Το νέο σενάριο λύσης του Κυπριακού, το οποίο επεξεργάζεται η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, Μαρία Ανχελα Ολγκίν, επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών μέσω μιας πιο ευέλικτης μορφής λύσης, σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής Independent (στη φωτογραφία αρχείου από UN Photo/Manuel Elías, επάνω, η Μαρία Ανχελα Ολγκίν).
Η εφημερίδα υποστηρίζει ότι το προσχέδιο (blueprint) που επεξεργάζεται ο ΟΗΕ απομακρύνεται από το παραδοσιακό ομοσπονδιακό μοντέλο και προσεγγίζει μια χαλαρότερη μορφή ομοσπονδίας, η οποία θα μπορούσε να επιτρέπει διαφορετικές ερμηνείες από τις δύο κοινότητες.
«Ο Τουφάν Ερχιουρμάν είναι περισσότερο έτοιμος να διαπραγματευθεί ένα τέτοιο πλαίσιο, ενώ ο Νίκος Χριστοδουλίδης εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός»
«Η προοπτική μιας συμφωνίας θα ήταν εξαιρετικά σημαντική για το Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω του καθεστώτος των δύο Κυρίαρχων Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο, οι οποίες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση των προβλημάτων και των κρίσεων στη Μέση Ανατολή», σημειώνει η βρετανική εφημερίδα που αποκαλεί την τουρκική εισβολή του 1974 ως «επέμβαση» (intervension).
Οπως αναφέρει το δημοσίευμα «Η Μαρία Ανχελα Ολγκίν εργάζεται πάνω σε μια συμφωνία αρκετά ευέλικτη ώστε και οι δύο πλευρές να μπορούν να ισχυριστούν ότι πέτυχαν αυτό που επιδίωκαν», προσθέτοντας πως «Ελπίζει ότι η δομή θα είναι τέτοια ώστε οι Ελληνοκύπριοι να μπορούν να την αποκαλούν ομοσπονδία και οι Τουρκοκύπριοι συνομοσπονδία, γεφυρώνοντας το χάσμα μέσω σκόπιμης «δημιουργικής ασάφειας» (constructive ambiguity)».
Δύο συνιστώντα κράτη
Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Independent, που τονίζει πως έχει γνώση του προσχεδίου, η πρόταση προβλέπει:
Δημιουργία δύο συνιστώντων κρατών με πολιτική ισότητα, σημαντικό περιορισμό των κοινών αρμοδιοτήτων, οι περισσότερες κυβερνητικές εξουσίες να ασκούνται από κάθε συνιστών κράτος ξεχωριστά, μικρή κεντρική κυβέρνηση μόνο για όσα ζητήματα δεν μπορούν να ασκούνται χωριστά.
Για τα κοινά ομοσπονδιακά όργανα προτείνονται:
Εκ περιτροπής προεδρικό συμβούλιο, με επικεφαλής τους δύο ηγέτες και αναλογία 2-1 ή 3-1 υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς, κοινό συμβούλιο ελληνοκυπρίων και τουρκοκυπρίων βουλευτών αντί πλήρως εκλεγμένου ομοσπονδιακού κοινοβουλίου, κοινό υπουργικό συμβούλιο με περίπου πέντε ή έξι υπουργεία, μεταξύ των οποίων Εξωτερικών, Αμυνας, Εσωτερικών, Οικονομικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων.
Παράλληλα, εξετάζεται «τουλάχιστον μία καθοριστική ψήφος τουρκοκύπριου υπουργού στο υπουργικό Συμβούλιο – στοιχείο που θεωρείται κεντρικό για την ουσιαστική πολιτική ισότητα – να λειτουργεί ως δικλίδα ασφαλείας.»
Επιστροφή Βαρωσίων
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι, ως αντάλλαγμα για αναγνώριση και ευρεία αυτονομία, η τουρκοκυπριακή πλευρά θα πρέπει να επιστρέψει εδάφη, συμπεριλαμβανομένων των Βαρωσίων.
Παράλληλα εξετάζεται:
Αντικατάσταση του συστήματος των εγγυητριών δυνάμεων του 1960 από φόρμουλα του ΝΑΤΟ με περιορισμένη πολυεθνική παρουσία, μεταβατική περίοδος δύο έως τριών ετών, σταδιακή επιστροφή εδαφών, προώθηση των τουρκοκυπριακών αιτημάτων για «απευθείας εμπόριο, απευθείας πτήσεις και απευθείας επαφές».
Επιπλέον, γίνεται αναφορά σε πιθανή σύνδεση της λύσης του Κυπριακού με την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου, την αναβάθμιση των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ενωσης – Τουρκίας, την τελωνειακή ένωση ΕΕ – Τουρκίας.
Η Independent υποστηρίζει ακόμη ότι «ο τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν είναι περισσότερο έτοιμος να διαπραγματευθεί ένα τέτοιο πλαίσιο, ενώ ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός, αξιολογώντας τη διαδικασία με βάση τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις».
Τι λέει η Λευκωσία
Το δημοσίευμα φιλοξενεί πάντως και τη θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Συγκεκριμένα, ο αναπληρωτής Υπατος Αρμοστής της Κύπρου στο Λονδίνο, Σπύρος Μιλτιάδης, δηλώνει:
«Απ’ όσο γνωρίζω, δεν υπάρχει καμία επίσημη πρόταση του ΟΗΕ στην οποία να έχει ζητηθεί από οποιαδήποτε πλευρά να απαντήσει. Οι ιδέες που κυκλοφορούν φαίνεται να είναι περισσότερο εικασίες παρά μια συγκεκριμένη πρόταση ή σχέδιο.
»Οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδος θα πρέπει να προκύψει μέσω της καθιερωμένης διαδικασίας υπό τον ΟΗΕ και εντός του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών».
