Πίνουμε νερό κάθε μέρα χωρίς να το σκεφτόμαστε, και αυτό είναι γενικά καλό σημάδι: σημαίνει ότι το εμπιστευόμαστε. Το νερό των μεγάλων ελληνικών δικτύων ύδρευσης ελέγχεται συστηματικά και τα δημοσιευμένα αποτελέσματα το δικαιώνουν. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το θέμα «νερό και υγεία» εξαντλείται στη βρύση της Αθήνας. Η ποιότητα του πόσιμου νερού αλλάζει από περιοχή σε περιοχή, από δίκτυο σε δίκτυο, ακόμα και από πολυκατοικία σε πολυκατοικία, ανάλογα με την πηγή, τις σωληνώσεις και τη συντήρηση.
Ποιος ελέγχει το νερό που πίνουμε
Το πόσιμο νερό στην Ευρωπαϊκή Ένωση διέπεται από την Οδηγία (ΕΕ) 2020/2184, που ορίζει αναλυτικά τις παραμετρικές τιμές για δεκάδες ουσίες: μικροβιολογικές παραμέτρους, χημικές ενώσεις, βαρέα μέταλλα. Στην Ελλάδα, οι πάροχοι ύδρευσης, όπως η ΕΥΔΑΠ στην Αττική, δημοσιεύουν τακτικά αποτελέσματα αναλύσεων.
Χλώριο: Ο απαραίτητος «φύλακας» με τις παρενέργειες
Το χλώριο είναι ο λόγος που το νερό του δικτύου είναι μικροβιολογικά ασφαλές: εξουδετερώνει παθογόνα σε όλη τη διαδρομή από το διυλιστήριο μέχρι τη βρύση. Κανένας σοβαρός επιστήμονας δεν προτείνει νερό δικτύου χωρίς απολύμανση.
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καλύπτει αναλυτικά τα παραπροϊόντα απολύμανσης στις κατευθυντήριες οδηγίες του για το πόσιμο νερό.
Νιτρικά: Το αθόρυβο θέμα των αγροτικών περιοχών
Τα νιτρικά ιόντα φτάνουν στο νερό κυρίως από λιπάσματα και κτηνοτροφικά απόβλητα και αφορούν κατεξοχήν γεωτρήσεις και τοπικά δίκτυα σε αγροτικές περιοχές. Δεν φαίνονται, δεν μυρίζουν και δεν αλλάζουν τη γεύση, γι’ αυτό και είναι ύπουλα.
Αν μένετε σε περιοχή με εντατική καλλιέργεια και το νερό σας έρχεται από γεώτρηση ή μικρό τοπικό δίκτυο, μια χημική ανάλυση σε διαπιστευμένο εργαστήριο είναι η πιο σωστή πρώτη κίνηση. Αν επιβεβαιωθούν αυξημένα νιτρικά, υπάρχουν φύσιγγες ειδικές για κατακράτηση νιτρικών, πέρα από το βασικό φιλτράρισμα.
Μικρόβια: Πότε το νερό γίνεται πραγματικά επικίνδυνο
Η σοβαρότερη απειλή που μπορεί να κρύβει το πόσιμο νερό διεθνώς δεν είναι οι χημικές ουσίες, είναι οι παθογόνοι μικροοργανισμοί: κολοβακτηρίδια κοπρανώδους προέλευσης όπως η E. coli, σαλμονέλα, εντερόκοκκοι, και ανθεκτικά παράσιτα όπως το κρυπτοσπορίδιο, που αντέχει ακόμα και στη χλωρίωση.
Εδώ αξίζει μια σημείωση για το πώς δουλεύει το φιλτράρισμα: ένα κεραμικό φίλτρο λειτουργεί σαν εξαιρετικά πυκνό κόσκινο. Στην κλίμακα των 0,5 έως 0,1 micron, κατακρατά σωματίδια στο μέγεθος των βακτηρίων, γι’ αυτό και τα ποιοτικά κεραμικά φίλτρα ελέγχονται εργαστηριακά ακριβώς ως προς την κατακράτηση βακτηρίων.
