Οι υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις ταλαιπωρούν μεγάλο αριθμό ασθενών, στην πλειοψηφία τους γυναίκες, ως ένα επίμονο πρόβλημα που εκτός από την σωματική υγεία επηρεάζει την καθημερινότητα, τις σχέσεις, την ψυχολογία και την ποιότητα ζωής τους. Η επαναλαμβανόμενη χρήση αντιβιοτικών αντιμετωπίζει κάθε φορά τη λοίμωξη, όμως συχνά δεν δίνει οριστική λύση, καθώς τα ουροπαθογόνα βακτήρια βρίσκουν τρόπους να “κρύβονται” και να επανέρχονται, ξεγελώντας το ανοσοποιητικό σύστημα.
Ερευνητική πρόταση ομάδας φοιτητών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας προτείνει μια διαφορετική, καινοτόμο προσέγγιση: τροποποιημένο προβιοτικό βακτήριο σε ρόλο “Δούρειου Ίππου” εισάγει θεραπευτικό πλασμίδιο μέσα στην ουροδόχο κύστη, με διπλή ειδική αποστολή: αφενός να “αφοπλίσει” εκ των έσω τα ουροπαθογόνα βακτήρια, θεραπεύοντας μια ενεργό λοίμωξη και αφετέρου να παραμείνει εκεί ως εκπαιδευμένος “φρουρός”, προλαμβάνοντας μελλοντικές υποτροπές.
Η διεπιστημονική ομάδα IGEM Thessaly (φωτογραφία), που επεξεργάζεται το project, θα διεκδικήσει με αυτό μια διάκριση στον φετινό παγκόσμιο διαγωνισμό συνθετικής βιολογίας iGEM Competition, που θα πραγματοποιηθεί το Νοέμβριο στο Παρίσι. Δύο μέλη της ερευνητικής ομάδας, οι φοιτήτριες του 4ου έτους του Τμήματος Βιοχημείας, Ελευθερία Αναστασίου και Έλλη Μπομπόλα, εξηγούν στο iatronet.gr τη θεραπευτική τους πρόταση, που στοχεύει μόνο στα παθογόνα μικρόβια, διατηρεί το φυσιολογικό μικροβίωμα της κύστης και έχει στόχο να προλαμβάνει τις υποτροπές.
Το project “Αθηνά”
Η αρχική ιδέα για την ερευνητική προσπάθεια ξεκίνησε από το προσωπικό βίωμα κάποιων μελών της ομάδας, που ταλαιπωρούνται από υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις. “Πολλές φορές η κύρια λύση που έχουμε, τα αντιβιοτικά, δεν είναι αρκετή για να θεραπεύσει την ουρολοίμωξη”, παρατηρεί η Ε. Αναστασίου. Η θεραπευτική προσέγγιση που προτείνει το project ‘Αθηνά’, όπως εξηγεί, βασίζεται σε ένα στέλεχος του βακτηρίου E – coli, το οποίο τροποποιείται εργαστηριακά και χορηγείται με καθετήρα στην ουροδόχο κύστη. Το συγκεκριμένο λειτουργεί ως φορέας ενός κυκλικού μορίου DNA (πλασμιδίου), που δρα θεραπευτικά, στοχεύοντας στα παθογόνα βακτήρια: “Πηγαίνει και τροποποιεί αυτά τα βακτήρια που προκαλούν ουρολοίμωξη και τα καθιστά μη παθογόνα. Δεν καταστρέφει το μικροβίωμα, όπως κάνει ένα αντιβιοτικό, επηρεάζουμε μόνο τα παθογόνα βακτήρια”, σημειώνει.
Το συγκεκριμένο προβιοτικό βακτήριο έχει καταδειχτεί σε έρευνες πως μπορεί να δημιουργεί μια «ασπίδα» στην ουροδόχο κύστη, ωστόσο δεν είναι αρκετά ισχυρό ώστε να εγκατασταθεί εκεί και απομακρύνεται με τα ούρα. Σε αυτό το σημείο η ομάδα προτείνει μια παρέμβαση που θα το καταστήσει μόνιμο “φρουρό”. “Εκεί του δίνουμε μια μικρή ενίσχυση, ώστε να κτίζει πιο καλά αυτή την ασπίδα προστασίας. Έτσι, το προβιοτικό βακτήριο θα μπορεί να εγκαθιδρυθεί μέσα στην κύστη και να λειτουργεί προστατευτικά, δυνητικά για πάντα, με μία μόνο χορήγηση”, αναφέρει η Έ. Μπομπόλα, διευκρινίζοντας πως θα χρειαστεί μια μεγαλύτερη έρευνα για να επιβεβαιώσει τη δια βίου προστασία.
