Προηγμένοι αισθητήρες οπτικών ινών που εγκαθίστανται σε 271 γέφυρες πανελλαδικά προειδοποιούν σε πραγματικό χρόνο για πιθανές φθορές, αλλάζοντας το μοντέλο συντήρησης.
H Ελλάδα ηγείται στην Ευρώπη υλοποιώντας ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα ψηφιακής θωράκισης των υποδομών της. Το έργο «Εξυπνες Γέφυρες» αποτελεί το πιο σύγχρονο εθνικό πρόγραμμα ψηφιακής παρακολούθησης των οδικών και σιδηροδρομικών υποδομών στην Ελλάδα. Με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ) εγκαθιστά προηγμένους αισθητήρες οπτικών ινών σε 271 γέφυρες από τον Εβρο έως τη νότια Πελοπόννησο, με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό φθορών για την αποφυγή ατυχημάτων. Το έργο θα λειτουργήσει ως ευρωπαϊκός πιλότος, μετατρέποντας τις παραδοσιακές κατασκευές σε έξυπνα συστήματα που προειδοποιούν για φθορές σε πραγματικό χρόνο. Η χώρα μας, επομένως, αλλάζει ριζικά το μοντέλο συντήρησης, εξασφαλίζοντας κορυφαία οδική ασφάλεια μέσω ουσιαστικής και σημαντικής επένδυσης στην ανθεκτικότητα.
Η αρχική σύμβαση υπεγράφη στις 18 Δεκεμβρίου 2023 με προϋπολογισμό 76,9 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ για τις πρώτες 250 γέφυρες. Στις 20 Μαρτίου 2026 ενεργοποιήθηκε η προαίρεση ύψους 7,1 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ για τις πρόσθετες 21 γέφυρες, διαμορφώνοντας το συνολικό κόστος στα 84 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η συνολική διάρκεια της σύμβασης, μαζί με τις παρατάσεις, ορίστηκε στους 30 μήνες, με τελική ημερομηνία λήξης στις 30 Ιουνίου 2026. Μετά την οριστική παραλαβή του έργου ξεκινά η περίοδος εγγύησης, η οποία έχει διάρκεια 24 μηνών.
Το βάρος του χρόνου
Σημαντικό τμήμα του οδικού και του σιδηροδρομικού δικτύου της Ελλάδας κατασκευάστηκε τις δεκαετίες του 1960 και του 1980. Αυτές οι γέφυρες σχεδιάστηκαν με προδιαγραφές άλλων εποχών. Σήμερα, καλούνται να αντέξουν πολύ μεγαλύτερο κυκλοφοριακό φόρτο, βαρύτερα οχήματα, αλλά και την πρωτοφανή πίεση της κλιματικής κρίσης με τα έντονα πλημμυρικά φαινόμενα.
Η ανάγκη για τον έλεγχό τους είναι επιτακτική και άμεση. Μέχρι τώρα, ο έλεγχος βασιζόταν στην «κατασταλτική» συντήρηση, καθώς η επέμβαση γινόταν αφού η φθορά ήταν ορατή με γυμνό μάτι ή έπειτα από μια αστοχία. Αυτό το μοντέλο ανήκει πλέον στο παρελθόν.
Πρόγραμμα ΤΕΕ
Το πρόγραμμα, το οποίο υλοποιεί το ΤΕΕ, έρχεται να δώσει ψηφιακή «φωνή» σε επιλεγμένες γέφυρες της χώρας. Δεν πρόκειται απλώς για μια επισκευή, αλλά για μια ριζική αλλαγή φιλοσοφίας. Οι γέφυρες μετατρέπονται σε ζωντανούς οργανισμούς που «μιλούν» στους μηχανικούς σε πραγματικό χρόνο. Το εμβληματικό αυτό έργο υλοποιείται από τη σύμπραξη της Vodafone Business και της Osmos Hellas, η οποία εισφέρει την κορυφαία τεχνολογία αισθητήρων οπτικής ίνας (Optical Strand®). Αξιοσημείωτο είναι ότι η υψηλή τεχνογνωσία, η εμπειρία και η οργανωτική ικανότητα της ομάδας της OSMOS Hellas αποτέλεσαν καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία του έργου. Από την αρχική φάση του σχεδιασμού έως και την τελική ολοκλήρωση των εγκαταστάσεων, η ομάδα ανέλαβε τον κεντρικό τεχνικό και επιχειρησιακό συντονισμό του έργου, διασφαλίζοντας την αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των αναδόχων, των συνεργείων πεδίου, των προμηθευτών, των τεχνικών υπηρεσιών και όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
«Η Ελλάδα πρωτοπορεί»
Οπως επεσήμανε στη Realnews ο διευθύνων σύμβουλος της Osmos Hellas, Κοσμάς Φέσσας, το συγκεκριμένο έργο είναι οδηγός για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση. «Η εφαρμογή τέτοιων συστημάτων δεν είναι πλέον μια πολυτέλεια, αλλά μια αναγκαία και υποχρεωτική διαδικασία για την προστασία των πολιτών και των κρατικών υποδομών», σημείωσε. Εστιάζοντας στο θέμα της τεχνολογίας, ο Κ. Φέσσας ανέφερε: «Η ενόργανη παρακολούθηση ξεκίνησε πριν από περίπου 20 χρόνια στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ, μια περιοχή εξαιρετικά σεισμογενή, όπου η ανάγκη για άμεση διάγνωση της στατικής κατάστασης των γεφυρών έπειτα από έναν σεισμό ήταν ζήτημα επιβίωσης».
