Κρίσιμες, οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ απέχουν πια δύο μήνες.
Η προεκλογική διαδικασία αναμένεται να πάρει «φωτιά» με την ολοκλήρωση των εσωκομματικών προκριματικών σε Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικανούς, με την ανάδειξη των υποψηφίων για τη διεκδίκηση των εδρών του συνόλου της Βουλής των Αντιπροσώπων και του ενός τρίτου της Γερουσίας.
Καθώς όμως ο χρόνος μετρά πλέον αντίστροφα για τις κάλπες της 3ης Νοεμβρίου, παραμένουν ασαφείς οι ακριβείς όροι πέριξ της επιστολικής ψήφου.
Σε μια χρονιά-ορόσημο για τα 250 χρόνια από την ανεξαρτησία τους, οι ΗΠΑ κινδυνεύουν να βυθιστούν στο εκλογικό χάος.
Με τη δημοτικότητά του στο ναδίρ, τον πόλεμο στο Ιράν να επισκιάζει τη δεύτερη προεδρική θητεία του και τους Ρεπουμπλικανούς να βρίσκονται αντιμέτωποι με την προοπτική μιας οδυνηρής ήττας, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να ξαναγράψει τους εκλογικούς κανόνες.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η επιστολική ψήφος.
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι αποτελεί μοχλό νοθείας, με τη συμμετοχή μεταναστών χωρίς δικαίωμα ψήφου, αναμασώντας τα αναπόδεικτα σενάρια περί «κλεμμένης ψήφου» στις προεδρικές εκλογές του 2020 και της τότε ήττας του από τον Τζο Μπάιντεν.
Σε αυτό το πλαίσιο ήταν που υπέγραψε τον περασμένο Μάρτιο διάταγμα, με το οποίο έθετε αμφιλεγόμενους περιορισμούς.
Διέταξε τις αρμόδιες αρχές των πολιτειών -αρμόδιες κατά το αμερικανικό Σύνταγμα για τη διεξαγωγή εκλογών- να ανεβάζουν τα στοιχεία των ψηφοφόρων σε ομοσπονδιακή ιστοσελίδα.
Ανέθεσε στο υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS) και στην Υπηρεσία Κοινωνικής Ασφάλισης (SSA) να επαληθεύσουν την αμερικανική υπηκοότητα των ψηφοφόρων και να καταρτίσουν ομοσπονδιακή λίστα όσων δικαιούνται να ψηφίσουν με επιστολική ψήφο.
Έδωσε εντολή στην Ταχυδρομική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USPS) να αρνείται την παράδοση επιστολικών ψήφων σε άτομα που δεν περιλαμβάνονται σε αυτή και στις πολιτείες να συμμορφωθούν πλήρως.
Το αποτέλεσμα είναι να μαίνεται μια σκληρή νομική διαμάχη, που αγγίζει τον πυρήνα των δημοκρατικών διαδικασιών στις ΗΠΑ.
Η επιστολική ψήφος στα δικαστήρια
Και στις 50 πολιτείες των ΗΠΑ ισχύει η επιστολική ψήφος.
Εξ αυτών, οι 29 την επιτρέπουν χωρίς να ζητούν αιτιολόγηση από τους ψηφοφόρους.
Σε οκτώ πολιτείες οι εκλογές μπορούν να διεξαχθούν εξ ολοκλήρου μέσω ταχυδρομείου.
Στις προεδρικές εκλογές του 2024, η ταχυδρομική υπηρεσία των ΗΠΑ, USPS, ανέφερε ότι επεξεργάστηκε σχεδόν 100 εκατομμύρια ψηφοδέλτια.
Περίπου το 30% των ψηφοφόρων σε εθνικό επίπεδο ψήφισαν με επιστολική ψήφο, σύμφωνα τα επίσημα στοιχεία.
Αρκετές πολιτείες κατέθεσαν αγωγές κατά του εκτελεστικού διατάγματος του Τραμπ.
Υποστήριξαν ότι ο πρόεδρος υπερέβαινε τις εξουσίες του, καθώς το Σύνταγμα ορίζει ότι οι εκλογές αποτελούν ευθύνη των πολιτειών και όχι της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Επιπλέον, το διάταγμα χορηγούσε στην USPS νέες, εκτεταμένες εξουσίες.
