Ενα νέο, επιθετικό μπαράζ εξαγορών και συγχωνεύσεων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, επιβεβαιώνοντας ότι ο κλάδος παραμένει διαχρονικά ελκυστικός για εγχώρια και ξένα θεσμικά κεφάλαια.
Η ελληνική βιομηχανία τροφίμων και ποτών διανύει μία από τις πιο δυναμικές περιόδους της σύγχρονης ιστορίας της. Ενα νέο, επιθετικό μπαράζ εξαγορών και συγχωνεύσεων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, επιβεβαιώνοντας ότι ο κλάδος παραμένει διαχρονικά ελκυστικός για εγχώρια και ξένα θεσμικά κεφάλαια. Σε ένα περιβάλλον έντονων προκλήσεων, οι επενδυτές βλέπουν στα τρόφιμα έναν ισχυρό «αμυντικό» κλάδο με τεράστιες προοπτικές ανάπτυξης, ο οποίος αναδιαμορφώνεται ριζικά.
Τα οικονομικά μεγέθη αποτυπώνουν ξεκάθαρα τη στρατηγική σημασία του κλάδου, ο οποίος αποτελεί τη μεγαλύτερη συνιστώσα της εγχώριας μεταποίησης. Ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών της αγοράς αγγίζει το σημαντικό νούμερο των 26,2 δισ. ευρώ. Το μέγεθος αυτό, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, είναι το αποτέλεσμα μιας διαρκούς επενδυτικής κινητικότητας. Την τελευταία δεκαετία, οι συνολικές επενδύσεις που πραγματοποίησε η βιομηχανία τροφίμων ξεπέρασαν τα 7,2 δισ. ευρώ, κεφάλαια που διοχετεύθηκαν στον εκσυγχρονισμό των υποδομών, στην ψηφιοποίηση και στην πράσινη μετάβαση.
Μαγνήτης
Η ελκυστικότητα του κλάδου ενισχύεται σημαντικά από την έντονη εξωστρέφειά του. Οι ελληνικές επιχειρήσεις τροφίμων έχουν καταφέρει να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών, με την αξία των εξαγωγών να διαμορφώνεται πλέον στα 7,4 δισ. ευρώ. Αυτό το ισχυρό εξαγωγικό προφίλ αποτελεί το βασικό δέλεαρ για τα επενδυτικά κεφάλαια (funds), καθώς προσφέρει άμεση πρόσβαση σε ξένα δίκτυα διανομής. Παράλληλα, η εγχώρια ζήτηση παραμένει ισχυρή, με τις πωλήσεις στα σούπερ μάρκετ να καταγράφουν άνοδο 6,4% το πρώτο εξάμηνο του έτους, οδηγούμενες κυρίως από τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και τις νέες καταναλωτικές συνήθειες, όπως τα έτοιμα γεύματα.
Αξιοσημείωτο είναι ότι το τρέχον επενδυτικό κύμα χαρακτηρίζεται από deals υψηλής στρατηγικής σημασίας. Η είσοδος της EOS Capital Partners στη Φάρμα Κουκάκη άνοιξε τον χορό των φετινών εξαγορών, ενώ την ίδια στιγμή ισχυρές εταιρείες, όπως η ΚΡΙ-ΚΡΙ, υλοποιούν αυτόνομα επενδυτικά πλάνα ύψους 26-30 εκατ. ευρώ για την επέκταση της παραγωγικής τους δυναμικότητας. Η συγκέντρωση δυνάμεων επεκτείνεται και στο λιανεμπόριο, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πρόσφατη εξαγορά της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από τη Μασούτης.
Οι επόμενες συμφωνίες
Η κινητικότητα στη βιομηχανία τροφίμων και στο οργανωμένο λιανεμπόριο δεν σταματά στις ήδη ανακοινωθείσες επιχειρηματικές κινήσεις. Αυτή τη στιγμή, στο προσκήνιο και στο παρασκήνιο της αγοράς βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη στρατηγικές διαπραγματεύσεις και θεσμικές διεργασίες που αναμένεται να ολοκληρωθούν το αμέσως προσεχές διάστημα. Οι επενδυτές και τα μεγάλα private equity funds εστιάζουν κυρίως στη δημιουργία επιχειρηματικών σχημάτων με ισχυρό εκτόπισμα. Στόχος τους είναι η θωράκιση απέναντι στον ανταγωνισμό και η κατάκτηση μεγαλύτερων μεριδίων, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.
