Τα παιδιά ηλικίας κάτω των πέντε ετών αντιμετωπίζουν σχεδόν τριπλάσιο κίνδυνο ασθένειας από ακατάλληλα τρόφιμα σε σχέση με τα μεγαλύτερα παιδιά και τους ενήλικες, σύμφωνα με νέες εκτιμήσεις που δημοσιεύθηκαν σήμερα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).
Παρά το γεγονός ότι αποτελούν μόλις το 9% του παγκόσμιου πληθυσμού, τα παιδιά αποτελούν σχεδόν το ένα τρίτο όλων των κρουσμάτων τροφιμογενών ασθενειών, ιδιαίτερα διαρροϊκών ασθενειών που μπορεί να είναι θανατηφόρες για αυτήν την ευάλωτη ηλικιακή ομάδα. Επιπλέον, η έκθεση σε χημικούς κινδύνους όπως ο μεθυλυδράργυρος και ο μόλυβδος στα τρόφιμα μπορεί να βλάψει τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο και να προκαλέσει δια βίου νευρολογικά και αναπτυξιακά προβλήματα στα παιδιά.
Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι τα μη ασφαλή τρόφιμα προκαλούν περίπου 866 εκατ. ασθένειες και 1,5 εκατ. θανάτους ετησίως, πολλοί από τους οποίους θα μπορούσαν να προληφθούν με μέτρα όπως η βελτίωση του νερού, της αποχέτευσης και της υγιεινής, οι πρακτικές ασφάλειας των τροφίμων όπως η παστερίωση και η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη για τους ευάλωτους πληθυσμούς. Παρόλο που το συνολικό βάρος των τροφιμογενών ασθενειών έχει μειωθεί από το 2000, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές περιφερειακές ανισότητες, με το μεγαλύτερο βάρος να καταγράφεται στην Αφρική και τη Νοτιοανατολική Ασία.
Η έκθεση σε βιολογικούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων των τροφιμογενών βακτηρίων και ιών, καθώς και των παρασιτικών λοιμώξεων, προκάλεσε την πλειονότητα των τροφιμογενών ασθενειών (περίπου 860 εκατομμύρια το 2021), ενώ η έκθεση σε χημικές ουσίες οδήγησε σε δυσανάλογο μερίδιο των θανάτων. Το 2021, οι χημικοί κίνδυνοι αντιπροσώπευαν ένα εντυπωσιακό 73% των θανάτων που οφείλονταν σε μολυσμένα τρόφιμα. Οι περισσότεροι από αυτούς τους θανάτους που σχετίζονται με χημικές ουσίες συνδέονταν με το ανόργανο αρσενικό (42%) και τον μόλυβδο (31%), κυρίως επειδή αυτές οι εκθέσεις αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και καρκίνων.
Πέρα από τις επιπτώσεις στην υγεία, η μελέτη εκτιμά ότι το 2021 οι τροφιμογενείς ασθένειες οδήγησαν σε απώλεια παραγωγικότητας περίπου 310 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ (χρόνος απουσίας από την εργασία λόγω ασθένειας). Όταν ο οικονομικός αντίκτυπος προσαρμόστηκε για τις διαφορές κόστους ζωής μεταξύ των χωρών, η εκτίμηση αυξήθηκε σε 647 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ σε απώλεια παραγωγικότητας.
Τι επηρεάζει τα τρόφιμα και οδηγεί σε θανάτους και ασθένειες;
«Η ασφάλεια των τροφίμων δεν είναι ένα αφηρημένο ζήτημα. Αγγίζει κάθε γεύμα, κάθε οικογένεια, κάθε μέρα. Τα μη ασφαλή τρόφιμα αποτελούσαν πάντα μια σημαντική ανησυχία για τη δημόσια υγεία, αλλά μέχρι τώρα δεν είχαμε τη μεγαλύτερη εικόνα του εκπληκτικού ανθρώπινου και οικονομικού τους αντίκτυπου. Αυτές οι νέες εκτιμήσεις το αλλάζουν αυτό» δήλωσε ο Δρ. Tedros Adhanom Ghebreyesus, γενικός διευθυντής του ΠΟΥ. «Για πρώτη φορά, οι χώρες έχουν τα δικά τους δεδομένα για να δουν πού είναι το μεγαλύτερο θέμα. Με αυτή τη γνώση, οι κυβερνήσεις μπορούν να ιεραρχήσουν τις ενέργειες που απαιτούνται για την προστασία της υγείας των ανθρώπων».
