Η εμμηνόπαυση δεν φαίνεται να επιταχύνει την απώλεια φαιάς ουσίας. Σε μια νέα μελέτη σάρωσης εγκεφάλου που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Communications, μέρος της μείωσης του όγκου που παρατηρείται συνήθως στη μέση ηλικία φάνηκε να σταθεροποιείται κατά τη διάρκεια της ίδιας της μετάβασης, τουλάχιστον στο εξωτερικό στρώμα του εγκεφάλου. Αυτό είναι το απροσδόκητο μοτίβο από μια μεγάλη μελέτη που παρακολούθησε περισσότερες από χίλιες γυναίκες και κορίτσια κατά την εφηβεία, την εγκυμοσύνη ή την εμμηνόπαυση.
Οι ερευνητές εξέτασαν τις συμμετέχουσες πριν και μετά την μετάβαση σε ένα από αυτά τα τρία ορμονικά σημεία καμπής, συγκρίνοντας κάθε ομάδα με γυναίκες και κορίτσια που δεν βρίσκονταν σε ενεργή μετάβαση. Τα κορίτσια που υποβλήθηκαν σε σαρώσεις γύρω από την πρώτη τους περίοδο και οι γυναίκες που υποβλήθηκαν σε σαρώσεις πριν και μετά την εγκυμοσύνη έδειξαν σαφή συρρίκνωση στον εγκεφαλικό φλοιό, το εξωτερικό στρώμα του εγκεφάλου, γεγονός που ταιριάζει με αυτό που υπαινίσσονται μικρότερες μελέτες εδώ και χρόνια. Η εμμηνόπαυση δείχνει μια διαφορετική ιστορία. Οι γυναίκες που διένυαν τη μετάβαση δεν έδειξαν πραγματική μείωση στο ίδιο εξωτερικό στρώμα, ενώ οι γυναίκες που παρέμειναν προεμμηνοπαυσιακές ή μετεμμηνοπαυσιακές καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης έχασαν όγκο εκεί. Οι βαθύτερες δομές του εγκεφάλου αποτελούσαν την εξαίρεση: αυτές συνέχισαν να συρρικνώνονται και στην ομάδα μετάβασης, περίπου με τον ίδιο μέτριο ρυθμό που παρατηρήθηκε σε όλη τη μέση ηλικία. Έτσι, η παύση ήταν συγκεκριμένη για το εξωτερικό στρώμα του εγκεφάλου, όχι ένα γενικό ”πάγωμα” της γήρανσης.
Αυτό το μοτίβο περιπλέκει μια κοινή υπόθεση. Η εμμηνόπαυση περιγράφεται συχνά ως περίοδος ταχύτερης γήρανσης ή νοητικής ομίχλης, και προηγούμενη έρευνα για την εμμηνόπαυση είχε αναφέρει αλλαγές στον ιππόκαμπο, μια δομή που συνδέεται με τη μνήμη. Οι ερευνητές ήθελαν να μάθουν αν η εμμηνόπαυση θα ακολουθούσε ένα μοτίβο παρόμοιο με την εφηβεία και την εγκυμοσύνη ή αν η μείωση των ορμονών μπορεί να παράγει κάτι εντελώς διαφορετικό. Οι ερευνητές περιγράφουν την εμμηνόπαυση ως «ένα ποιοτικά διακριτό μοτίβο, που ορίζεται από την απουσία και όχι από την επιτάχυνση της ογκομετρικής αλλαγής».
Το πρότυπο γήρανσης του εγκεφάλου κατά την εμμηνόπαυση διαφέρει έντονα από την εφηβεία και την εγκυμοσύνη
Λίγες προηγούμενες μελέτες είχαν συγκρίνει και τις τρεις ορμονικές μεταβάσεις χρησιμοποιώντας πανομοιότυπες μεθόδους σε μια μελέτη. Η συγκεκριμένη ερευνητική ομάδα συγκέντρωσε τρεις ομάδες συμμετεχόντων και πραγματοποίησε την ίδια ανάλυση σάρωσης σε καθεμία.
Μια ομάδα 142 κοριτσιών και νεαρών γυναικών που επιλέχτηκαν μέσω σχολείων στην Ολλανδία αποτέλεσε την ομάδα της εφηβείας, χωρισμένη με βάση το αν είχαν φτάσει στην πρώτη τους περίοδο. Μια δεύτερη ομάδα 110 γυναικών που γίνονταν μητέρες για πρώτη ή δεύτερη φορά, καθώς και μια ομάδα σύγκρισης χωρίς παιδιά, αποτέλεσε την ομάδα εγκυμοσύνης. Οι γυναίκες που επιλέχθηκαν από την UK Biobank, αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη ομάδα με 843 συμμετέχοντες, χωρισμένες σε εκείνες που παρέμειναν προεμμηνοπαυσιακές, μετεμμηνοπαυσιακές ή πέρασαν από τη μετάβαση.
Κάθε συμμετέχουσα υποβλήθηκε σε τουλάχιστον δύο σαρώσεις εγκεφάλου, σε απόσταση μηνών ή ετών μεταξύ τους. Η κατάσταση της εμμήνου ρύσεως και της εμμηνόπαυσης βασίστηκε σε ερωτήσεις που απάντησαν οι ίδιες και όχι σε εργαστηριακές εξετάσεις, ένας περιορισμός που αναγνωρίζουν οι συγγραφείς.
