Η μαζική μετακίνηση δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων προς τη Θέουτα, τη νύχτα της 30ής προς την 31η Ιουλίου 2026, δεν εκδηλώθηκε σε ψηφιακό κενό. Είχαν προηγηθεί εβδομάδες έντονης δραστηριότητας σε WhatsApp, TikTok, Facebook, Instagram και άλλες πλατφόρμες, όπου κυκλοφορούσαν φήμες περί «ανοίγματος» των ισπανικών συνόρων, οδηγίες μετάβασης και πληροφορίες για σημεία συγκέντρωσης.
Νεότερα στοιχεία ενισχύουν την εκτίμηση ότι τα κοινωνικά δίκτυα δεν λειτούργησαν απλώς ως φορείς παραπληροφόρησης, αλλά και ως πρακτικά εργαλεία κινητοποίησης. Δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, ότι πίσω από την εκστρατεία βρισκόταν το αλγερινό κράτος ή κάποιος ενιαίος μηχανισμός καθοδήγησης.
Η έκθεση των 70 σελίδων
Στο επίκεντρο βρίσκεται έκθεση περίπου 70 σελίδων, η οποία αποδίδεται στον Ισπανό αναλυτή ασφάλειας και διεθνούς τρομοκρατίας Χοσέ Μαρία «Τσέμα» Χιλ Γκαρέ. Σε δημοσιεύματα εμφανίζεται με τον κωδικό NII-OSINT-CEU-2026-001 και φέρεται να καταρτίστηκε έπειτα από αίτημα ισπανικών φορέων.
Η ανάλυση ολοκληρώθηκε στις 2 Αυγούστου και εξετάζει την ψηφιακή δραστηριότητα από τα μέσα Ιουνίου έως τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου. Χρησιμοποιεί τεχνικές OSINT, δηλαδή συλλογή πληροφοριών από ανοικτές πηγές, αλλά και SOCMINT για την παρακολούθηση των κοινωνικών δικτύων και GEOINT για τη γεωγραφική ταυτοποίηση σημείων, διαδρομών και οπτικού υλικού.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα αποσπάσματα, καταγράφηκαν εκατοντάδες ψηφιακά τεκμήρια από TikTok, Facebook, Instagram, X και WhatsApp. Η εκστρατεία φέρεται να δημιούργησε περισσότερες από 11 εκατομμύρια δυνητικές εμφανίσεις, αριθμός που προκύπτει από το άθροισμα προβολών βίντεο, μελών διαδικτυακών κοινοτήτων, δημοσιεύσεων, σχολίων και αλληλεπιδράσεων. Δεν πρόκειται, συνεπώς, για 11 εκατομμύρια διαφορετικούς χρήστες ούτε για ισάριθμους υποψήφιους μετανάστες.
Από τη δικαστική απόφαση στη φήμη περί «ανοικτών συνόρων»
Η έκθεση τοποθετεί την πρώτη φάση της ψηφιακής κινητοποίησης μετά τη δημοσιοποίηση απόφασης του ισπανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου στις αρχές Ιουλίου. Η απόφαση αφορούσε το καθεστώς άμεσης επιστροφής ανθρώπων που φτάνουν κολυμπώντας σε ισπανικό έδαφος.
Στα κοινωνικά δίκτυα, όμως, η πολύ πιο σύνθετη νομική απόφαση φέρεται να μετατράπηκε στο απλουστευμένο και παραπλανητικό μήνυμα ότι «τα σύνορα άνοιξαν» ή ότι οι ισπανικές δυνάμεις δεν μπορούσαν πλέον να επιστρέψουν όσους έφταναν στη Θέουτα.
Ακολούθησε, σύμφωνα με την ανάλυση, μεγάλη αύξηση αναρτήσεων και βίντεο, με κορύφωση λίγο πριν από τους εορτασμούς για την Ημέρα του Θρόνου στο Μαρόκο. Η δραστηριότητα δεν περιορίστηκε στη διάδοση μιας φήμης. Σταδιακά περιέλαβε χάρτες, ώρες αναχώρησης, μέσα μεταφοράς, σημεία συνάντησης και διαδρομές προς τον κυματοθραύστη του Ταραχάλ.
Οι δύο ομάδες με τον κωδικό +213
Το πιο αμφιλεγόμενο εύρημα αφορά δύο ομάδες του WhatsApp που, σύμφωνα με την έκθεση, διαχειρίζονταν τηλεφωνικοί αριθμοί με τον διεθνή κωδικό +213 της Αλγερίας.