Η νέα ανάλυση του ΠΟΥ διευρύνει σημαντικά τη βάση δεδομένων αξιολογώντας 42 σημαντικούς τροφιμογενείς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων βακτηρίων, ιών, παρασίτων και χημικών ουσιών, από 194 χώρες από το 2000 έως το 2021. Οι εκτιμήσεις περιλαμβάνουν πλέον νέους κινδύνους, όπως μέταλλα, ροταϊό και Trypanosoma cruzi (το παράσιτο που προκαλεί τη νόσο Chagas).
Τα τρόφιμα μπορούν να μολυνθούν με χημικές ουσίες όπως ανόργανο αρσενικό, μόλυβδο και μεθυλυδράργυρο από φυσικές πηγές και ανθρώπινες δραστηριότητες. Μόλις αυτές οι ουσίες εισέλθουν στην τροφική αλυσίδα, είναι συχνά δύσκολο ή αδύνατο να απομακρυνθούν. Ο ΠΟΥ καλεί τις κυβερνήσεις να αποτρέψουν τη μόλυνση στην πηγή, μέσω καλύτερων γεωργικών πρακτικών, αυστηρότερων βιομηχανικών ελέγχων και ισχυρότερων περιβαλλοντικών κανονισμών.
Ενώ η παρουσία ορισμένων μετάλλων στα τρόφιμα μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, «αυτές οι εκτιμήσεις αποκαλύπτουν για πρώτη φορά το βάρος των καρδιαγγειακών παθήσεων, των καρκίνων και της νοητικής αναπηρίας που προκύπτει από την έκθεση σε μέταλλα μέσω της διατροφής. Το ανόργανο αρσενικό και ο μόλυβδος συνδέονται με περισσότερους από 1 εκατ. θανάτους σε ένα χρόνο. Ο μεθυλυδράργυρος μπορεί να βλάψει τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο και να προκαλέσει δια βίου νευρολογικά και αναπτυξιακά προβλήματα στα παιδιά» επισημαίνει ο ΠΟΥ.
Μια κρίση ισότητας και έκκληση για δράση
Οι εξελισσόμενες δίαιτες, οι περιβαλλοντικές πιέσεις, η παγκοσμιοποίηση και οι ανισότητες στα συστήματα τροφίμων συνεχίζουν να διαμορφώνουν ποιος είναι περισσότερο εκτεθειμένος σε μη ασφαλή τρόφιμα. Τα παιδιά και οι άνθρωποι που ζουν σε κοινότητες με χαμηλούς πόρους βιώνουν το μεγαλύτερο βάρος για την υγεία, ιδιαίτερα στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Οι περιοχές της Αφρικής και της Νοτιοανατολικής Ασίας μαζί αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα τρία τέταρτα όλων των τροφιμογενών ασθενειών και το 60% των παγκόσμιων θανάτων.
«Αυτή η έκθεση είναι ένα κάλεσμα αφύπνισης αλλά και ένας οδικός χάρτης. Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι τροφιμογενείς ασθένειες δεν είναι μόνο επίμονες, αλλά επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή, η οποία αυξάνει τους κινδύνους μόλυνσης, και από την αντοχή στα αντιμικροβιακά, η οποία καθιστά τις λοιμώξεις πιο δύσκολες στη θεραπεία. Δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτές τις απειλές μόνοι μας», δήλωσε ο Γιούκι Μινατό, τεχνικός υπεύθυνος του ΠΟΥ για την ασφάλεια των τροφίμων και επικεφαλής συγγραφέας του άρθρου The Lancet Global Health.
«Μια προσέγγιση- η οποία ενσωματώνει την ανθρώπινη, ζωική, φυτική και περιβαλλοντική υγεία- είναι απαραίτητη. Οι χώρες πρέπει να δράσουν επειγόντως, χρησιμοποιώντας αυτές τις εκτιμήσεις για να στοχεύσουν τις παρεμβάσεις, να επενδύσουν στην επιτήρηση και να διαλύσουν τα σιλό μεταξύ των τομέων υγείας, γεωργίας και περιβάλλοντος. Η καθυστέρηση κοστίζει ζωές» πρόσθεσε.
Με πληροφορίες από Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας
