Στην κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση κορυφαίων στρατιωτικών διοικητών των ΗΠΑ, του Ισραήλ και διάφορων αραβικών κρατών, στις αρχές του μήνα, στη Γερμανία, ο επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, αισθάνθηκε την ανάγκη να δώσει, μεταξύ άλλων, μια διαβεβαίωση στους συμμετέχοντες για τις αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή.
Οι δυνάμεις των ΗΠΑ θα παραμείνουν στην περιοχή παρά τις συνεχείς επιθέσεις του Ιράν, τόνισε σύμφωνα με τον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios.
Ερμηνεύτηκε ως μια στρατηγική κίνηση στήριξης της εύθραυστης συμμαχίας της Ουάσιγκτον και του αραβικού κόσμου απέναντι στην Τεχεράνη, σχεδόν επτά μήνες αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν κατά του Ιράν έναν καταστροφικό, αδιέξοδο και πλέον διευρυνόμενο πόλεμο, όπως δείχνει το μέτωπο που ξανάνοιξαν οι φιλοϊρανοί αντάρτες Χούθι στην Υεμένη.
Εν μέσω στρατηγικής αμφισημίας, η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να πείσει τις χώρες του Κόλπου να διατηρήσουν ένα αραγές κοινό μέτωπο ως προς την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα, την ώρα που η αποσταθεροποίηση της ευρύτερης περιοχής κλονίζει το μοντέλο του οικονομικού μετασχηματισμού τους και τα διαδοχικά σοκ στην αγορά ενέργειας προκαλούν αναταραχή στην παγκόσμια οικονομία.
Οι αραβικές χώρες του Κόλπου βασίζονται εδώ και καιρό για την ασφάλειά τους στις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις που φιλοξενούν στα εδάφη τους.
Όμως τα δεδομένα έχουν αλλάξει άρδην.
Οι επαναλαμβανόμενοι βομβαρδισμοί από ιρανικούς πυραύλους και drones έχουν καταστήσει σαφείς τους περιορισμούς των αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας.
Το Ιράν και οι πληρεξούσιοί του -όπως οι Χούθι και ιρακινές σιιτικές πολιτοφυλακές- έχουν προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές σε πολλές αμερικανικές βάσεις, ενώ πρόσφατα έθεσαν εκτός λειτουργίας με επίθεση drone τον αγωγό Ανατολής-Δύσης, κομβικό για τις εξαγωγές σαουδαραβικού αργού πετρελαίου παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
Το κόστος, άμεσο και έμμεσο, γίνεται όλο και πιο μεγάλο.
Και δη για τις ΗΠΑ, καθώς η Ουάσιγκτον στρέφει την προσοχή της στην Κίνα.
Αμερικανικές βάσεις σχεδόν… εκτός λειτουργίας
Φωτογραφίες-ντοκουμέντα που δημοσιοποίησε τις προάλλες το CBS News αποκάλυψαν εκτεταμένες ζημιές και καταστροφές σε κτίρια, οχήματα και στρατιωτικό εξοπλισμό αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων σε αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή.
Προέρχονται από μια βάση στη Σαουδική Αραβία και δύο άλλες στο Κουβέιτ.
Στάλθηκαν από εν ενεργεία στρατιωτικούς, υπό τον όρο ανωνυμίας, με την επισήμανση ότι είναι «αποτέλεσμα ιρανικών επιθέσεων με πυραύλους και drones».
Η δημοσιοποίηση των φωτογραφιών ήρθε σε συνέχεια έκθεσης από τον εποπτικό μηχανισμό του Πενταγώνου.
Υποχρεωτική προς το Κογκρέσο βάσει νομοθεσίας, αποτέλεσε την πρώτη επίσημη καταγραφή των απωλειών που υπέστη η Ουάσιγκτον στον πόλεμο στο Ιράν από την έναρξή του, στις 28 Φεβρουαρίου, έως τις 30 Ιουνίου.
Πέραν του ότι αναγνωρίζεται για πρώτη φορά η έλλειψη πυρομαχικών, γίνεται λόγος για απώλειες σε στρατιωτικό εξοπλισμό αξίας έως και 3,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, συμπεριλαμβανομένων σχεδόν 60 αεροσκαφών και κρίσιμων εγκαταστάσεων σε αμερικανικές βάσεις.
Εκτείνονται σε οκτώ χώρες: στο Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, το Ομάν, μέχρι και την Ιορδανία.
Σε αυτές συμπεριλαμβάνεται η αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, η μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στη Μέση Ανατολή, καθώς και η έδρα του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν.
Νευραλγικό κέντρο του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στον Κόλπο, η τελευταία υπέστη σοβαρές ζημιές από ιρανικούς πυραύλους και drones κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου.
Σε απόσταση μικρότερη των 250 χιλιομέτρων από τις ιρανικές ακτές, ήταν ιδιαίτερα εκτεθειμένη.
Οι ιρανικοί βομβαρδισμοί προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές στο κέντρο διοίκησης, σε αποθήκες, πύργους επικοινωνιών και υπόστεγα αεροσκαφών, καθιστώντας τη βάση προσωρινά μη λειτουργική.
Οι περισσότεροι από τους ναύτες που σταθμεύουν εκεί έχουν μεταφερθεί στη Φλόριντα, σύμφωνα με τους New York Times.
«Δεν θα επιστρέψουμε σύντομα εκεί», παραδέχθηκε προ ημερών ο Αρχηγός Ναυτικών Επιχειρήσεων του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, ναύαρχος Ντάριλ Κοντλ, απαντώντας σε ερωτήσεις πεζοναυτών.
