Οκτάχρονο κορίτσι άρχισε να αποφεύγει την κατανάλωση στερεών τροφών. Είχε προηγηθεί επεισόδιο πνιγμονής, που του δημιούργησε έναν κύκλο φόβου: το παιδί απέφευγε τις τροφές που θεωρούσε πως μπορούσαν να το πνίξουν ξανά, μασούσε υπερβολικά, ένιωθε ξηροστομία και «κόμπο» στο λαιμό, έπινε συνεχώς νερό, έχανε βάρος. Το συγκεκριμένο μοτίβο μείωνε πρόσκαιρα το άγχος του, αλλά ταυτόχρονα το συντηρούσε.
Η περίπτωση της 8χρονης, που παρουσιάστηκε στο πρόσφατο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας, Ηπατολογίας και Διατροφής (ESPGHAN 2026) στη Λιλ της Γαλλίας, δίνει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ο άξονας εντέρου – εγκεφάλου μπορεί να επηρεάσει τη διατροφική συμπεριφορά. «Στη συγκεκριμένη περίπτωση, μια σωματική εμπειρία επηρεάζει τα κυκλώματα του φόβου, της προσοχής και της σωματικής αντίληψης, ενώ το άγχος με τη σειρά του ενισχύει τα γαστρεντερικά και στοματοφαρυγγικά συμπτώματα», εξηγεί στο iatronet.gr η παιδίατρος, Διδάκτωρ Παιδονευρολογίας στο ΑΠΘ, Όλγα Τζέτζη.
Η ίδια περιγράφει ένα σύνθετο πλέγμα οργανικών, νευροαναπτυξιακών, αισθητηριακών, διατροφικών και ψυχολογικών παραγόντων που μπορεί να βρίσκεται πίσω από τη συνήθη απλουστευτική προσέγγιση πως «το παιδί είναι δύσκολο στο φαγητό».
Η έγκαιρη αναγνώριση και η ολιστική αντιμετώπιση από διεπιστημονική ομάδα μπορούν να φέρουν την ισορροπία. Σε αυτή την αλυσίδα είναι κρίσιμος ο ρόλος και του λογοθεραπευτή, όπως αναφέρει η εξειδικευμένη Λογοθεραπεύτρια Σίτισης και Κατάποσης στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Ελευθερία Παπαζολούδη.
Πρώτα αποκλείουμε το οργανικό αίτιο
Η αναφορά στον άξονα εντέρου–εγκεφάλου δεν σημαίνει ότι κάθε πρόβλημα σίτισης είναι «ψυχολογικό», διευκρινίζει η κ. Τζέτζη, προσθέτοντας πως χρειάζεται προσεκτική διερεύνηση. «Από την οπτική της παιδονευρολογίας και της αναπτυξιολογίας, η σίτιση δεν είναι απλώς μια λειτουργία του πεπτικού συστήματος», επισημαίνει. «Αποτελεί μια απαιτητική νευροαναπτυξιακή διαδικασία, στην οποία συμμετέχουν η αισθητηριακή επεξεργασία, ο κινητικός σχεδιασμός, η μάσηση, η κατάποση, η προσοχή, η μνήμη, το συναίσθημα, η αντίληψη του πόνου και η ικανότητα αυτορρύθμισης».
Άρνηση στερεών, πνιγμονές, βήχας κατά το γεύμα, παρατεταμένη διάρκεια σίτισης, έμετοι, διάρροιες, απώλεια βάρους ή αναπνευστικά επεισόδια μπορεί να υποκρύπτουν δυσφαγία, ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα, σοβαρή παλινδρόμηση, διαταραχή κινητικότητας, στένωση ή άλλη οργανική νόσο.
Τα αποτελέσματα της χρήσης του εργαλείου αξιολόγησης IMFeD σε 232 παιδιά με προβλήματα σίτισης, που παρουσιάστηκαν επίσης στο ESPGHAN 2026, κατέδειξε πως η συχνότερη κατηγορία ήταν η επιλεκτική πρόσληψη, στο 58,2% του δείγματος. Από τα 31 παιδιά που το εργαλείο κατέταξε ως ύποπτα για οργανική νόσο, η περαιτέρω διερεύνηση επιβεβαίωσε οργανική παθολογία στα 18. «Το εύρημα δείχνει πόσο σημαντικό είναι να μη χαρακτηρίζουμε βιαστικά ένα παιδί ‘δύσκολο’. Απαιτείται σωστή λήψη ιστορικού, αξιολόγηση της ανάπτυξης και, όπου χρειάζεται, στοχευμένος εργαστηριακός και γαστρεντερολογικός έλεγχος», σημειώνει η παιδίατρος.