Στα τέλη Ιουνίου, η δικαστής στο Ομοσπονδιακό Περιφερειακό Δικαστήριο της Μασαχουσέτης, Ιντίρα Ταλουάνι, ανέστειλε προσωρινά το διάταγμα Τραμπ, κρίνοντας ότι παραβιάζει τη διάκριση των εξουσιών.
Επιπλέον, υπογράμμισε ότι δεν έδινε στην USPS αρκετό χρόνο για να συμμορφωθεί με τις απαιτούμενες διαδικασίες πριν από τις εκλογές του Νοεμβρίου.
Την απόφαση επικύρωσε εφετείο.
Η κυβέρνηση Τραμπ προσέφυγε στο εννεαμελές Ανώτατο Δικαστήριο, όπου η πλειοψηφία των έξι συντηρητικών δικαστών του εξασφάλισε μια πρώτη νίκη.
Με μια αμφιλεγόμενη απόφαση την περασμένη εβδομάδα, με ψήφους 6 έναντι 3, επέτρεψε προσωρινά στον Τραμπ να εφαρμόσει το αμφιλεγόμενο διάταγμά του για την επιστολική ψήφο.
Έκρινε ότι οι αγωγές των πολιτειών ήταν πρόωρες, καθώς τα μέτρα δεν είχαν ακόμη εφαρμοστεί πλήρως, και ότι θα ήταν «ανεπανόρθωτη ζημιά» για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση εάν δεν μπορούσε να προχωρήσει με τα σχέδιά της.
Δεν πρόκειται ωστόσο για οριστική απόφαση ως προς τη συνταγματικότητα του τραμπικού διατάγματος.
Η USPS έσπευσε να ανακοινώσει ότι οι νέοι περιορισμοί τίθενται σε ισχύ.
Όμως κατόπιν νέων προσφυγών από πολιτείες υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών οργανώσεων, η δικαστής Ιντίρα Ταλουάνι «πάγωσε» προσωρινά τους νέους κανονισμούς της USPS, η οποία βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη και με πολιτειακές μηνύσεις.
Εκλογικό μπάχαλο
Στην απόφαση της περασμένης Παρασκευής, η δικαστής Ταλουάνι -διορισμένη επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα- τόνισε ότι οι πολιτείες θα υποστούν ανεπανόρθωτη βλάβη αν αναγκαστούν να συμμορφωθούν με έναν πιθανώς αντισυνταγματικό κανονισμό, μόλις δύο μήνες πριν από τις εκλογές.
«Το ενδιαφέρον της USPS να διορθώσει ένα πρόβλημα που δεν τεκμηριώνεται, με μέσα που είναι πιθανότατα αντισυνταγματικά, ωχριά μπροστά στον τεράστιο κίνδυνο εκτεταμένης στέρησης του εκλογικού δικαιώματος πολιτών που χρειάζονται πρόσβαση σε ψηφοδέλτια μέσω ταχυδρομείου προκειμένου να ψηφίσουν», έγραψε στην απόφασή της.
Η περιοριστική εντολή που εξέδωσε θα παραμείνει σε ισχύ για 14 ημέρες, ενώ η ίδια εξετάζει εάν θα εκδώσει μακροπρόθεσμη διαταγή που θα μπλοκάρει τον νέο κανονισμό της ταχυδρομικής υπηρεσίας USPS ως προς την επιστολική ψήφο.
Η επόμενη ακρόαση ορίστηκε για τις 3 Σεπτεμβρίου.
Ειδικοί εκτιμούν ότι, με το χάος που έχει δημιουργηθεί, το Ανώτατο Δικαστήριο πιθανότατα θα κληθεί να διευκρινίσει πολύ σύντομα και οριστικά εάν είναι συνταγματική η τροποποίηση των εκλογικών κανόνων με εκτελεστικό διάταγμα από το Οβάλ Γραφείο.
Καθώς οι πρώτοι φάκελοι επιστολικής ψήφου είναι προγραμματισμένο να σταλούν στους ψηφοφόρους τις επόμενες εβδομάδες, η υπόθεση αναμένεται να επιστρέψει με διαδικασίες εξπρές στο Ανώτατο Δικαστήριο για την τελική κρίση.
Εν μέσω αβεβαιότητας και νομικού χάους, η κατάσταση ήδη μυρίζει μπαρούτι.