Όλα στο τραπέζι
Μεγάλες μόνιμες αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο, όπως η Αλ Ουντέιντ και η έδρα του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν, χτίστηκαν όταν οι ΗΠΑ μπορούσαν να επιχειρήσουν στην περιοχή υπό σχετικά μικρή απειλή από παρατεταμένες επιθέσεις ακριβείας.
Η ευαλωτότητά τους έχει ωστόσο αποκαλυφθεί εν μέσω του πολέμου στο Ιράν, θέτοντας υπό αμφισβήτηση ακόμη και τον μελλοντικό τους ρόλο.
Το τελευταίο διάστημα εν τω μεταξύ τα πυραυλικά πλήγματα των Ιρανών κατά αμερικανικών στρατιωτικών στόχων πληθαίνουν μέχρι και την Ιορδανία, παρότι επισήμως στα εδάφη της δεν υπάρχουν αμερικανικές βάσεις, αλλά κυρίαρχες ιορδανικές εγκαταστάσεις όπου σταθμεύουν αμερικανικά στρατεύματα βάσει διμερούς αμυντικής συμφωνίας.
Αν και ο πρόεδρος Τραμπ και η κυβέρνησή του στοχεύουν -μεταξύ άλλων- στην αποδυνάμωση του βαλλιστικού προγράμματος του Ιράν, μέχρι στιγμής δεν το έχουν καταφέρει.
Νέα έκθεση του Ινστιτούτου Hudson επισημαίνει ότι η Τεχεράνη διατηρεί την τεχνογνωσία και τα ξένα δίκτυα εφοδιασμού για την αναπλήρωση του οπλοστασίου της, και δη σε drones, απέναντι στα οποία έχει αποδειχθεί εξαιρετικά δαπανηρό και δύσκολο να αμυνθεί κανείς.
Το γεγονός αυτό θέτει πλέον υπό αμφισβήτηση το κατά πόσον οι μεγάλες αμερικανικές βάσεις στην περιοχή παραμένουν βιώσιμες.
Δεδομένης της αναντιστοιχίας κόστους, η τρέχουσα διάταξη χαρακτηρίζεται «προφανώς μη βιώσιμη» από τον στρατηγό ε.α. Ντέιβιντ Πετρέους, πρώην διευθυντή της CIA και πρώην διοικητή της CENTCOM.
«Το Πεντάγωνο αξιολογεί το στρατιωτικό αποτύπωμά του στη Μέση Ανατολή, σε μια πρώιμη ένδειξη της δυνατότητας του πολέμου στο Ιράν να μεταμορφώσει την παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή», γράφει σε αποκλειστικό ρεπορτάζ η Washington Post.
«Το υπουργείο Άμυνας έχει ήδη σηματοδοτήσει ότι ενδέχεται να μην ανοικοδομήσει τις βάσεις του όπως ήταν πριν από τη σύγκρουση», αναφέρει, επικαλούμενη οκτώ πηγές, συμπεριλαμβανομένων αξιωματούχων και άλλων με γνώση του θέματος.
«Ένας από τους βασικούς τομείς που αξιολογεί το Υπουργείο Άμυνας είναι το εάν θα αποσύρει στρατεύματα από τον Κόλπο».
Αναζητώντας διεξόδους
Η CENTCOM, η οποία διευθύνει τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή, διατηρεί συνήθως περίπου 40.000 στρατιώτες σε σχεδόν 20 βάσεις και στρατιωτικές εγκαταστάσεις, οι οποίες εκτείνονται από την Ιορδανία έως το Ομάν.
Όμως η αδυναμία των δυνάμεων των ΗΠΑ να αποκρούσουν καταστροφικές επιθέσεις του Ιράν ωθεί πλέον περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ να βλέπουν πλέον από άλλο πρίσμα την αμερικανική ισχύ και τις αμερικανικές βάσεις.
«Χρειάστηκε μόνο ένα drone, που πιθανότατα δεν κόστισε περισσότερο από 100.000 δολάρια, για να μειωθεί η παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Κατάρ κατά 17%», δήλωσε τις προάλλες ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του εμιράτου, Ματζέντ αλ-Ανσαρί, σε φόρουμ στο Άμπου Ντάμπι.
Χαρακτήρισε τη στρατηγική συνεργασία με τις ΗΠΑ σημαντική, αλλά «όχι αρκετή» για την ασφάλεια της χώρας του, όπου σταθμεύουν 10.000 Αμερικανοί στρατιώτες.
«Η αυτάρκεια σε θέματα ασφάλειας», τόνισε, «είναι ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός».
Δεν είναι εύκολο, όπως καταδεικνύει και το αμυντικό σύμφωνο της Μέκκας, που υπογράφηκε τον Αύγουστο μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας.
Δεν έχει ενεργοποιηθεί η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, παρά τις επιθέσεις των Χούθι σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και σε δεξαμενόπλοια, ενόσω ο Ντόναλντ Τραμπ αμφιταλαντεύεται με το αίτημα του Ριάντ για άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ σε ακόμη ένα πολεμικό μέτωπο, παραμονές των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Κατά τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν, απαιτείται μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή του Κόλπου, που θα φέρει τις χώρες του Κόλπου μαζί με το Ιράκ, αλλά και το Ιράν στον διαμοιρασμό των ευθυνών για την ασφάλεια της περιοχής.
Όπως έγραψε μάλιστα σε άρθρο στη γαλλική εφημερίδα Le Monde, τον Ιούλιο, «οι πιο σοβαρές απειλές για την ασφάλεια του Κόλπου δεν προέρχονται από την ίδια την περιοχή, αλλά από αποφάσεις που λαμβάνονται εκτός αυτής, κυρίως στο Τελ Αβίβ».