Η πρώτη μεγάλη εστία εξελίξεων εντοπίζεται στον τομέα της οργανωμένης λιανικής, όπου ο χάρτης των σούπερ μάρκετ αναδιαμορφώνεται ριζικά. Η πιο πρόσφατη και πολυσυζητημένη συμφωνία για την εξαγορά της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από τη Μασούτης έλαβε την επίσημη έγκριση και περνά πλέον στη φάση της ολοκλήρωσης. Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν ότι είναι σε προχωρημένο στάδιο οι συζητήσεις για την εξαγορά δύο έως τριών περιφερειακών, μεσαίων αλυσίδων σούπερ μάρκετ από τους τέσσερις μεγάλους ομίλους της χώρας, καθώς το τρέχον οικονομικό μοντέλο καθιστά μονόδρομο τη συγκέντρωση δυνάμεων.
Νέα deals στα «σκαριά»
Την ίδια στιγμή, τα επενδυτικά κεφάλαια προετοιμάζουν τις επόμενες κινήσεις τους στη μεταποίηση. Μετά την απόκτηση στρατηγικού μεριδίου στη Φάρμα Κουκάκη, η EOS Capital Partners φέρεται να βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο συζητήσεων για ένα ακόμη «χτύπημα». Στο στόχαστρο βρίσκεται παραγωγική βιομηχανία που δραστηριοποιείται στον δυναμικό κλάδο των σνακ και των αρτοσκευασμάτων, με ξεκάθαρο σκοπό την εκμετάλλευση των ελληνικών εξαγωγικών προοπτικών.
Παράλληλα, ο ραγδαία αναπτυσσόμενος κλάδος των έτοιμων γευμάτων και του catering προσελκύει το ενδιαφέρον κολοσσών, όπως η CocaCola HBC, η οποία εξετάζει σοβαρά την επέκταση των δραστηριοτήτων της στη συγκεκριμένη κατηγορία.
Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, η ελληνική αγορά επηρεάζεται άμεσα και από διεθνή megadeals που βρίσκονται σε εξέλιξη. Η παγκόσμια πρόταση συγχώνευσης της McCormick & Company, του μεγαλύτερου παραγωγού μπαχαρικών, καρυκευμάτων και σαλτσών στον κόσμο, με τον κλάδο τροφίμων της Unilever (Knorr, Hellmann’s κ.λπ.), που αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2027, εκτιμάται ότι θα φέρει ανακατατάξεις στα δίκτυα διανομής, επηρεάζοντας άμεσα τα brands που φτάνουν και στα ελληνικά ράφια.
«Νόστιμες» επενδύσεις
Μόλις τις προηγούμενες ημέρες, η Halcyon Equity Partners ανακοίνωσε μια στρατηγική επένδυση-σταθμό στην Kayak Α.Ε., επιβεβαιώνοντας ότι ο κλάδος του premium παγωτού και του frozen yogurt αποτελεί πλέον ισχυρό επενδυτικό μαγνήτη για τα ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια. Η κίνηση αυτή αποτελεί το τέταρτο μεγάλο χτύπημα του fund στον ευρύτερο κλάδο της διατροφής και της εστίασης, αποδεικνύοντας τη στρατηγική προσήλωσή του στην ελληνική γαστρονομία με διεθνείς προοπτικές. Είχαν προηγηθεί, τον περασμένο μήνα, η στρατηγική είσοδος στη Mailo’s – The Pasta Project, κορυφαία αλυσίδα fast casual φρέσκων ζυμαρικών, με προοπτική στήριξης της επέκτασής της σε διεθνείς αγορές, ενώ πέρυσι απέκτησε μειοψηφικό ποσοστό στην Ευβοϊκή Ζύμη (Ζύμη Ψαχνών) χρηματοδοτώντας τη δημιουργία νέου, πλήρως αυτοματοποιημένου εργοστασίου 7.000 τ.μ. στο Σχηματάρι με στόχο την απογείωση των εξαγωγών.
Σε προηγούμενο χρόνο, η Halcyon Equity Partners είχε επενδύσει στον όμιλο ERGON των αδελφών Δούζη, ενισχύοντας το concept των premium ελληνικών delicatessen και foodie hotels σε Ελλάδα και εξωτερικό.
