Η ασφάλεια των ασθενών δεν αποτελεί πλέον ένα στενό τεχνικό ζήτημα ελέγχου και συμμόρφωσης. Αποτελεί έναν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες ωριμότητας ενός οργανισμού υγείας, μας λένε οι Δρ. Βασιλική Καπάκη, Διεθνής Εμπειρογνώμονας Ποιότητας της Φροντίδας και Κουλτούρας Ασφάλειας Ασθενών και η Δρ. Παρασκευή Γιαξή, Επίκουρη Καθηγήτρια Μαιευτικής, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, τονίζοντας ότι σε ένα περιβάλλον αυξημένης πολυπλοκότητας, περιορισμένων πόρων και διαρκών πιέσεων, η ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από την αποφυγή του λάθους, αλλά αποτελεί μια αναδυόμενη ιδιότητα που προκύπτει από την αποτελεσματική διαχείριση των περιορισμών, τη συνεχή προσαρμογή της καθημερινής εργασίας, την οργανωσιακή μάθηση, την ανθεκτικότητα και τη συνεργασία με επίκεντρο τον ασθενή.
Σε αυτό το σημείο, συναντώνται διαφορετικές, αλλά ταυτόχρονα συμπληρωματικές προσεγγίσεις που φωτίζουν διαφορετικές διαστάσεις της ασφάλειας σε πολύπλοκα προσαρμοστικά συστήματα.
Σύμφωνα με τη θεωρία των περιορισμών, όπως επισημαίνουν, η συνολική απόδοση κάθε οργανισμού καθορίζεται από έναν κυρίαρχο περιορισμό ή από έναν μικρό αριθμό αλληλεξαρτώμενων περιορισμών, οι οποίοι καθορίζουν τη ροή και την ικανότητα του συστήματος να παράγει αξία. Σε συνθήκες πίεσης, ορισμένα ευάλωτα σημεία του συστήματος μπορεί να αναδειχθούν σε κρίσιμους περιορισμούς. Στην υγεία, ο περιορισμός μπορεί να αφορά το ανθρώπινο δυναμικό, τη ροή των ασθενών, τον συντονισμό των υπηρεσιών, την επικοινωνία ή τις ίδιες τις διαδικασίες.
Όταν ο περιορισμός δεν αναγνωρίζεται έγκαιρα, το σύστημα γίνεται εύθραυστο και η πιθανότητα αστοχίας αυξάνεται. Η συμβολή της θεωρίας Safety I παραμένει θεμελιώδης για την κατανόηση και την πρόληψη των ανεπιθύμητων συμβάντων.
Συμπληρωματικά προς αυτή την οπτική, η θεωρία Safety II δίνει έμφαση στον τρόπο με τον οποίο η ασφαλής λειτουργία επιτυγχάνεται μέσα από τις καθημερινές προσαρμογές της εργασίας, τη διαχείριση της μεταβλητότητας, τη συνεργασία μεταξύ των επαγγελματιών και την οργανωσιακή ικανότητα να διατηρεί ασφαλή λειτουργία υπό μεταβαλλόμενες συνθήκες.
Οι αρχές αυτές παρουσιάζουν σημαντική θεωρητική συνάφεια με τις αρχές των οργανισμών υψηλής αξιοπιστίας, που διακρίνονται για τη διαρκή επαγρύπνηση, την ευαισθησία στα πρώιμα σήματα κινδύνου, την αποφυγή απλουστεύσεων και τη σταθερή οργανωσιακή μάθηση. Δεν επιδιώκουν την απόλυτη τελειότητα, αλλά τη συνεπή ικανότητα να προλαμβάνουν, να ανιχνεύουν, να διορθώνουν και να ανακάμπτουν.
Παράλληλα, τα ανθεκτικά συστήματα δεν περιορίζονται στην πρόληψη του λάθους. Επιδιώκουν να προβλέπουν, να παρακολουθούν, να ανταποκρίνονται και να μαθαίνουν από τις μεταβαλλόμενες συνθήκες, διατηρώντας την ασφαλή λειτουργία τους. Η ανθεκτικότητα δεν είναι στατική ιδιότητα, αλλά ενεργή ικανότητα του οργανισμού να παραμένει αποτελεσματικός μέσα στην αβεβαιότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφερόμενη από τον ασθενή εμπειρία αποκτά ουσιαστική βαρύτητα καθώς αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο οι ασθενείς βίωσαν τη φροντίδα, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού, της επικοινωνίας, της συμμετοχής στις αποφάσεις και της αίσθησης ασφάλειας.
Συμπερασματικά, σύμφωνα με την Δρ. Βασιλική Καπάκη και την Δρ. Παρασκευή Γιαξή, η ουσιαστική πρόκληση για τα σύγχρονα συστήματα υγείας είναι η μετάβαση από μια αποκλειστικά αντιδραστική προσέγγιση της ασφάλειας σε ένα μοντέλο που αντιμετωπίζει την ασφάλεια ως αναδυόμενη ιδιότητα της δυναμικής αλληλεπίδρασης των ανθρώπων, των διαδικασιών, της οργανωσιακής μάθησης, της ανθεκτικότητας και της ικανότητας του συστήματος να προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Η σύγκλιση αυτών των προσεγγίσεων δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ένα σύστημα υγείας που είναι ασφαλέστερο, περισσότερο ανθεκτικό και ικανότερο να παρέχει υψηλής ποιότητας φροντίδα με επίκεντρο τον ασθενή.
Βιβλιογραφία
1. Doyle C, Lennox L, Bell D. A systematic review of evidence on the links between patient experience and clinical safety and effectiveness. BMJ Open. 2013;3(1):e001570. doi:10.1136/bmjopen-2012-001570.
2. Goldratt EM. What Is This Thing Called Theory of Constraints and How Should It Be Implemented? Great Barrington (MA): North River Press; 1990.
3. Hollnagel E. Safety-I and Safety-II: The Past and Future of Safety Management. 1st ed. Boca Raton (FL): CRC Press; 2014. doi:10.1201/9781315607511.
4. Wears RL, Hollnagel E, editors. Resilient Health Care. Vol. 2, The Resilience of Everyday Clinical Work. 1st ed. Boca Raton (FL): CRC Press; 2015. doi:10.1201/9781315605739.
5. Weick KE, Sutcliffe KM. Managing the Unexpected: Sustained Performance in a Complex World. 3rd ed. Hoboken (NJ): John Wiley & Sons; 2015.
Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover
Ειδήσεις υγείας σήμερα
Ποσοστό κέρδους
Φάρμακα και εμβόλια κατά των χανταϊών: Η έρευνα προχωρά – οι λύσεις περιορισμένες
Καρπούζι: Ποια είναι τα οφέλη του στην υγεία
