Η υποδοχή του αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, την Τρίτη, ήταν εντυπωσιακή. Εντυπωσιακές ήταν και οι φιλοφρονήσεις Τραμπ στον Ερντογάν που ακολούθησαν.
Με τον τούρκο πρόεδρο να κερδίζει την πρώτη μάχη των εντυπώσεων, όχι όμως και τον πόλεμο, αφού ιδανικά θα ήθελε μία πιο σαφή δήλωση για το πότε η Τουρκία θα αποκτήσει έστω τα πέντε F-35 που έχουν παραχθεί σύμφωνα με τις προδιαγραφές που είχε δώσει η Άγκυρα πριν αποβληθεί από το πρόγραμμα από την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ με αφορμή την απόκτηση των S-400 από τη Ρωσία.
Ο πλανήτης παρακολούθησε τον αμερικανό πρόεδρο να πλέκει το εγκώμιο του φίλου του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και να τον χαρακτηρίζει ισχυρό ηγέτη, που χαίρει σεβασμού σε όλο τον κόσμο.
Δεν υπήρξε ούτε υπαινιγμός για τις διώξεις πολιτικών αντιπάλων του Ερντογάν στην Τουρκία, ή ακόμα και για τις παραφωνίες της Άγκυρας ως χώρας – μέλος του ΝΑΤΟ, όσον αφορά τις σχέσεις με την Ρωσία, ή τη διφορούμενη στάση της σε σειρά ζητημάτων. Είπε δε με περηφάνεια ότι ο Πούτιν τρέφει μεγάλο σεβασμό για τον Ερντογάν.
Στήριξη σε Τουρκία
Την ίδια στιγμή ο Τραμπ δεν δίστασε να δηλώσει πως ένιωθε την υποχρέωση να παραστεί στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, γιατί διοργανώθηκε στην Τουρκία. Κοινώς έδωσε το παρόν γιατί οικοδεσπότης ήταν ο καλός του φίλους Ερντογάν.
Σημειώνοντας ότι η Τουρκία έχει ένα πολύ ισχυρό στρατό υπογράμμισε τη βοήθεια που έδωσε η Άγκυρα στις ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν ενώ θα μπορούσε να είναι από την άλλη πλευρά και δεν το έκανε. Για να τονίσει ότι η Τουρκία είναι ένας «σπουδαίος σύμμαχος» για τις ΗΠΑ.
«Η Τουρκία ήταν πολύ πιο πιστή από πολλούς άλλους εταίρους που πιστεύαμε ότι θα ήταν πιστοί. Οπότε αυτό είναι σίγουρα κάτι που πρέπει να λάβουμε υπόψη. Είναι ένα εξαιρετικό αεροπλάνο, το καλύτερο, μακράν το καλύτερο αεροπλάνο αυτή τη στιγμή, και είναι σίγουρα μια επιλογή που θα εξετάσουμε», σημείωσε ο Τραμπ ερωτηθείς για το αν θα δώσει τελικά στην Τουρκία τα F-35.
Για να προσθέσει όσον αφορά τις κυρώσεις CAATSA: «Μπορώ να πω ότι μπορούμε να άρουμε τις κυρώσεις».
Ωστόσο ο Τραμπ δεν έδωσε χρονοδιάγραμμα για την άρση των κυρώσεων ή για την παράκαμψη του νόμου που απαγορεύει την πώληση των F-35 στην Τουρκία, αποφάσεις που ελήφθησαν επί των ημερών της πρώτης του θητείας στο Λευκό Οίκο. Αφού γνωρίζει ότι σε αυτό έχει εμπλοκή των Κογκρέσο.
Διπλωμάτες σημείωναν ωστόσο ότι μπορεί ο αμερικανός πρόεδρος να απέφυγε συγκεκριμένες δεσμεύσεις στις δημόσιες δηλώσεις του, ωστόσο δεν αποκλείεται όπως λένε να αναζητηθεί μία δημιουργική επιχειρηματολογία για την παράκαμψη των εμποδίων που θα μπορέσει να δώσει δυνατότητα να ανοίξει ο δρόμος για την ικανοποίηση των αιτημάτων της Άγκυρας, για τα F-35.