Σύμφωνα με ειδικούς, τους Δημοκρατικούς και οργανώσεις προάσπισης των ατομικών δικαιωμάτων, τα μέτρα που προωθεί η κυβέρνηση Τραμπ απειλούν να στερήσουν το δικαίωμα ψήφου από εκατομμύρια Αμερικανούς.
Επιπλέον, θα επιβαρύνουν αδικαιολόγητα τις πολιτείες με την αγορά νέων φακέλων και εξοπλισμού, την εγκατάσταση νέων συστημάτων και την εκπαίδευση προσωπικού μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια ενόψει της 3ης Νοεμβρίου.
Πολλοί αναλυτές μιλούν για ένα νέο τεστ αντοχής των δημοκρατικών διαδικασιών στις ΗΠΑ, με συνέπειες που εκτείνονται πολύ πέραν των ενδιάμεσων εκλογών…
Ξαναγράφοντας τους εκλογικούς κανόνες στις ΗΠΑ
Ήδη, στην προεκλογική μάχη για την επαναχάραξη των εκλογικών χαρτών στις ΗΠΑ- γνωστό ως gerrymandering-, οι Ρεπουμπλικάνοι έχουν κερδίσει τη μάχη με τις «ευλογίες» του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Προς τέρψιν των Ρεπουμπλικανών, κατέστησε πιο δύσκολο για τις μειονότητες να αμφισβητήσουν εκλογικούς χάρτες ως φυλετικά μεροληπτικούς, βάσει του ιστορικού νόμου του 1965 για τα πολιτικά δικαιώματα.
Άνοιξε έτσι την πόρτα για την αλλοίωση των περιφερειών με Αφροαμερικανούς ψηφοφόρους στις νότιες πολιτείες.
Από την άλλη, κόντρα στα σχέδια Τραμπ, έκρινε με οριακή πλειοψηφία 5-4 ότι είναι έγκυρη η καταμέτρηση επιστολικών ψήφων που παραλαμβάνονται μετά την ημέρα των εκλογών, αρκεί η σφραγίδα ταχυδρομείου να αποδεικνύει ότι στάλθηκαν το αργότερο μέχρι την ημέρα διεξαγωγής τους.
Όμως η μεσοβέζικη απόφαση που εξέδωσε τις προάλλες είναι σαν «βούτυρο στο ψωμί» του αφηγήματος του Τραμπ περί «κλεμμένης ψήφου» στις προεδρικές εκλογές του 2020.
Ο ίδιος εν τω μεταξύ δεν κρύβει τις προθέσεις του, χαρακτηρίζοντας την τελευταία απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου «μεγάλη νίκη για τους Ρεπουμπλικανούς».
Στο μεσοδιάστημα, ασκεί ασφυκτικές πιέσεις στο Κογκρέσο για την έγκριση του «Νόμου Σώστε την Αμερική»: ένα νομοσχέδιο για την καθιέρωση αυστηρών ελέγχων ταυτοποίησης στους εκλογικούς καταλόγους, με δια ζώσης υποχρεωτική απόδειξη ιθαγένειας.
Πολλοί άνθρωποι στις ΗΠΑ δεν διαθέτουν διαβατήριο ή πιστοποιητικό γέννησης, δεν έχουν εύκολη πρόσβαση για να τα αποκτήσουν ή αντιμετωπίζουν τεράστια γραφειοκρατικά εμπόδια, καθώς τα στοιχεία τους δεν θα ταυτίζονται απόλυτα με τα παλιά πιστοποιητικά τους (π.χ. γυναίκες που έχουν αποκτήσει το επώνυμο του συζύγου).
Το νομοσχέδιο -που έχει εγκριθεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, αλλά υπάρχει σθεναρή αντίσταση των Δημοκρατικών στη Γερουσία- λειτουργεί πλέον ως μοχλός συσπείρωσης των ψηφοφόρων και στα δύο πολιτικά στρατόπεδα.
Τούτων δοθέντων, με διάγγελμα προς το έθνος τον Ιούλιο, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι οι εκλογές στις ΗΠΑ ήταν επιρρεπείς σε χειραγώγηση, πυροδοτώντας ένα όργιο εικασιών ότι, σε περίπτωση ήττας τον Νοέμβριο, δεν αποκλείεται να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