Ο διευθύνων σύμβουλος της Osmos Hellas τόνισε ότι «η Ευρώπη ακολουθεί την Ελλάδα», εξηγώντας ότι μέχρι σήμερα η Ευρώπη βρισκόταν πίσω σε αυτόν τον τομέα. Τώρα μόλις ξεκινά η ευρωπαϊκή κινητοποίηση, με ορισμένες χώρες να εισέρχονται σταδιακά στη λογική της ψηφιακής παρακολούθησης για μερικές χιλιάδες γέφυρες. Μόνο η Ιταλία διαθέτει ένα αντίστοιχο, εκτεταμένο πρόγραμμα σε εξέλιξη, λόγω των σοβαρών θεμάτων με παλαιές υποδομές.
Την ίδια στιγμή, το βλέμμα είναι στραμμένο και στην Ουκρανία, με δεδομένο ότι η τεχνογνωσία που αποκτάται και εδραιώνεται σήμερα στην Ελλάδα από την Osmos Hellas και τους συνεργάτες της θα αποτελέσει τον οδηγό για μεγάλα διεθνή έργα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μελλοντική ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, όπου η εγκατάσταση «έξυπνων» συστημάτων στις νέες και ανακατασκευασμένες γέφυρες θεωρείται προαπαιτούμενο για τη δημιουργία ανθεκτικών δικτύων μεταφορών.
Ψηφιακή τεχνολογία
Η καρδιά της ψηφιακής αυτής υποδομής χτυπά στην πλατφόρμα SBN (Smart Bridges Network) της Osmos Hellas, ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό σύστημα που συλλέγει, μεταδίδει και επεξεργάζεται σε πραγματικό χρόνο τα δεδομένα από τα δίκτυα των αισθητήρων. Μέσω προηγμένων αλγορίθμων, η πλατφόρμα αποτυπώνει δυναμικά τη συμπεριφορά κάθε γέφυρας (παραμορφώσεις, επιταχύνσεις, περιβαλλοντικές συνθήκες), ανιχνεύει άμεσα τυχόν αποκλίσεις και υποστηρίζει την προγνωστική συντήρηση. Με τον τρόπο αυτόν, οι τεχνικές υπηρεσίες αποκτούν μια ενιαία εικόνα του δικτύου σε εθνικό επίπεδο και λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις, αντικαθιστώντας τους απλούς οπτικούς ελέγχους. Το SBN λειτουργεί ως ένα σύγχρονο εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων που ενισχύει την ασφάλεια, μειώνει το κόστος και επιτρέπει στοχευμένες παρεμβάσεις μόνο όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Στόχος η πρόληψη
Τα δεδομένα από τους αισθητήρες μεταφέρονται μέσω του δικτύου της Vodafone σε μια κεντρική πλατφόρμα. Αν μια γέφυρα υποστεί μια ανεπαίσθητη αλλά επικίνδυνη αλλαγή, για παράδειγμα έπειτα από έναν σεισμό ή μια πλημμύρα, το σύστημα θα χτυπήσει αμέσως «alarm».
Η συντήρηση γίνεται πλέον προληπτική. Οι Αρχές μπορούν να παρέμβουν στοχευμένα στο ακριβές σημείο της φθοράς πριν αυτή γίνει επικίνδυνη, εξοικονομώντας εκατομμύρια ευρώ και, το κυριότερο, προστατεύοντας ανθρώπινες ζωές.
Ενα βήμα προς το μέλλον
Το έργο «Εξυπνες Γέφυρες» αποδεικνύει ότι η Ελλάδα μπορεί να είναι πρωτοπόρος, μετατρέποντας τις γερασμένες υποδομές της σε πρότυπο ψηφιακής ασφάλειας για όλο τον κόσμο. Είναι το πρώτο, αποφασιστικό βήμα για να γίνει η χώρα μας ο οδηγός των εξελίξεων στις έξυπνες, ανθεκτικές και ασφαλείς μεταφορές του μέλλοντος.
Να σημειωθεί ότι αρχικά το έργο αφορούσε την εγκατάσταση συστημάτων δομικής παρακολούθησης σε 250 γέφυρες σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια κατά την πρώτη φάση (Ιούνιος 2024 – Σεπτέμβριος 2025), ενώ ακολούθησε η προαίρεση για ακόμη 21 γέφυρες (Μάρτιος 2026 – Απρίλιος 2026). Η γεωγραφική κατανομή των γεφυρών, από τον Εβρο έως τη νότια Πελοπόννησο, δημιούργησε σημαντικές επιχειρησιακές προκλήσεις, καθώς απαιτήθηκε η ταυτόχρονη κινητοποίηση συνεργείων, εξοπλισμού και υλικών σε απομακρυσμένες περιοχές, με ιδιαίτερα αυξημένες απαιτήσεις σε μεταφορές, προγραμματισμό και διαχείριση πόρων.
