Το σκόρδο, βασικό συστατικό της παγκόσμιας κουζίνας που χρησιμοποιείται κυρίως για να προσθέτει γεύση στα φαγητά, χρησιμοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια και ως θεραπευτικό βοήθημα.
Το λαχανικό δινόταν στους αθλητές πριν από τους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες στην αρχαία Ελλάδα, ενώ ο Ιπποκράτης, που θεωρείται πατέρας της σύγχρονης ιατρικής, συνιστούσε το σκόρδο ως θεραπεία για διάφορες παθήσεις, μεταξύ άλλων για προβλήματα του αναπνευστικού και παθολογικές διογκώσεις.
Σήμερα, δεκαετίες επιστημονικής έρευνας επιβεβαιώνουν όσα υποψιάζονταν οι πρόγονοί μας: κάθε μικρή σκελίδα του Allium sativum (σ.σ. επιστημονική ονομασία του σκόρδου) είναι γεμάτη θρεπτικά συστατικά που προσφέρουν σημαντικά οφέλη για την υγεία.
Ωστόσο, λόγω της ασταθούς φύσης ορισμένων ενώσεων που περιέχει το σκόρδο, θα πρέπει να προετοιμάζεται και να καταναλώνεται με τον σωστό τρόπο, αν θέλετε να αξιοποιήσετε τις αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και ενισχυτικές για το ανοσοποιητικό του ιδιότητες.
Διαβάστε γιατί οι ειδικοί θεωρούν ότι το σκόρδο αξίζει τον χαρακτηρισμό της «υπερτροφής» και πώς μπορείτε να αξιοποιήσετε στο έπακρο αυτό το γευστικό συστατικό.
Τα οφέλη του σκόρδου για την υγεία
Το σκόρδο ανήκει στην οικογένεια των Alliaceae, στην οποία περιλαμβάνονται επίσης τα κρεμμύδια, τα φρέσκα κρεμμυδάκια, τα πράσα και το σχοινόπρασο.
Είναι πλούσιο σε βιταμίνες C και Β6, καθώς και σε μέταλλα όπως το μαγγάνιο, το σελήνιο, ο χαλκός και το ασβέστιο. Επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι δεν καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες σκόρδου, είναι δύσκολο να προσλάβουν σημαντικές ποσότητες αυτών των θρεπτικών συστατικών. Ωστόσο, το σκόρδο περιέχει περίπου 200 βιοδραστικές ενώσεις, οι οποίες έχουν προστατευτική δράση για την υγεία ακόμη και όταν καταναλώνονται σε μικρές ποσότητες.
Η ινουλίνη, ένας τύπος πρεβιοτικών φυτικών ινών, καθώς και οι πολυφαινόλες που περιέχονται στο σκόρδο, είναι ωφέλιμες για το μικροβίωμα του εντέρου, εξηγεί ο επιστήμονας τροφίμων Bryan Quoc Le, ο οποίος εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή σχετικά με τα οφέλη του σκόρδου και του κρεμμυδιού για την υγεία.
«Τα καλά βακτήρια μπορούν να τις διασπάσουν και να τις μετατρέψουν μέσω ζύμωσης σε παραπροϊόντα που εξουδετερώνουν μεγάλο μέρος των φλεγμονωδών ουσιών που βρίσκονται στο έντερο», αναφέρει.
Ωστόσο, η σημαντικότερη ένωση που περιέχει το σκόρδο, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι η αλλιίνη, ένα παράγωγο αμινοξέος. «Η αλλιίνη βρίσκεται αποθηκευμένη μέσα στη σκελίδα του σκόρδου μαζί με την αλλιινάση, ένα ένζυμο», εξηγεί η διαιτολόγος Maya Feller. «Όταν το σκόρδο υποστεί μηχανική επεξεργασία, είτε θρυμματιστεί, είτε ψιλοκοπεί είτε λιωθεί, η αλλιινάση έρχεται σε επαφή με την αλλιίνη και στη συνέχεια τη μετατρέπει σε αλισίνη».
Η ένωση που προκύπτει, η αλισίνη, έχει αποδειχθεί ότι διαθέτει αντιοξειδωτικές, αντιμικροβιακές και αντιικές ιδιότητες.