Βαρέα μέταλλα: Το πρόβλημα συχνά είναι μέσα στο κτίριο
Ακόμα και όταν το νερό φεύγει καθαρό από το δίκτυο, μπορεί να «φορτώσει» στο τελευταίο κομμάτι της διαδρομής: τις σωληνώσεις του ίδιου του κτιρίου. Σε παλιές κατασκευές με μολυβδοσωλήνες ή παλιές κολλήσεις, ο μόλυβδος μπορεί να περάσει στο νερό, ειδικά στο πρώτο νερό του πρωινού που έχει μείνει στάσιμο στους σωλήνες όλη νύχτα.
Και η σκληρότητα; Ενόχληση ναι, κίνδυνος όχι
Το «σκληρό» νερό, δηλαδή το νερό με πολλά άλατα ασβεστίου και μαγνησίου, είναι από τις συχνότερες απορίες. Η απάντηση της επιστήμης είναι μάλλον ανακουφιστική: η σκληρότητα δεν αποτελεί κίνδυνο για την υγεία. Το ασβέστιο και το μαγνήσιο είναι θρεπτικά στοιχεία. Το σκληρό νερό ταλαιπωρεί κυρίως τις συσκευές και τις αντιστάσεις, όχι τον οργανισμό. Αν σας ενδιαφέρει το θέμα αναλυτικά, υπάρχει πλήρης οδηγός για τη σκληρότητα του νερού ανά περιοχή της Ελλάδας.
Τι κάνει και τι δεν κάνει ένα φίλτρο νερού
Ας το πούμε καθαρά, γιατί στην αγορά ακούγονται υπερβολές προς κάθε κατεύθυνση:
Τι προσφέρει ένα ποιοτικό φίλτρο σημείου χρήσης: κατακράτηση χλωρίου και βελτίωση γεύσης και οσμής, κατακράτηση σωματιδίων, σκουριάς και μικροπλαστικών, και, στα κεραμικά φίλτρα με πιστοποιημένο έλεγχο, κατακράτηση βακτηρίων στην κλίμακα του micron. Με ειδικές φύσιγγες, στοχευμένη κατακράτηση αλάτων ή νιτρικών όπου χρειάζεται.
Τι δεν κάνει: δεν υποκαθιστά τον δημόσιο έλεγχο του νερού, δεν «θεραπεύει» ένα ακατάλληλο νερό γεώτρησης χωρίς προηγούμενη ανάλυση, και δεν χρειάζεται να υπόσχεται μαγικά. Και κάτι που δεν λέγεται συχνά: ένα φίλτρο που δεν συντηρείται σωστά μπορεί το ίδιο να γίνει εστία μικροβίων, γι’ αυτό η αλλαγή φύσιγγας στην ώρα της δεν είναι λεπτομέρεια, είναι μέρος της υγιεινής.
Η ελληνική απάντηση στο πρόβλημα των μικροβίων μέσα στο φίλτρο
Το τελευταίο σημείο, τα μικρόβια μέσα στην ίδια τη συσκευή, είναι και το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ελληνικής έρευνας στον χώρο. Το αντιμικροβιακό φίλτρο νερού OLYMPUS+, σχεδιασμένο και κατασκευασμένο στις Αχαρνές από την Center Plus SA, είναι πατενταρισμένη παγκόσμια καινοτομία στην κατηγορία του: εκτός από το κεραμικό φίλτρο και τον ενεργό άνθρακα, ενσωματώνει τμήματα από κράμα αντιμικροβιακού χαλκού (CW606N και CW508L, καταχωρημένα στην αμερικανική EPA).
Το πιο σημαντικό όμως είναι η τεκμηρίωση: η κατακράτηση βακτηρίων ελέγχθηκε από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (2010), ενώ η αντιμικροβιακή δράση εντός της συσκευής μελετήθηκε επί 12 συνεχείς μήνες από το Μικροβιολογικό Εργαστήριο της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μαζί με ελέγχους από 3 πιστοποιημένα ευρωπαϊκά χημικά εργαστήρια. Ανάμεσα στους μικροοργανισμούς που κατακρατά το σύστημα φιλτραρίσματος: E. coli, σαλμονέλα, κολοβακτηρίδια κοπράνων, σταφυλόκοκκοι, εντερόκοκκοι και κρυπτοσπορίδιο.
Πρακτικός οδηγός: Τι να κάνετε ανάλογα με την περίπτωσή σας
- Μένετε σε μεγάλη πόλη με νερό δικτύου: το νερό σας είναι μικροβιολογικά ελεγμένο. Αν σας ενοχλεί το χλώριο στη γεύση ή θέλετε ένα επιπλέον επίπεδο σιγουριάς για σωματίδια και μικρόβια, ένα φίλτρο άνω πάγκου (από 77€) ή ένα διακριτικό φίλτρο κάτω πάγκου καλύπτει το σημείο χρήσης.