Πώς “αφοπλίζονται” τα παθογόνα εκ των έσω
Όπως εξηγούν οι ερευνήτριες, τα ουροπαθογόνα βακτήρια δεν βρίσκονται μόνο ελεύθερα στα ούρα, αλλά καταφέρνουν να μπαίνουν και στα επιθηλιακά κύτταρα της κύστης. “Εκεί διαπερνούν τους μηχανισμούς ανοσίας που έχει ο ασθενής, καταφέρνουν να αναπτυχθούν εσωτερικά στα κύτταρα και μετά από ένα σημείο εξαπλώνονται μέσα στο επιθλήλιο, χωρίς να μπορεί το κύτταρο να αμυνθεί”, εξηγεί η Ε. Μπομπόλα και συμπληρώνει. “Εκεί, μάλιστα, μπορούν είτε να συνεχίσουν να αναπτύσσονται μέχρι το κύτταρο απλά να ‘σκάσει’ και στη συνέχεια να έχουμε επανενεργοποίηση της λοίμωξης με αύξηση της συγκέντρωσης των ουροπαθογόνων στα ούρα, ή μπορούν να κατευθυνθούν σε μια κατάσταση αδράνειας, όπου μπορούν να κρυφτούν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αναφέρεται στη βιβλιογραφία ότι ακόμη και 4 βακτήρια να μείνουν σε ένα επιθηλιακό κύτταρο της κύστης, μπορούν να επιβιώσουν για πάρα πολύ καιρό και να επαναφέρουν μια έντονη ενεργή λοίμωξη”.
Η πρόταση της ερευνητικής ομάδας τα “αφοπλίζει” εκ των έσω: “Αυτό το κινητό DNA, το πλασμίδιο, μεταφέρεται μέσω του προβιοτικού βακτηρίου σε όλα τα παθογόνα βακτήρια και όταν αυτά μπαίνουν μέσα στα επιθηλιακά κύτταρα της κύστης, τότε ενεργοποιείται”, αναφέρει η Ε. Αναστασίου και προσθέτει: “ο στόχος είναι αρχικά η θεραπεία σε μια ενεργή λοίμωξη, σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν συνεχείς ουρολοιμώξεις. Δευτερευόντως, μέσω αυτών των τροποποιήσεων που κάναμε ώστε να εγκαθιδρυθεί το δικό μας βακτήριο στην κύστη, προλαμβάνουμε και τις υποτροπές”.
Η ομάδα
Η εννεαμελής ομάδα του iGEM Thessaly αποτελείται από τους Ελευθερία Αναστασίου, Έλλη Μπομπόλα, Μυρσίνη Λαμπροπούλου, Κωνσταντίνα Παπαδοπούλου, Ευωδία Ζαχαριάδου, Ανδρέα Λαγάνη, Γιώργο Βούλγαρη, Στυλιανό Χρυσίδη και Δημήτρη Στασινό.
Αυτή την περίοδο βρίσκονται σε εξέλιξη τα πειράματα που θα δείξουν την αποτελεσματικότητα της θεραπευτικής προσέγγισης, την οποία θα παρουσιάσουν στο Παρίσι στις 13 έως 16 Νοεμβρίου, στοχεύοντας σε μια σημαντική διάκριση στον παγκόσμιο διαγωνισμό.
Υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις
Οι περισσότερες ουρολοιμώξεις προκαλούνται από βακτήρια, με το ουροπαθογόνο E. coli να αποτελεί την πιο κοινή αιτία, σχεδόν στο 80% των περιπτώσεων.
Τα πιο κοινά συμπτώματα περιλαμβάνουν, αίσθημα καύσου (τσούξιμο) κατά την ούρηση, συχνή ή επείγουσα ανάγκη για ούρηση, αποβολή μόνο μικρών ποσοτήτων ούρων, θολά ούρα ή ούρα με έντονη οσμή, αίμα στα ούρα (κάποιες φορές), δυσφορία στο κάτω μέρος της κοιλιάς ή στην πύελο (λεκάνη).
Μια ουρολοίμωξη θεωρείται υποτροπιάζουσα όταν ένα άτομο εμφανίζει:
- 2 ή περισσότερες ουρολοιμώξεις μέσα σε 6 μήνες ή
- 3 ή περισσότερες ουρολοιμώξεις μέσα σε 12 μήνες.
Οι κυριότεροι λόγοι υποτροπής είναι:
- Βακτήρια που παραμένουν ή επιστρέφουν στο ουροποιητικό σύστημα.
- Ανατομικοί ή ορμονικοί παράγοντες.
- Ατομική προδιάθεση/ευαισθησία στη λοίμωξη.
Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover
Ειδήσεις υγείας σήμερα
Καλοκαιρινή αφυδάτωση και γαστρεντερικές διαταραχές
Καφεΐνη: Η σχέση με τα αυτοάνοσα νοσήματα
Οδοντιατρικός Σύλλογος Αττικής: Γραμμή επειγόντων περιστατικών για τον Αύγουστο