«Η αλισίνη είναι ένα πολύ ιδιαίτερο μόριο που έχει πολύ ισχυρή αντιοξειδωτική δράση», λέει ο Quoc Le, ο οποίος είναι επίσης ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Mendocino Food Consulting. «Κανονικά, όταν ο οργανισμός αντιληφθεί κάποια διαταραχή στα επίπεδα οξείδωσης, ενεργοποιείται ένας συγκεκριμένος μηχανισμός. Η αλισίνη κάνει αυτόν τον μηχανισμό να ενεργοποιείται νωρίτερα».
Μελέτες έχουν δείξει ότι το σκόρδο και τα εκχυλίσματά του αυξάνουν την αντιοξειδωτική δράση και μειώνουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα σε ασθενείς με διαβήτη, ενισχύουν τη λειτουργία των κυττάρων του ανοσοποιητικού και προστατεύουν από ορισμένες λοιμώξεις και βακτήρια της στοματικής κοιλότητας.
Μελέτες δείχνουν ότι το σκόρδο μειώνει τη χοληστερόλη, συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης σε ασθενείς με υπέρταση και, χάρη στην αντιπηκτική δράση της αλισίνης, μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, όπως η θρόμβωση.
Ωμό, μαγειρεμένο ή έχοντας υποστεί ζύμωση;
Για να επιτευχθεί ο μέγιστος δυνατός σχηματισμός αλισίνης, είναι καλύτερο να ψιλοκόψετε, να λιώσετε ή να θρυμματίσετε το σκόρδο και να το αφήσετε να σταθεί για περίπου 10 λεπτά. Στη συνέχεια, ιδανικά, θα πρέπει να καταναλωθεί ωμό και όχι μαγειρεμένο, καθώς η αλισίνη διασπάται γρήγορα σε θερμοκρασίες άνω των 75°C και καταστρέφεται πλήρως μέσα σε 60 λεπτά.
«Μπορείτε να προσθέσετε λίγο ξίδι, καθώς το όξινο περιβάλλον επιβραδύνει κάπως τη διάσπαση», σημειώνει ο Quoc Le.
Δεν χρειάζεται, πάντως, να καταναλώσετε ολόκληρο βολβό σκόρδου. «Ως ένα είδος συνιστώμενης ημερήσιας ποσότητας, μία ή δύο σκελίδες είναι ιδανικές», αναφέρει.
Οι κρύες σάλτσες και τα ντιπ αποτελούν έναν γευστικό τρόπο για να προσθέσετε ωμό σκόρδο στη διατροφή σας.
Η κατανάλωση του σκόρδου χωρίς μαγείρεμα βοηθά επίσης στη διατήρηση άλλων ευαίσθητων θρεπτικών συστατικών, όπως η βιταμίνη C, επισημαίνει η Feller. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι ορισμένοι άνθρωποι με γαστρεντερικά προβλήματα μπορεί να παρουσιάσουν ανεπιθύμητες αντιδράσεις στην ινουλίνη, η οποία μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα, πόνο ή διάρροια.
Σκόρδο με μέλι
Ένας άλλος τρόπος για να μετριαστεί η έντονη γεύση του σκόρδου είναι να αφήσετε τις σκελίδες του να υποστούν ζύμωση μέσα σε ωμό, μη παστεριωμένο μέλι, σε ένα καθαρό γυάλινο βάζο, για δύο έως τέσσερις εβδομάδες.
Η διαδικασία αυτή βοηθά στην απελευθέρωση των πολυφαινολών και στη διατήρηση της αλισίνης. Μάλιστα, μία εργαστηριακή μελέτη έδειξε ότι το σκόρδο που έχει υποστεί ζύμωση σε μέλι παρουσιάζει ισχυρότερη αντιπηκτική δράση σε σχέση με το ωμό ή το βρασμένο σκόρδο.
Το μέλι είναι επίσης πλούσιο σε πολυφαινόλες. Έτσι, η γλυκόξινη και αλμυρή διαδικασία ζύμωσης ενισχύει την αντιοξειδωτική δράση και ενδέχεται να ενισχύει και τις ιδιότητες του μελιού που συμβάλλουν στην υποστήριξη του ανοσοποιητικού.
Κοιτάζοντας το πλήθος των ερευνών που υποστηρίζουν τα διατροφικά οφέλη του σκόρδου, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι αυτό το μικρό αλλά ισχυρό συστατικό χρησιμοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια ως θεραπευτικό βοήθημα.
Με πληροφορίες από National Geographic