Η αγορά παγωτού
Η Halcyon εισήλθε στην Kayak με ξεκάθαρο πλάνο: τη γεωγραφική επέκταση, τη διεθνοποίηση των εμπορικών σημάτων (Kayak, Chillbox, Goatit) και την υλοποίηση ενός δυναμικού σχεδίου ανάπτυξης με στόχο τη δημιουργία ενός διευρυμένου δικτύου που θα ξεπερνά τα 80 καταστήματα. Η χρονική στιγμή της επένδυσης δεν είναι τυχαία, καθώς το fund διαβλέπει τεράστιες προοπτικές ανάπτυξης, ποντάροντας στην κατακόρυφη άνοδο της τουριστικής κίνησης και στη σταθερή στροφή των καταναλωτών προς gourmet προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Αυτή η έντονη επενδυτική ελκυστικότητα του κλάδου είχε επιβεβαιωθεί με τον πιο ηχηρό τρόπο και στο πρόσφατο παρελθόν. Υπενθυμίζεται ότι ο όμιλος Βενέτη προηγήθηκε επενδυτικά έχοντας πραγματοποιήσει τη δική του εμβληματική είσοδο στην αγορά του παγωτού με την εξαγορά της ιστορικής βιομηχανίας Δωδώνη μέσα από μια σύνθετη διαδικασία τραπεζικής εξυγίανσης ύψους 40 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, υπάρχουν ακόμη μεγάλες προοπτικές και για νέες συμφωνίες το προσεχές διάστημα. Με την Kayak και τη Δωδώνη να διαθέτουν πλέον ισχυρή κεφαλαιακή και διοικητική στήριξη, οι μικρότεροι περιφερειακοί παίκτες και οι αλυσίδες franchise θα βρεθούν υπό πίεση, γεγονός που αναμένεται να ανοίξει τον δρόμο για έναν νέο γύρο συγχωνεύσεων στην εγχώρια αγορά premium παγωτού. Πρόσφατα, η απόκτηση του 70% της Θ. Νιτσιάκος ΑΒΕΕ από τον ουκρανικό κολοσσό MHP SE άλλαξε άμεσα τις ισορροπίες στον κλάδο της πτηνοτροφίας στην Ελλάδα. Η συμφωνία αυτή, η οποία υλοποιείται σταδιακά, αποτελεί μία από τις πιο ηχηρές ξένες επενδύσεις στον εγχώριο αγροδιατροφικό τομέα, καθώς φέρνει έναν παγκόσμιο γίγαντα των πουλερικών απευθείας στην ελληνική παραγωγική βάση.
Η MHP SE (Myronivsky Hliboprodukt) είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός και εξαγωγέας πουλερικών στην Ουκρανία και μία από τις ισχυρότερες εταιρείες αγροδιατροφής στην Ευρώπη. Ιδρύθηκε και διοικείται από τον δισεκατομμυριούχο επιχειρηματία Γιούρι Κόσιουκ, είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου και διατηρεί ένα τεράστιο εμπορικό εκτόπισμα με εξαγωγές σε περισσότερες από 80 χώρες παγκοσμίως.
Μέσα από αυτό το deal, ο ουκρανικός όμιλος επιδιώκει την επίτευξη δύο κεντρικών στρατηγικών στόχων. Πρώτον, επιδιώκει να αποκτήσει μια ισχυρή, έτοιμη και καθετοποιημένη παραγωγική βάση εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης, γεγονός που του επιτρέπει να παρακάμπτει τους δασμολογικούς περιορισμούς, να μειώνει το ρίσκο από τις γεωπολιτικές αναταράξεις στην πατρίδα του και να αποκτήσει άμεση πρόσβαση στις αγορές της Μεσογείου και των Βαλκανίων. Δεύτερον, στοχεύει στην εισαγωγή μεγάλων οικονομιών κλίμακας και εξειδικευμένης τεχνογνωσίας στην ελληνική αγορά, αξιοποιώντας στο έπακρο το ισχυρό brand name και το δίκτυο της Νιτσιάκος.
Πτηνοτροφικό ντόμινο
Οι προοπτικές που διαμορφώνονται για τον κλάδο είναι καταλυτικές και δείχνουν ριζική αναδιάρθρωση. Η απάντηση του εγχώριου ανταγωνισμού υπήρξε ακαριαία, με τον ηγέτη της αγοράς, τον ΑΠΣΙ Πίνδος, να προχωρά σε μια κίνηση-ματ. Η διοίκηση της Πίνδος απηύθυνε δημόσια πρόσκληση για στενή συνεταιριστική συνεργασία και μελλοντική συγχώνευση προς τα Κοτόπουλα Αρτας. Παρά την αρχική, κατηγορηματική άρνηση του Συνεταιρισμού Αρτας, η κίνηση αυτή αποδεικνύει ότι η αγορά οδηγείται αναγκαστικά σε συγκέντρωση δυνάμεων. Οι ελληνικές εταιρείες θα αναγκαστούν να αναζητήσουν άμεσα στρατηγικές συμμαχίες ή κεφαλαιακή ενίσχυση, προκειμένου να εκσυγχρονίσουν την παραγωγή τους, να αντιμετωπίσουν το υψηλό κόστος των ζωοτροφών και να προστατεύσουν τα μερίδια αγοράς τους απέναντι στον ξένο κολοσσό.
Σε ένα περιβάλλον έντονα ανταγωνιστικό οι ελληνικές εταιρείες ανταποκρίνονται σε στρατηγικές συμμαχίες, συγχωνεύσεις ή κεφαλαιακή ενίσχυση από private equity funds, προκειμένου να εκσυγχρονίσουν την παραγωγή τους, να αυξήσουν τα μερίδιά τους στην εγχώρια αγορά και να διεκδικήσουν σημαντικό μερίδιο στις παγκόσμιες αγορές.