Με τον Ερντογάν από την πλευρά του να υπενθυμίζει ότι «το ζήτημα των F-35 δεν είναι καινούργιο για εμάς και το έχουμε συζητήσει στο παρελθόν και έχουμε λάβει δέσμευση για και τα πέντε αεροσκάφη».
«Από αυτή τη Σύνοδο Κορυφής θα προκύψει μια θετική απόφαση σχετικά με τα F-35»
Σημειώνοντας μάλιστα ότι πιστεύει «ότι από αυτή τη Σύνοδο Κορυφής των Ηγετών θα προκύψει μια θετική απόφαση σχετικά με τα F-35».
Ενδεικτικό του κλίματος που επικρατεί στις τάξεις των Ρεπουμπλικάνων στην Ουάσιγκτον είναι πως υπήρξε μία επιστολή 18 Δημοκρατικών βουλευτών που δηλώνουν την αντίθεση τους στην παράκαμψη των κυρώσεων CAATSA και την απόκτηση των F-35 από την Τουρκία, σημειώνοντας μεταξύ άλλων ότι «το Άρθρο 231 της CAATSA, που θεσπίστηκε στις 2 Αυγούστου 2017, ορίζει ότι ο Πρόεδρος επιβάλλει κυρώσεις σε οποιοδήποτε πρόσωπο που διαπιστώνεται ότι έχει εν γνώσει του εμπλακεί σε σημαντική συναλλαγή με μια οντότητα που λειτουργεί για λογαριασμό των τομέων άμυνας ή πληροφοριών της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Η απόκτηση των S-400 από την Τουρκία ήταν ακριβώς μια τέτοια συναλλαγή. Τίποτα στα δημόσια αρχεία δεν υποδηλώνει ότι η Τουρκία έχει απορρίψει το σύστημα S-400, το έχει αποσύρει από την επιχειρησιακή λειτουργία ή έχει με άλλο τρόπο αντιμετωπίσει την υποκείμενη ανησυχία που προκάλεσε τις κυρώσεις εξαρχής.
Επιπλέον, ο Νόμος περί Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020 απαγορεύει ρητά στην κυβέρνηση των ΗΠΑ να μεταβιβάσει το F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν η Άγκυρα (1) δεν κατέχει πλέον το σύστημα S-400, (2) παρέχει διαβεβαιώσεις ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ ξανά την απόκτησή του και (3) επιβεβαιώνει ότι δεν έχει αποδεχτεί πρόσθετες παραδόσεις που σχετίζονται με το S-400 ή οποιοδήποτε άλλο σύστημα που κινδυνεύει να θέσει σε κίνδυνο συστήματα των ΗΠΑ, όπως το F-35».
Κατά τους υπογράφοντες την επιστολή «η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 θα έθετε την Διοίκηση σε άμεση σύγκρουση με τις δικές της νομοθετικές υποχρεώσεις» ενώ εκφράζεται ανησυχία για το «στρατηγικό μήνυμα που θα έστελνε αυτή η απόφαση στους εταίρους των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και πέρα από αυτήν. Η συμπεριφορά της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια δεν ήταν αυτή ενός συμμάχου που ενεργεί καλόπιστα με τους εταίρους της στο ΝΑΤΟ».
Με αναφορές τόσο στη στάση της απέναντι στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο.
Ωστόσο οι πιέσεις στο ρεπουμπλικανικό στρατόπεδο είναι τέτοιες που την επιστολή δεν υπογράφει για πρώτη φορά κανένας Ρεπουμπλικάνος βουλευτής, ούτε οι Ελληνοαμερικανοί Γκας Μπιλιράκης, Νικόλ Μαλλιωτάκη, Τζιμ Πατρώνης και Μάικ Χαριδόπουλος. Αν και δηλώνουν αντίθετοι στην απόκτηση του F-35 από την Τουρκία.