Οι σαρώσεις εγκεφάλου δείχνουν ότι τα επίπεδα απώλειας όγκου στην εμμηνόπαυση είναι χαμηλά.
Τα κορίτσια που περνούσαν την πρώτη τους περίοδο εμφάνισαν μετρήσιμη μηνιαία συρρίκνωση της φαιάς ουσίας, ένα μοτίβο που απουσιάζει από τα κορίτσια που δεν είχαν ακόμη ξεκινήσει να έχουν έμμηνο ρύση και από τα κορίτσια που έχουν περάσει κατά πολύ από αυτό το σημείο. Οι γυναίκες που γίνονταν μητέρες για πρώτη ή δεύτερη φορά εμφάνισαν παρόμοιο ρυθμό συρρίκνωσης, αντανακλώντας προηγούμενες εργασίες της ίδιας ερευνητικής ομάδας που υποδηλώνουν ότι η εγκυμοσύνη και η μετάβαση στην εμμηναρχή μπορεί να περιλαμβάνουν συγκρίσιμη αναδιαμόρφωση του εγκεφάλου. Ωστόσο, η φαινομενική διαφορά μεταξύ της ομάδας μετάβασης στην εμμηνόπαυση και των δύο ομάδων σταθερής εμμηνόπαυσης δεν ήταν στατιστικά σημαντική όταν και οι τρεις συγκρίθηκαν άμεσα μεταξύ τους, επομένως το συγκεκριμένο εύρημα θεωρείται υποδηλωτικό παρά σταθερό.
Ανά περιοχή, η εφηβεία και η εγκυμοσύνη αλληλεπικαλύπτονταν σε μεγάλο βαθμό σε τομείς που συνδέονται με υψηλότερο επίπεδο σκέψης και κοινωνικής επεξεργασίας, αν και αποκλίνουν σε περισσότερες από τις μισές από τις 74 περιοχές του εγκεφάλου που εξέτασαν οι ερευνητές. Σε τομείς που σχετίζονται με την κίνηση και τον συντονισμό, προέκυψε ένα μοτίβο σταδιακής μείωσης: η εφηβεία έδειξε την πιο απότομη πτώση, η εγκυμοσύνη ακολουθούσε και η εμμηνόπαυση έδειξε τη μικρότερη αλλαγή και από τις τρεις. Μεταξύ των γυναικών που γέννησαν για πρώτη φορά, η μεγαλύτερη μητρική ηλικία συνδέθηκε με μια ισχυρότερη εκδοχή του μοτίβου αλλαγής στον εγκέφαλο, στην εγκυμοσύνη, αν και αυτή η σύνδεση δεν εμφανίστηκε στις γυναίκες που γέννησαν για δεύτερη φορά ή σε γυναίκες χωρίς παιδιά.
Η έρευνα για τη γήρανση του εγκεφάλου κατά την εμμηνόπαυση καλύπτει ένα μακροχρόνιο κενό
Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι η εμμηνόπαυση είναι εύκολη ή χωρίς συμπτώματα, και οι ερευνητές είναι προσεκτικοί λέγοντας ότι τα δεδομένα των σαρώσεων τους δεν μπορούν να δείξουν αν αυτή η παύση είναι καλή, ουδέτερη ή κάτι εντελώς διαφορετικό. Δείχνουν όμως ότι η δημοφιλής ιστορία για την εμμηνόπαυση που επιταχύνει τη γήρανση του εγκεφάλου σε όλους τους τομείς δεν ταιριάζει με αυτό που αποκαλύπτουν οι πλήρεις σαρώσεις εγκεφάλου.
Αυτή η διάκριση έχει σημασία επειδή η έρευνα για τον γυναικείο εγκέφαλο έχει μείνει πίσω εδώ και δεκαετίες, παρόλο που οι γυναίκες αποτελούν το ήμισυ του πληθυσμού. Μόνο ένα μικρό μερίδιο της νευροεπιστημονικής έρευνας έχει επικεντρωθεί αποκλειστικά σε γυναίκες συμμετέχουσες, και οι επιπτώσεις της εγκυμοσύνης στον εγκέφαλο έγιναν ενεργό ερευνητικό πεδίο μόλις πριν από περίπου δέκα χρόνια. Η εμμηνόπαυση υστερούσε ακόμη περισσότερο, με την προηγούμενη εργασία να περιορίζεται κυρίως σε μία μικρή δομή του εγκεφάλου. Βασιζόμενη σε περισσότερες από χίλιες συμμετέχουσες, η παρούσα μελέτη ανατρέπει μια μακροχρόνια υπόθεση σχετικά με τον γυναικείο εγκέφαλο καθώς οι αναπαραγωγικές ορμόνες μειώνονται. Η εφηβεία και η εγκυμοσύνη φαίνεται να αναδιαμορφώνουν τον εγκέφαλο μέσω της αύξησης των ορμονών. Η εμμηνόπαυση, όπου οι ορμόνες μειώνονται, φαίνεται να λειτουργεί διαφορετικά: αντί να επιταχύνει την αλλαγή, σταθεροποιείται για λίγο διάστημα.
Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover
Ειδήσεις υγείας σήμερα
Οι καλύτεροι και οι χειρότεροι τρόποι μαγειρέματος
ΠΟΥ: Παγκόσμια έλλειψη 11,1 εκατ. επαγγελματιών υγείας έως το 2030
Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ. – ΕΟΠΥΥ: Ουσιαστικός διάλογος για τις ανάγκες των ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη
