Με τη θερμοκρασία να ξεπερνά τους 37 βαθμούς Κελσίου στη Γαλλία, ο κρατούμενος κάθεται στο κελί του με βρεγμένες πετσέτες περασμένες στα κάγκελα του παραθύρου, προσπαθώντας να εξηγήσει στον πολιτικό που επισκέφθηκε τις φυλακές πώς είναι να ζεις πίσω από τα σίδερα σε συνθήκες καύσωνα.
Τις περισσότερες ημέρες, ο 29χρονος Mανού έμενε ξαπλωμένος στο κρεβάτι, προσπαθώντας να κινείται όσο γίνεται λιγότερο. «Πρέπει να το αντιμετωπίσεις ψυχολογικά» λέει στο Reuters από τις φυλακές Ορλεάν-Σαράν, ένα από τα νεότερα σωφρονιστικά καταστήματα της Γαλλίας, το οποίο άνοιξε το 2014.
Το Reuters ήταν παρόν στην επίσκεψη και μίλησε σε περισσότερα από 40 άτομα στη Γαλλία, την Ιταλία και το Βέλγιο –κρατουμένους, ακτιβιστές, διευθυντές φυλακών, γιατρούς και εκπροσώπους ενώσεων. Πολλοί περιέγραψαν μια κρίση υπερπληθυσμού που πήρε δραματικές διαστάσεις στη διάρκεια των πρόσφατων καυσώνων.
Η επικεφαλής επιθεωρήτρια των γαλλικών φυλακών, Ντομινίκ Σιμονό, δήλωσε ότι το γραφείο της κατακλύστηκε από καταγγελίες κρατουμένων όταν η χώρα επλήγη από το έντονο κύμα καύσωνα τον Ιούνιο — τόσες πολλές, ώστε η υπηρεσία της αναγκάστηκε να προσλάβει έναν επιπλέον υπάλληλο.
«Φανταστείτε ότι, ενώ εμείς ασφυκτιούμε μέσα στα διαμερίσματά μας, εκείνοι είναι τρεις ή τέσσερις άνθρωποι στριμωγμένοι σε ένα κελί μόλις εννέα τετραγωνικών μέτρων, σε ένα κτίριο που δεν είναι κατάλληλα σχεδιασμένο, δεν διαθέτει κλιματισμό, είναι παλιό και με αφόρητη ζέστη».
Νοτιότερα της Ορλεάνης, στη Λιμόζ, ένας άλλος κρατούμενος είπε στη δικηγόρο του και στη μητέρα του πως, όταν σηκώθηκε για να πάει στην τουαλέτα της φυλακής τα ξημερώματα της 8ης Ιουλίου, λιποθύμησε από τη ζέστη, έπεσε και χτύπησε το κεφάλι του.
Τον Ιούλιο, οι γαλλικές φυλακές είχαν μέσο ποσοστό πληρότητας 141,3%,
Εκπρόσωπος του συνδικάτου των σωφρονιστικών υπαλλήλων έδωσε στο Reuters μια διαφορετική εκδοχή του περιστατικού, η οποία επίσης συνδέεται με τη ζέστη. Είπε ότι ο κρατούμενος — ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί — γλίστρησε ενώ προσπαθούσε να ανέβει σε ένα παράθυρο για να πάρει καθαρό αέρα. Το Reuters δεν μίλησε με τον κρατούμενο και δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα καμία από τις δύο εκδοχές.
Ο δικηγόρος του, Σαρλί Σαλκαζάνοφ, δήλωσε ότι ζήτησε από τη φυλακή να του αποστείλει τον ιατρικό φάκελο του άνδρα, προκειμένου να λάβει περισσότερες λεπτομέρειες. «Τέτοια περιστατικά θα συνεχίσουν να συμβαίνουν μέχρι να αφυπνιστούν οι αρχές» είπε.
Η περιφερειακή υπηρεσία σωφρονιστικών καταστημάτων του Μπορντό, υπεύθυνη για τη φυλακή της Λιμόζ, δεν σχολίασε την υπόθεση. Ανέφερε μόνο ότι το ίδρυμα είχε λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση του καύσωνα, καθώς έδωσε αυξημένη πρόσβαση σε ντους και νερό και επέτρεψε στους κρατουμένους να αγοράζουν ανεμιστήρες και αντηλιακά.
Το γαλλικό υπουργείο Δικαιοσύνης δήλωσε ότι είχε προσφέρει στους κρατούμενους σε όλη τη χώρα επιπλέον δυνατότητες για ντους και προμήθειες αντηλιακής κρέμας, ενώ είχε αυξήσει την πρόσβασή τους σε νερό.
«Μακροπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα πρέπει να προσπαθήσουμε να αντιμετωπίσουμε τον υπερπληθυσμό των φυλακών, ο οποίος επιδεινώνει τις δυσκολίες που προκαλεί ο καύσωνας», παραδέχτηκε στα τέλη Ιουνίου ο εκπρόσωπος του γαλλικού υπουργείου Δικαιοσύνης, Σάσα Στράουμπ-Καν.
Στην Ορλεάνη, οι κρατούμενοι προσπαθούν να δροσιστούν κρεμώντας βρεγμένα ρούχα από τα κάγκελα (Reuters)
Κινητοποίηση στις φυλακές της Ιταλίας
Τον Ιούλιο, οι γαλλικές φυλακές είχαν μέσο ποσοστό πληρότητας 141,3%, σύμφωνα με στοιχεία της κυβέρνησης.
Στην Ιταλία το ποσοστό έφτανε το 139,7% στα τέλη Ιουλίου, σύμφωνα με την οργάνωση για τα δικαιώματα των κρατουμένων Antigone, ενώ το Βέλγιο είχε ποσοστό 121% τον Αύγουστο, σύμφωνα με το Κεντρικό Συμβούλιο Εποπτείας Φυλακών.
Στις 14 Ιουλίου, ένας ιταλικός συνασπισμός οργανώσεων για τα δικαιώματα των κρατουμένων διοργάνωσε ταυτόχρονες επισκέψεις σε 34 φυλακές σε ολόκληρη τη χώρα, με στόχο να ευαισθητοποιήσει την κοινή γνώμη για αυτό που χαρακτήρισε απάνθρωπες συνθήκες κράτησης.
Οι καύσωνες έχουν οδηγήσει με περισσότερους καβγάδες μεταξύ κρατουμένων και περισσότερες συγκρούσεις με το προσωπικό
«Είναι παράλογο που δεν υπάρχουν ψυγεία στα κελιά, είναι παράλογο που δεν υπάρχουν ανεμιστήρες, είναι παράλογο ότι οι κρατούμενοι πρέπει να περνούν 20 ώρες (την ημέρα) μέσα στα κελιά τους» δήλωσε ο επικεφαλής της οργάνωσης Antigone, Πατρίτσιο Γκονέλα, έξω από τη φυλακή Ρετζίνα Κόελι της Ρώμης.
Το ιταλικό υπουργείο Δικαιοσύνης διέθεσε 800.000 ευρώ προκειμένου να αγοραστούν ανεμιστήρες και ψυγεία για τις φυλακές το φετινό καλοκαίρι. Δεσμεύτηκε επίσης να προσθέσει 10.000 επιπλέον θέσεις κράτησης έως το τέλος του έτους, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει δημιουργηθεί καμία, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου.
Σε μια ακόμη προσπάθεια να μειωθεί ο υπερπληθυσμός των φυλακών, το ιταλικό κοινοβούλιο ψήφισε τον Ιούλιο νόμο που επιτρέπει σε χιλιάδες κρατούμενους με εξαρτήσεις από ναρκωτικά ή αλκοόλ να εκτίουν τις ποινές τους στο σπίτι, ενώ παράλληλα συμμετέχουν σε προγράμματα απεξάρτησης.
Στη νότια πόλη της Κοσέντσα, η κυβέρνηση συμφώνησε τον Ιούνιο να αφαιρέσει τα φύλλα πλεξιγκλάς από τα παράθυρα των φυλακών, τα οποία είχαν τοποθετηθεί για να εμποδίζουν την παράδοση απαγορευμένων αντικειμένων, όπως κινητά τηλέφωνα μέσω drones, αλλά περιόριζαν τον αερισμό.
Η ζέστη φέρνει ένταση
Η υπουργός Δικαιοσύνης του Βελγίου, Ανέλις Βερλίντεν, δήλωσε τον Ιούλιο ότι η κυβέρνηση είχε προσφέρει στους κρατούμενους περισσότερο νερό και περισσότερες δυνατότητες για ντους. Σε ηλεκτρονικό μήνυμα που εστάλη στους διευθυντές των φυλακών στις 8 Ιουλίου, η βελγική σωφρονιστική διοίκηση ανέφερε ότι τα μέτρα για τον καύσωνα πρέπει να συνεχιστούν έως τον Σεπτέμβριο.
Οι διευθυντές δύο από τις παλαιότερες φυλακές του Βελγίου, στη Γάνδη και στο Μέρκσπλας, δήλωσαν ότι οι καύσωνες έχουν οδηγήσει σε αύξηση της έντασης, με περισσότερους καβγάδες μεταξύ κρατουμένων και περισσότερες συγκρούσεις με το προσωπικό.
Στη Γάνδη, ο διευθυντής Πίτερ Βαν Κάνεχεμ δήλωσε ότι η εγκατάσταση φιλοξενούσε 447 κρατούμενους, παρά το γεγονός ότι η χωρητικότητά της είναι μόλις 260 άτομα.
«Όλα τα προβλήματα που συνδέονται με τον υπερπληθυσμό γίνονται δύο ή δέκα φορές πιο δύσκολα όταν υπάρχει καύσωνας», είπε.
Στο Μέρκσπλας, ο διευθυντής Σερζ Ρόομαν δήλωσε ότι πριν από τρία χρόνια άρχισε να παρακάμπτει τα πρωτόκολλα ασφαλείας κατά τη διάρκεια των καυσώνων, αφήνοντας τα παράθυρα των κελιών ανοιχτά τη νύχτα και ανοίγοντας τις πόρτες της φυλακής για να δημιουργείται ροή αέρα. Έκτοτε, αυτές οι αλλαγές ενσωματώθηκαν στις επίσημες οδηγίες.
«Το βασικό πρόβλημα είναι τα κτήρια», είπε, δείχνοντας τα παράθυρα με μονό τζάμι και την έλλειψη εξαερισμού.
«Κανείς δεν κερδίζει ψήφους λέγοντας ότι θα χτίσει ή θα ανακαινίσει φυλακές επειδή κάνει υπερβολική ζέστη το καλοκαίρι», πρόσθεσε. «Όμως στο Βέλγιο, η τιμωρία είναι η στέρηση της ελευθερίας — όχι η έκθεση σε απάνθρωπες συνθήκες».
