η εθιστική σχεδίαση των ψηφιακών υπηρεσιών στα παιδιά.
Όπως είπε ο ίδιος, η Ελλάδα «αρκετά νωρίς, εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο, παρουσίασε τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ένας μηχανισμός επιβεβαίωσης ηλικίας γιατί αυτό ήταν ο ‘ελέφαντας στο δωμάτιο’. Το Kids Wallet τόσο στην πρώτη του μορφή όσο και στην πιο πρόσφατη ήταν η απάντηση. Από εδώ και πέρα, μένει για μεν την Ευρώπη να το οριστικοποιήσει και για δε την Ελλάδα να προχωρήσει στη νομοθέτηση όπως ακριβώς είχαμε πει».
«Το Kids Wallet δεν επιστρέφει κανένα στοιχείο παρά μόνο αν ένας χρήστης ή ένα παιδί είναι πάνω ή κάτω από τα όρια που τελικά θα τεθούν. Αυτή τη στιγμή φαίνεται ότι το όριο είναι τα 15, με μια ενδιάμεση κλίμακα για τις ηλικίες 13 έως 15» πρόσθεσε.
Όσον αφορά στη διαφοροποίηση του ελληνικού σχεδίου, απάντησε: «Η Ευρώπη λέει ότι από τα 13 μέχρι τα 15 μπορούν τα παιδιά να έχουν μια πρώτη επαφή με κάποια μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ότι μπορούν να υπάρχουν κάποια social χωρίς όμως προσωπικούς λογαριασμούς των παιδιών, με κλειδώματα για το βράδυ, με μέγιστη χρήση μία ώρα την ημέρα και χωρίς ατελείωτο scrolling».
Η Ευρώπη, συνέχισε, δεν λέει ότι στα 13 ένα παιδί θα μπει στο Instagram όπως είναι το Instagram σήμερα. Λέει πως θα μπορούν τα παιδιά να έχουν πρόσβαση, βέβαια με γονική συναίνεση σε ειδικά διαμορφωμένα περιβάλλοντα social media, χωρίς συνεχές scrolling, όπου δεν θα επιτρέπεται σε έναν ξένο να στέλνει μηνύματα και δεν θα λειτουργεί το βράδυ. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, λέει η Ευρώπη ότι θα μπορούσαν τα παιδιά να αρχίσουν να μπαίνουν.
Ακολούθως, ο υπουργός τόνισε ότι «η Ευρώπη ναι μεν ανακοίνωσε τι προτίθεται να κάνει, όμως από την πρόθεση μέχρι την ευρωπαϊκή νομοθέτηση θα περάσουν αρκετοί μήνες. Εμείς, θα πρέπει και μπορούμε – αυτό δεν απαγορεύεται από την Ευρώπη – να νομοθετήσουμε και μάλιστα συμβατά με όσα η Ευρώπη είπε. Προφανώς, στην πορεία, πιθανώς, θα τροποποιήσουμε σημειακά τη νομοθεσία».
Ο ίδιος επισήμανε ότι «από την 1η Ιανουαρίου του 2027 ξεκινάμε και παράλληλα συμμετέχουμε πολύ πιο ενεργά πλέον γιατί υπάρχει και ένα κείμενο στο τραπέζι για την ευρωπαϊκή νομοθέτηση έτσι ώστε πραγματικά το EU KIDS Act να πιάσει και τα social media αλλά και το κομμάτι της τεχνητής νοημοσύνης. Γιατί και αυτό το κομμάτι θέλει ρύθμιση. Εκεί είναι πολύ επικίνδυνο, ένα παιδί να ρωτάει οτιδήποτε σε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης και να παίρνει προφανώς οποιεσδήποτε απαντήσεις».
Ο ρόλος των γονέων
Ακολούθως, ο κ. Παπαστεργίου αναφέρθηκε στον ρόλο των γονέων στην προσπάθεια αυτή: «Επιτυχία είναι να βγούμε με έναν νόμο, ο οποίος θα περάσει το μήνυμα ‘Ξέρεις, παιδί μου, το να μπαίνεις στα social σε έναν λογαριασμό που προοριζόταν για έναν ενήλικο ενώ εσύ είσαι 13 ετών απαγορεύεται. Άρα θα πρέπει να βγούμε όντως με ενημέρωση με στήριξη των γονέων».
Ο ίδιος παραδέχτηκε ότι οι γονείς δεν μπορούν με όσα καθημερινά βιώνουν να είναι συνεχώς πάνω από το κεφάλι του παιδιού, ωστόσο οφείλουν όπως πρόσθεσε να κάνουν κάποια βασικά πολύ πρώτα βήματα.
«Αν δηλαδή ένας γονέας όταν μια πλατφόρμα ζητήσει επιβεβαίωση ηλικίας βάζει το δικό του κινητό ή τη δική του ταυτότητα τότε προφανώς έχουμε αποτύχει. Αυτό όμως, πρέπει να το εξηγήσουμε στους γονείς. Συνεπώς, πρώτον να υπάρξει αυτή η νομοθέτηση και δεύτερον, να βάλουμε κάποια επιπλέον τεχνικά μέτρα σε σχέση με το τι νομοθετήθηκε στην Αυστραλία».
Τρίτον, είναι σημαντικό «να μπορέσουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να δουν τον πραγματικό κόσμο και όχι τον κόσμο μέσα από τα γυαλιά του ψηφιακού κόσμου και των social media». Επίσης, ο υπουργός αναφέρθηκε και στον σχεδιασμό που υπάρχει για μια οργανωμένη καμπάνια ενημέρωσης των γονέων και των κηδεμόνων.
Για τις πλατφόρμες
Ερωτηθείς για το πώς μπορεί μια πλατφόρμα να γνωρίζει ότι ένας χρήστης είναι κάτω των 15 ετών χωρίς να συλλέγει ή να ζητά προσωπικά δεδομένα και στοιχεία ταυτότητας, ο κ. Παπαστεργίου είπε ότι «οι πλατφόρμες θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν τους ούτως ή άλλως έξυπνους αλγορίθμους που έχουν και οι οποίοι στις περισσότερες περιπτώσεις μπορούν να καταλάβουν ότι το δικό σας και το δικό μου προφίλ δεν είναι προφίλ ενός 15χρονου. Νομίζω πως μπορούν να κατανοήσουν αν ένα προφίλ ανήκει σε ένα μικρότερο παιδί».
Στις περιπτώσεις που δεν έχουν αυτή την εύλογη βεβαιότητα, συνέχισε ο ίδιος, αυτό που μπορούν να κάνουν είναι να χρησιμοποιήσουν το εργαλείο το οποίο η Ευρώπη προτείνει και εμείς ήδη έχουμε υλοποιήσει, το Kids Wallet.
«Το Kids Wallet ακολουθεί τις τεχνικές προδιαγραφές που έβγαλε η Ευρώπη και δεν επιστρέφει κανένα στοιχείο. Αυτό ήταν το προαπαιτούμενο της λύσης που η Ευρώπη σχεδίασε και εμείς τελικά υλοποιήσαμε: να επιστρέφει μόνο ένα flag, ένα σήμα, δηλαδή, ότι αυτός ο χρήστης είναι πάνω ή κάτω από τα 15».
