Ο θάνατος του Ράτκο Μλάντιτς, πρώην στρατιωτικού ηγέτη των Σερβοβόσνιων, επαναφέρει στο προσκήνιο τα εγκλήματα για τα οποία καταδικάστηκε από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία το 2017.
Εκτίοντας ποινή ισόβιας κάθειρξης, ο Μλάντιτς βρέθηκε ένοχος για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και παραβιάσεις των νόμων και εθίμων του πολέμου.
Ράτκο Μλάντιτς και Ράντοβαν Κάρατζιτς, 5 Αυγούστου 1995
Ως ο ανώτατος αξιωματικός με την ευθύνη της διοίκησης του Στρατού της Δημοκρατίας της Σέρπσκα, θεωρήθηκε υπεύθυνος για μια σειρά ακροτήτων:
- Η Σφαγή της Σρεμπρένιτσα: Τον Ιούλιο του 1995, στρατεύματα υπό τις διαταγές του κατέλαβαν την «ασφαλή ζώνη» του ΟΗΕ. Περισσότεροι από 40.000 Βόσνιοι εκδιώχθηκαν, ενώ εκτιμάται ότι τουλάχιστον 8.372 άνθρωποι δολοφονήθηκαν κατόπιν δικής του άμεσης διαταγής.
- Η Πολιορκία του Σαράγεβο: Από τον Μάιο του 1992, επέβαλε πολυετή αποκλεισμό στην πόλη, αποκόπτοντας την κυκλοφορία, το νερό και το ρεύμα. Η πολιορκία διήρκεσε τέσσερα χρόνια –η μεγαλύτερη στην ιστορία του σύγχρονου πολέμου– με την πόλη να βομβαρδίζεται αδιάκοπα και τους αμάχους να στοχοποιούνται συστηματικά από ελεύθερους σκοπευτές.
- Κατάληψη της Ζέπα: Παράλληλα με τη Σρεμπρένιτσα, οι δυνάμεις του εισέβαλαν και κατέλαβαν ακόμη μία προστατευόμενη ζώνη του ΟΗΕ.
- Επιχειρήσεις στον Πόλεμο της Κροατίας: Το 1991, οδήγησε δυνάμεις του Γιουγκοσλαβικού Λαϊκού Στρατού στην πολιορκία του Κίεβο και στη μάχη του Ζαντάρ.
- Εκβιασμοί και στοχοποίηση αμάχων: Σε καταγεγραμμένες επικοινωνίες από το 1992, απειλούσε με βομβαρδισμό ολόκληρου του Μπίχατς και έδινε εντολές για εκκαθάριση περιοχών από πρόσφυγες, χρησιμοποιώντας υβριστικούς χαρακτηρισμούς για τους Κροάτες και τους Βόσνιους Μουσουλμάνους.
Σρεμπρένιτσα, Ιούλιος 1995:
Για τις ενέργειές του αυτές, που του χάρισαν το προσωνύμιο «Ο Χασάπης της Βοσνίας», ο Μλάντιτς καταζητούνταν ήδη από το 1995.
Ένας από τους ομαδικούς τάφους στη Σρεμπρένιτσα
Παρά το διεθνές ένταλμα σύλληψης και την επικήρυξή του με 5 εκατομμύρια ευρώ από τις κυβερνήσεις της Σερβίας και των ΗΠΑ, κατάφερε να παραμείνει φυγάς για σχεδόν 16 χρόνια.
Αρχικά ζούσε ελεύθερα στο Βελιγράδι, έχοντας την προστασία των σερβικών υπηρεσιών ασφαλείας, του στρατού, αλλά και του στενού οικογενειακού του περιβάλλοντος.
Η συνεχιζόμενη ασυλία του αποτέλεσε για χρόνια το μεγαλύτερο αγκάθι στις σχέσεις της Σερβίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η φυγοδικία του έλαβε τέλος στις 26 Μαΐου 2011, όταν συνελήφθη στο χωριό Λαζάρεβο της βόρειας Σερβίας, χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο «Μίλοραντ Κομάντιτς».
Η δίκη του ξεκίνησε επίσημα το 2012 και κατέληξε στην καταδίκη του σε ισόβια κάθειρξη το 2017, ποινή που επικυρώθηκε οριστικά στο στάδιο της έφεσης τον Ιούνιο του 2021.
Παρά τις επανειλημμένες αιτήσεις αποφυλάκισης που κατέθεσαν οι δικηγόροι του το 2025 και το 2026 επικαλούμενοι την επιδεινούμενη υγεία του, το δικαστήριο του ΟΗΕ τις απέρριψε.
Ο Μλάντιτς άφησε την τελευταία του πνοή στις 27 Αυγούστου 2026 στη Μονάδα Κράτησης των Ηνωμένων Εθνών στη Χάγη, έχοντας υποστεί πολλαπλά εγκεφαλικά επεισόδια.