- Νερό από γεώτρηση ή μικρό τοπικό δίκτυο: ξεκινήστε με χημική και μικροβιολογική ανάλυση. Ανάλογα με τα ευρήματα επιλέγετε και τη λύση, από απλό φιλτράρισμα μέχρι ειδικές φύσιγγες νιτρικών ή αλάτων.
- Βρέφος στο σπίτι: προσοχή στα νιτρικά αν δεν είστε σε μεγάλο δίκτυο, και συνέπεια στη συντήρηση όποιου φίλτρου χρησιμοποιείτε.
- Δεν ξέρετε από πού να ξεκινήσετε: ένας σύντομος οδηγός επιλογής κατάλληλου φίλτρου και το εργαλείο επιλογής μοντέλου βοηθούν να βρείτε τι ταιριάζει στο δικό σας νερό και σπίτι.
- Έχετε ήδη φίλτρο: βάλτε υπενθύμιση για τη φύσιγγα. Στα φίλτρα Olympus η αλλαγή γίνεται έως τους 12 μήνες ή τα 8.000 λίτρα, ό,τι έρθει πρώτο.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεται φίλτρο το νερό της Αθήνας; Από άποψη ασφάλειας, όχι απαραίτητα: το νερό της ΕΥΔΑΠ ελέγχεται συστηματικά. Το φίλτρο εδώ προσφέρει καλύτερη γεύση χωρίς χλώριο, προστασία από σωματίδια και σκουριά των σωληνώσεων, και ένα επιπλέον μικροβιολογικό δίχτυ ασφαλείας στο σημείο χρήσης.
Το φίλτρο αφαιρεί το ασβέστιο και το μαγνήσιο που χρειάζομαι; Όχι. Το κεραμικό φίλτρο με ενεργό άνθρακα κατακρατά χλώριο, σωματίδια και μικροοργανισμούς, αλλά επιτρέπει τη διέλευση μεταλλικών αλάτων και ιχνοστοιχείων. Πλήρη αφαίρεση αλάτων κάνει μόνο η αντίστροφη όσμωση.
Κάθε πότε αλλάζει η φύσιγγα; Στα φίλτρα Olympus, έως 12 μήνες ή 8.000 λίτρα, ό,τι συμπληρωθεί πρώτο. Η τακτική αλλαγή είναι απαραίτητη ανεξαρτήτως μάρκας: μια ξεχασμένη φύσιγγα σταματά να προστατεύει.
Το βράσιμο δεν αρκεί; Το βράσιμο σκοτώνει τα μικρόβια αλλά δεν αφαιρεί χλώριο, νιτρικά, βαρέα μέταλλα ή σωματίδια, και πρακτικά δεν γίνεται για κάθε ποτήρι. Είναι λύση ανάγκης σε έκτακτα περιστατικά, όχι καθημερινή στρατηγική.
Εμφιαλωμένο ή φιλτραρισμένο νερό βρύσης; Για τις περισσότερες οικογένειες σε νερό δικτύου, το φιλτραρισμένο νερό βρύσης προσφέρει συγκρίσιμη ποιότητα με κλάσμα του κόστους και χωρίς πλαστικά μπουκάλια. Το εμφιαλωμένο κρατά τον ρόλο του στη μετακίνηση και σε περιοχές με ακατάλληλο νερό.
Πηγές: Οδηγία (ΕΕ) 2020/2184 για την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης· WHO Guidelines for Drinking-water Quality (4η έκδοση)· δημοσιευμένα στοιχεία ποιότητας ΕΥΔΑΠ· τεχνική τεκμηρίωση Center Plus SA (olympusplus.gr).
Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover
Ειδήσεις υγείας σήμερα
Το μέλλον της Υγείας ξεκίνησε: H WINGS παρουσιάζει το ”Νοσοκομείο του Μέλλοντος” στο Αρεταίειο
Μητσοτάκης: Θα παραδώσουμε το καλύτερο ΕΣΥ που είχε η χώρα
Αγιος Σάββας: Το ιατρικό ανακοινωθέν – αναγγελία θανάτου για τη Μάρω Κοντού