Η πρώτη ομάδα εντοπίστηκε στις 28 Ιουλίου και έφερε την ονομασία «Hijma Kiraj Sebta», η οποία αποδίδεται περίπου ως «έφοδος για το πέρασμα στη Θέουτα». Φέρεται να αριθμούσε περίπου 2.300 μέλη και να χρησιμοποιήθηκε για την ανταλλαγή πρακτικών πληροφοριών σχετικά με την προσέγγιση της συνοριακής ζώνης.
Στις 31 Ιουλίου, μετά την ενίσχυση των μέτρων γύρω από τη Θέουτα, εντοπίστηκε δεύτερη ομάδα με περίπου 1.480 μέλη. Η δραστηριότητά της στράφηκε προς τη Μελίγια, επιχειρώντας, κατά την έκθεση, να μεταφέρει εκεί τη μεταναστευτική πίεση.
Μαροκινά δημοσιεύματα αποδίδουν στις ομάδες ακόμη πιο συγκεκριμένες οδηγίες: σχηματισμό μικρών ομάδων για την παράκαμψη αστυνομικών ελέγχων, συγκέντρωση μετά τη βραδινή προσευχή, απενεργοποίηση των κινητών κατά τη διάρκεια της νύχτας και αριθμητική πίεση στα σημεία ελέγχου. Οι λεπτομέρειες αυτές προέρχονται από την ερμηνεία της έκθεσης από το Le360 και δεν έχουν επιβεβαιωθεί από ισπανική δικαστική ή κυβερνητική έρευνα.
Τι αποδεικνύει και τι δεν αποδεικνύει ο κωδικός +213
Η εμφάνιση αλγερινού κωδικού αποτελεί ψηφιακό ίχνος, όχι απόδειξη για την ταυτότητα ή την τοποθεσία του χρήστη. Ένας αριθμός +213 μπορεί να χρησιμοποιείται εκτός Αλγερίας, να έχει μεταβιβαστεί σε άλλο πρόσωπο ή να λειτουργεί μέσω περιαγωγής και διαδικτυακών υπηρεσιών.
Η ίδια η έκθεση, όπως παρουσιάζεται από πληρέστερες πηγές, δεν ταυτοποίησε τους διαχειριστές, δεν προσδιόρισε αν οι δύο αριθμοί ελέγχονταν από το ίδιο άτομο και δεν συνέδεσε τις ομάδες με κάποια κρατική υπηρεσία, οργάνωση ή ενιαίο κέντρο διοίκησης.
Συνεπώς, οι διατυπώσεις περί «επιχείρησης κατευθυνόμενης από την Αλγερία» υπερβαίνουν όσα επιτρέπουν τα διαθέσιμα στοιχεία. Το ακριβέστερο συμπέρασμα είναι ότι εντοπίστηκαν ομάδες με αριθμούς αλγερινής εγγραφής που συμμετείχαν στη διαδικτυακή κινητοποίηση και στην ανταλλαγή πρακτικών πληροφοριών.
Ένα αποκεντρωμένο ψηφιακό οικοσύστημα
Η ανάλυση δεν περιγράφει μία κλασική πυραμίδα διοίκησης, αλλά ένα αποκεντρωμένο οικοσύστημα στο οποίο κάθε πλατφόρμα είχε διαφορετικό ρόλο:
- Το TikTok και το Instagram χρησιμοποιούνταν κυρίως για βίντεο, εικόνες και μαζική διάδοση.
- Το Facebook λειτουργούσε ως χώρος δημόσιων προσκλήσεων, ανταλλαγής εμπειριών και αναζήτησης επαφών.
- Το WhatsApp είχε περισσότερο επιχειρησιακό χαρακτήρα, με πληροφορίες για μεταφορά, διαδρομές, ώρες και εξελίξεις στα σύνορα.
- Το Discord και το X ενίσχυαν τη διασυνοριακή διάδοση και την αναπαραγωγή περιεχομένου.
Στην ψηφιακή συζήτηση συμμετείχαν λογαριασμοί που συνδέονταν με το Μαρόκο, την Αλγερία, την Τυνησία, τη Γαλλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η γεωγραφική διασπορά ενίσχυε την αντοχή του δικτύου: ακόμη και όταν μια ανάρτηση διαγραφόταν ή ένας λογαριασμός σταματούσε να δημοσιεύει, το περιεχόμενο συνέχιζε να αναπαράγεται αλλού.