Η στάση τους ερμηνεύεται ως άμυνα απέναντι στο τι θα μπορούσε να σημάνει για την επανεκλογή τους, το να προκαλέσουν την οργή του Τραμπ.
Έντονη ήταν και η αντίδραση του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου στις δηλώσεις Τραμπ, ο οποίος υποστήριξε ότι ενδεχόμενη πώληση των F-35 στην Τουρκία θα κατέστρεφε την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Με αναφορές στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα αλλά και στο Κυπριακό.
Διπλωμάτες θεωρούν ότι ο Τραμπ έδειξε να μην υπολογίζει το Ισραήλ, το οποίο όπως λένε θα μπορούσε να δεχθεί την πώληση εάν οι ΗΠΑ διατηρούσαν το πλεονέκτημα του να προηγούνται στα εξοπλιστικά προγράμματα από την Άγκυρα.
Κάτι που θα ήθελε και η Ελλάδα.
Η ρητορική Τραμπ απέναντι στον Ερντογάν σε κάθε περίπτωση επιβεβαίωσε την αναβάθμιση της Τουρκίας στο γεωπολιτικό τραπέζι, σε μία δύναμη που χαρακτηρίζεται απαραίτητη σε όλα τα ανοιχτά μέτωπα των ΗΠΑ.
Και αυτή δεν είναι μόνο η θέση του Τραμπ αλλά και των ευρωπαίων.
Η Τουρκία άλλωστε έχει ήδη αναδειχθεί σε σημαντικό παράγοντα της αμυντικής βιομηχανίας, σε μία περίοδο που το ζήτημα αυτό αποτελεί ένα από τα κεντρικά ζητήματα και της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Σε αυτή τη συγκυρία, ακόμα και αν οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι στην Αθήνα ισχυρίζονται ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις διανύουν την καλύτερη τους περίοδο, σε καμία περίπτωση δεν θέλουν τα ελληνοτουρκικά στο ραντάρ του Τραμπ.
Αυτό ίσως ήταν και ένας παράγοντας που για μία ακόμα φορά απέτρεψε το Μαξίμου από το να επιδιώξει έστω, μία συνάντηση Μητσοτάκη – Τραμπ, αφού σε αυτό το κλίμα θα μπορούσε να έχει ολέθρια αποτελέσματα.
Και μάλιστα ενώ η κυβέρνηση εμφανίζεται να έχει δώσει λευκή επιταγή στις ΗΠΑ.
Την ίδια στιγμή διαψεύδονται δηλώσεις και διαρροές που ήθελαν τον Τραμπ να πραγματοποιεί στάση στην Αθήνα, ή τους υπουργούς Ρούμπιο και Χέγκσεθ να πραγματοποιούν επίσκεψη και στην Ελλάδα, πριν ή μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ.
Διπλωμάτες θεωρούν ότι ο Ερντογάν θα έχει την απόλυτη στήριξη Τραμπ στις διεκδικήσεις του στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με την Ελλάδα να καταλήγει για μία ακόμα φορά ένας πρόθυμος και βολικός σύμμαχος, που υπό το φόβο πολιτικών αντιδράσεων δεν προχώρησε σε διάλογο με την Τουρκία όταν έπρεπε προκειμένου να σημειώσει πρόοδο στην επίλυση της διαφοράς των θαλασσίων ζωνών και κινδυνεύει για μία ακόμα φορά να βρεθεί στη γωνία. Αν δεν είναι ήδη στριμωγμένη.
Οι δηλώσεις Τραμπ της Τετάρτης αναμένεται να είναι καθοριστικές για το αν ο Ερντογάν, μετά τη μάχη των εντυπώσεων θα κερδίσει και τον «πόλεμο».
Το πώς θα απαντήσει η Ελλάδα και αν θα μπορέσει να πιέσει και πόσο αναμένεται να φανεί, ωστόσο ο ρόλος που έχει αναλάβει η Άγκυρα έχουν κάνει ήδη την κατάσταση ιδιαίτερα δύσκολη για την Αθήνα.