Από τη ΜΕΝΝ στο οικογενειακό τραπέζι
Η προωρότητα, η νοσηλεία σε Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών, η διασωλήνωση, οι αναρροφήσεις, οι σωλήνες σίτισης και οι επανειλημμένες επώδυνες εμπειρίες στην περιοχή του στόματος μπορεί να επηρεάσουν βαθιά τη μελλοντική σχέση του παιδιού με το φαγητό.
«Σε παιδιά με νεκρωτική εντεροκολίτιδα, σύνδρομο βραχέος εντέρου ή μακρόχρονη παρεντερική διατροφή, η διατροφική επιβίωση δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την αποκατάσταση της φυσιολογικής σίτισης», παρατηρεί η κ. Τζέτζη. Στο συνέδριο παρουσιάστηκε η περίπτωση παιδιού που αποδεσμεύτηκε από την παρεντερική διατροφή, αλλά χρόνια αργότερα παρέμενε εξαιρετικά επιλεκτικό, καταναλώνοντας ελάχιστες τροφές.
Η έγκαιρη ενίσχυση των στοματικών δεξιοτήτων, η αναπτυξιακά κατάλληλη εισαγωγή υφών και η συνέχεια της παρακολούθησης μετά την έξοδο από τη ΜΕΝΝ είναι κρίσιμης σημασίας.
Διεπιστημονική φροντίδα
Η διαχείριση των δυσκολιών σίτισης γίνεται ολιστικά μέσα από μια διεπιστημονική ομάδα. Όπως εξηγεί η Δρ Τζέτζη, ο παιδίατρος ή παιδογαστρεντερολόγος διερευνά την οργανική νόσο. Ο διαιτολόγος διασφαλίζει την επάρκεια ενέργειας και μικροθρεπτικών συστατικών. Ο λογοθεραπευτής αξιολογεί τη μάσηση, την κατάποση και τη στοματοκινητική λειτουργία. Ο ψυχολόγος παρεμβαίνει στον φόβο, στο άγχος και στις δυσλειτουργικές αλληλεπιδράσεις γύρω από το γεύμα.
Σε παιδιά με εντερική ανεπάρκεια, οργανωμένη διεπιστημονική κλινική παρέμβαση πέτυχε πλήρη διακοπή της παρεντερικής σίτισης στο 38% και σημαντική μείωση της εξάρτησης σε επιπλέον 38%.
«Το βασικό μήνυμα του ESPGHAN 2026 είναι ότι το παιδί δεν πρέπει να πιέζεται απλώς ‘να φάει λίγο ακόμη’. Πρέπει να κατανοήσουμε τι αισθάνεται, τι φοβάται, αν πονά, πώς επεξεργάζεται τις υφές, αν καταπίνει με ασφάλεια και τι συμβαίνει στο περιβάλλον του γεύματος», υπογραμμίζει και καταλήγει: «Οι δυσκολίες σίτισης αποτελούν ένα παράθυρο στη σύνθετη σχέση εγκεφάλου, εντέρου, ανάπτυξης και συναισθήματος. Η έγκαιρη αναγνώριση και η ολιστική παρέμβαση μπορούν να προστατεύσουν όχι μόνο τη θρέψη και τη σωματική ανάπτυξη, αλλά και την αυτονομία, την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής ολόκληρης της οικογένειας».
Ο ρόλος του λογοθεραπευτή
Στο πλαίσιο της σύγχρονης ολιστικής παιδιατρικής φροντίδας, ο εξειδικευμένος λογοθεραπευτής σίτισης αποτελεί κεντρικό και αναντικατάστατο μέλος διεπιστημονικής ομάδας, συμβάλλοντας καθοριστικά τόσο στην πρόληψη όσο και στην έγκαιρη, στοχευμένη παρέμβαση των διαταραχών σίτισης και κατάποσης σε βρέφη και παιδιά.
