«Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για εθνική ασφάλεια, όχι για ορυκτά… Αν ρίξετε μια ματιά στη Γροιλανδία, κοιτάξετε πάνω και κάτω στην ακτή, θα δείτε ρωσικά και κινεζικά πλοία παντού. Την χρειαζόμαστε για εθνική ασφάλεια. Πρέπει να την έχουμε».
Αυτό δήλωσε ο Νόνταλντ Τραμπ σε δημοσιογράφους στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα.
Την Κυριακή, ο Αμερικανός πρόεδρος όρισε τον κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Τζεφ Λάντρι, ως ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία. Η κίνηση αυτή αναζωπύρωσε τις αντιδράσεις από τη Δανία και τις αρχές της Γροιλανδίας, καθώς η Ουάσινγκτον έχει εκφράσει επανειλημμένα ενδιαφέρον για το πλούσιο σε φυσικούς πόρους αρκτικό νησί.
Ο Λάντρι, σε μια ανάρτηση στο X, ευχαρίστησε τον Τραμπ: «Είναι τιμή μου να υπηρετήσω… σε αυτή τη θέση για να γίνει η Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ. Αυτό δεν επηρεάζει με κανέναν τρόπο τη θέση μου ως Κυβερνήτη της Λουιζιάνα».
Η κυβέρνηση Τραμπ άσκησε περαιτέρω πιέσεις στην Κοπεγχάγη τη Δευτέρα, όταν ανέστειλε τις μισθώσεις για πέντε μεγάλα υπεράκτια αιολικά έργα που κατασκευάζονται στα ανοικτά των ανατολικών ακτών των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων δύο που αναπτύσσονται από την κρατική εταιρεία Orsted της Δανίας.
Αντίδραση Δανίας και Γροιλανδίας
Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν και ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν δήλωσαν νωρίτερα σε κοινή δήλωση ότι η Γροιλανδία ανήκει στους Γροιλανδούς.
«Δεν μπορείτε να προσαρτήσετε άλλη χώρα. Ούτε καν με επιχείρημα τη διεθνή ασφάλεια. Η Γροιλανδία ανήκει στους Γροιλανδούς, δεν θα την καταλάβουν οι ΗΠΑ», τόνισαν.
Η στρατηγική αξία της Γροιλανδίας
Η Γροιλανδία, πρώην δανική αποικία με πληθυσμό περίπου 57.000 κατοίκων, έχει το δικαίωμα να ανακηρύξει την ανεξαρτησία της βάσει συμφωνίας του 2009, αλλά εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αλιεία και τις δανικές επιδοτήσεις.
Η στρατηγική της θέση μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής την καθιστά βασική τοποθεσία για το αμερικανικό σύστημα βαλλιστικής πυραυλικής άμυνας, ενώ ο ορυκτός πλούτος της έχει αυξήσει το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τη μείωση της εξάρτησης από τις κινεζικές εξαγωγές.
Αφού ο Τραμπ έκανε τον διορισμό την Κυριακή, ο Νίλσεν της Γροιλανδίας σχολίασε στο Facebook: «Ξυπνήσαμε ξανά με μια νέα ανακοίνωση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Αυτό μπορεί να ακούγεται σημαντικό, αλλά δεν αλλάζει τίποτα για εμάς. Εμείς αποφασίζουμε για το μέλλον μας».
Κλιμακώνονται οι διπλωματικές εντάσεις
Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν δήλωσε τη Δευτέρα ότι θα καλέσει τον πρέσβη των ΗΠΑ Κένεθ Χάουερι, ο οποίος είχε δεσμευτεί για «αμοιβαίο σεβασμό» κατά τη διάρκεια πρόσφατης επίσκεψής του στη Γροιλανδία.
«Από το πουθενά, υπάρχει τώρα ένας ειδικός προεδρικός εκπρόσωπος των ΗΠΑ, ο οποίος, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει αναλάβει την ευθύνη να πάρει τον έλεγχο της Γροιλανδίας. Αυτό είναι, φυσικά, εντελώς απαράδεκτο», δήλωσε ο Ράσμουσεν στο TV2.
Η Δανία επιδίωξε να αποκαταστήσει τις τεταμένες σχέσεις με τη Γροιλανδία τον τελευταίο χρόνο, ενώ παράλληλα προσπάθησε να μετριάσει τις εντάσεις με την κυβέρνηση Τραμπ επενδύοντας στην άμυνα της Αρκτικής για να αντιμετωπίσει τις επικρίσεις των ΗΠΑ σχετικά με την ανεπαρκή ασφάλεια.
«Είναι μια δύσκολη κατάσταση στην οποία μας βάζουν οι σύμμαχοί μας για μια ζωή», δήλωσε η πρωθυπουργός Φρέντερικσεν σε μια ανάρτηση στο Instagram.
Ο Μίκελ Βέντμπι Ράσμουσεν, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, δήλωσε στο Reuters: «Αυτός ο διορισμός δείχνει ότι όλα τα χρήματα που έχει επενδύσει η Δανία στη Γροιλανδία, στην άμυνα της Αρκτικής, και όλα τα φιλικά πράγματα που έχουμε πει στους Αμερικανούς, δεν είχαν καμία απολύτως επίδραση».