Η ανεξάρτητη επιβεβαίωση της Maldita
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η ανεξάρτητη έρευνα του ισπανικού οργανισμού διασταύρωσης πληροφοριών Maldita.es. Οι δημοσιογράφοι του εισήλθαν σε τέσσερις ομάδες WhatsApp και δέκα ομάδες Facebook και εντόπισαν περισσότερους από 50 λογαριασμούς στο Instagram που συζητούσαν νέα απόπειρα εισόδου στη Θέουτα στις 15 Αυγούστου.
Η Maldita επιβεβαιώνει το βασικό μοτίβο: στο Facebook γινόταν η δημόσια κινητοποίηση, στο Instagram η διάδοση ημερομηνιών και εικόνων και στο WhatsApp ο τεχνικός συντονισμός. Εντόπισε επίσης ψευδείς ισχυρισμούς ότι «η πόρτα είναι ανοικτή», ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσφέρει άσυλο ή ότι όσοι διαθέτουν κάποιο επάγγελμα δεν θα επιστραφούν.
Στις συνομιλίες υπήρχαν ερωτήσεις για την αστυνομική παρουσία, τις πλωτές μπάρες, τα σημεία διέλευσης, αλλά και προτροπές να μεταφερθούν οι συζητήσεις σε ιδιωτικές συνομιλίες από φόβο διείσδυσης των αρχών.
Διακινούνταν ακόμη βίντεο με εναλλακτικές ορεινές διαδρομές από την περιοχή Μπελιόνες προς τη Θέουτα, μακριά από το Ταραχάλ, καθώς και συμβουλές για νερό, τρόφιμα και παραμονή επί ημέρες σε κρυψώνες.
Η Maldita επιβεβαιώνει επομένως την ύπαρξη ενός ενεργού μηχανισμού ψηφιακής κινητοποίησης. Δεν επιβεβαιώνει, όμως, ότι αυτός κατευθυνόταν από την Αλγερία ή από κρατικό φορέα.
Προειδοποιήσεις και πολιτική αντιπαράθεση στην Ισπανία
Παράλληλα έχει ανοίξει συζήτηση για το κατά πόσο η ισπανική κυβέρνηση είχε προειδοποιηθεί εγκαίρως. Στρατιωτικές και πολιτικές πηγές υποστήριξαν ότι υπήρχαν διαδοχικές αναφορές για αυξανόμενες αφίξεις κολυμβητών, λεωφορεία που μετέφεραν κόσμο προς τη Φνιντέκ και γενικό κίνδυνο μαζικής εισόδου.
Η κυβέρνηση απέρριψε ότι είχε αγνοήσει συγκεκριμένη προειδοποίηση. Ο Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε τη μαζική είσοδο «παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Ισπανίας» και απέδωσε καθοριστικό ρόλο σε δίκτυα διακινητών που εκμεταλλεύτηκαν τη δικαστική απόφαση. Παράλληλα υποστήριξε ότι η συνεργασία με το Μαρόκο υπήρξε άμεση και σταθερή.
Τα διαθέσιμα στοιχεία επιτρέπουν τρία συμπεράσματα:
Πρώτον, η κρίση συνοδεύτηκε από εκτεταμένη ψηφιακή παραπληροφόρηση και πραγματικό διαδικτυακό συντονισμό.
Δεύτερον, τουλάχιστον δύο ομάδες WhatsApp φέρονται να διαχειρίζονταν από αριθμούς με αλγερινό κωδικό και να παρείχαν πρακτικές πληροφορίες για τη Θέουτα και κατόπιν τη Μελίγια.
Τρίτον, δεν έχει δημοσιοποιηθεί απόδειξη που να συνδέει τους διαχειριστές με το αλγερινό κράτος ή να τεκμηριώνει κεντρικά οργανωμένη επιχείρηση από το Αλγέρι.
Αν μη τι άλλο, η υπόθεση αναδεικνύει μια νέα πραγματικότητα στα ευρωπαϊκά σύνορα: μία φήμη μπορεί να εξελιχθεί μέσα σε λίγες ημέρες σε μαζικό κάλεσμα, ενώ ένα αποκεντρωμένο δίκτυο λογαριασμών μπορεί να μετατρέψει την ψηφιακή κινητοποίηση σε κίνηση χιλιάδων ανθρώπων. Το ποιος βρίσκεται πίσω από κάθε λογαριασμό παραμένει αντικείμενο έρευνας και όχι ακόμη αποδεδειγμένο πολιτικό συμπέρασμα.