«Οι διαταραχές αυτές, που μπορεί να οφείλονται σε νευρολογικές παθήσεις, αναπτυξιακές διαταραχές, προωρότητα, ιατρογενείς, αισθητηριακούς και ψυχοσυναισθηματικούς παράγοντες, επηρεάζουν όχι μόνο τη διατροφική πρόσληψη αλλά και την ασφάλεια του παιδιού, την ανάπτυξη, την επικοινωνία και τη συνολική ποιότητα ζωής της οικογένειας», σημειώνει η Ε. Παπαζολούδη.
Ο λογοθεραπευτής, με την εξειδικευμένη γνώση του στην ανατομία και φυσιολογία της στοματικής κοιλότητας, του φάρυγγα και του οισοφάγου, καθώς και στην αισθητηριοκινητική ολοκλήρωση, πραγματοποιεί λεπτομερείς κλινικές αξιολογσήσεις, εντοπίζει πρώιμα σημάδια κινδύνου και σχεδιάζει εξατομικευμένα προγράμματα οικογενειοκεντρικής παρέμβασης.
«Η λογοθεραπευτική οικογενειοκεντρική παρέμβαση τοποθετεί την οικογένεια στο επίκεντρο της θεραπευτικής διαδικασίας, αναγνωρίζοντας ότι οι γονείς είναι οι πιο σημαντικοί ‘θεραπευτές’ στην καθημερινή ζωή του παιδιού» αναφέρει και συμπληρώνει: «Στις διαταραχές σίτισης, ο εξειδικευμένος λογοθεραπευτής συνεργάζεται στενά με τους γονείς, τους εκπαιδεύει σε τεχνικές ασφαλούς σίτισης, προσαρμοσμένες θέσεις, αισθητηριακή οργάνωση και στρατηγικές διαχείρισης συμπεριφοράς, ενώ παράλληλα λαμβάνει υπόψη τις πολιτισμικές, συναισθηματικές και πρακτικές ιδιαιτερότητες κάθε οικογένειας».
Η συγκεκριμένη προσέγγιση, εξηγεί, ενισχύει την αυτοπεποίθηση των γονέων, μειώνει το άγχος και το αίσθημα ανικανότητας, και εξασφαλίζει τη γενίκευση των θεραπευτικών κερδών στο φυσικό περιβάλλον του σπιτιού. Τα αποτελέσματα είναι ταχύτερα και πιο διαρκή, καθώς η συνεπής εφαρμογή από την οικογένεια βελτιώνει τη διατροφική πρόσληψη, την ασφάλεια κατάποσης, την αποδοχή νέων υφών και γεύσεων, ενώ παράλληλα ενδυναμώνει τον συναισθηματικό δεσμό γονέα-παιδιού κατά τη διάρκεια του γεύματος. Η οικογενειοκεντρική παρέμβαση μετατρέπει την οικογένεια από παθητικό δέκτη υπηρεσιών σε ενεργό και ισότιμο συνεργάτη, προσφέροντας μακροπρόθεσμα καλύτερη ποιότητα ζωής για όλα τα μέλη της.
Ως αναπόσπαστο μέλος της διεπιστημονικής ομάδας, ο λογοθεραπευτής σίτισης δεν λειτουργεί απλώς ως θεραπευτής, αλλά ως συντονιστής και υπερασπιστής της ασφαλούς και ευχάριστης διατροφικής εμπειρίας, η οποία αποτελεί θεμέλιο για τη σωματική, γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Η παρουσία του σε κάθε διεπιστημονική ομάδα δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για υψηλής ποιότητας, βασισμένη σε τεκμήρια φροντίδα.
Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover
Ειδήσεις υγείας σήμερα
Γαλλία: Εγκρίθηκε ο νόμος για την ιατρικώς υποβοηθούμενη αυτοκτονία
Η Angelini Pharma ολοκληρώνει την εξαγορά της Catalyst Pharmaceuticals
Κυανούς Σταυρός: Ένα πρότυπο Κέντρο Ρομποτικής Χειρουργικής στη Βόρεια Ελλάδα
