Το καλοκαίρι δεν φέρνει μόνο ζέστη, διακοπές και βραδινές βόλτες. Φέρνει μαζί του και έναν αόρατο κίνδυνο που μπορεί να περάσει απαρατήρητος: τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Στην Ελλάδα, ο ιός επανεμφανίζεται κάθε χρόνο κατά την περίοδο δραστηριότητας των κουνουπιών. Το 2026, ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε ήδη από τις 9 Ιουλίου το πρώτο περιστατικό της περιόδου – μια περίπτωση μηνιγγοεγκεφαλίτιδας σε άτομο άνω των 60 ετών. Στις 30 Ιουλίου, ο Οργανισμός προειδοποίησε για έντονη κυκλοφορία του ιού στην Αττική και συνέστησε αυξημένη προσοχή και συστηματική προστασία από τα κουνούπια.
Δεν χρειάζεται, ωστόσο, πανικός. Χρειάζεται γνώση.
Ένας ιός που ταξιδεύει αθόρυβα
Ο ιός του Δυτικού Νείλου (West Nile virus) είναι φλαβοϊός και ανήκει στους ιούς που μεταδίδονται κυρίως μέσω αρθροπόδων. Ο άνθρωπος μολύνεται κατά κανόνα από το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού, με τα κουνούπια του γένους Culex να αποτελούν τους σημαντικότερους διαβιβαστές του ιού.
Ο κύκλος του ιού στη φύση είναι ένα εντυπωσιακό αλλά επικίνδυνο «τρίγωνο»: κουνούπια, πτηνά και ξανά κουνούπια. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τρέφονται με αίμα μολυσμένων πτηνών και στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στον άνθρωπο.
Τα πτηνά αποτελούν τους βασικούς φυσικούς ξενιστές του ιού. Ο άνθρωπος και τα άλογα μπορούν να μολυνθούν, αλλά θεωρούνται αδιέξοδοι ξενιστές, καθώς δεν αποτελούν συνήθη πηγή για να συνεχιστεί ο κύκλος μετάδοσης μέσω κουνουπιών.
Ο ιός απομονώθηκε για πρώτη φορά το 1937 στην Ουγκάντα, στην περιοχή του Δυτικού Νείλου. Έκτοτε έχει εξαπλωθεί σε πολλές περιοχές του κόσμου, ενώ στην Ευρώπη καταγράφονται ανθρώπινα περιστατικά εδώ και δεκαετίες. Σήμερα ο ιός θεωρείται εγκατεστημένος σε πολλές ευρωπαϊκές περιοχές και παρουσιάζει εποχική δραστηριότητα, κυρίως τους θερμούς μήνες. Χώρες υψηλού κινδύνου στην Ευρωπαική Ένωση είναι η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ρουμανία.
Το παράδοξο: οι περισσότεροι δεν θα καταλάβουν ποτέ ότι μολύνθηκαν
Οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που μολύνονται δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα. Σπανιότερα εμφανίζεται συμπωματική λοίμωξη, συνήθως με πυρετό, πονοκέφαλο, έντονη κόπωση και μυϊκούς ή αρθρικούς πόνους. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν ναυτία, έμετος, διάρροια ή εξάνθημα.
Στους περισσότερους ανθρώπους η νόσος είναι ήπια και υποχωρεί. Η κόπωση, ωστόσο, μπορεί να επιμείνει για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.
Υπάρχει όμως και η άλλη όψη του ιού.
Σε λιγότερο από 1% των μολυσμένων μπορεί να αναπτυχθεί νευροδιηθητική νόσος – δηλαδή μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα ή οξεία χαλαρή μυελίτιδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις η λοίμωξη μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή.
Τα προειδοποιητικά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- υψηλό πυρετό,
- έντονο πονοκέφαλο,
- δυσκαμψία του αυχένα,
- σύγχυση ή αποπροσανατολισμό,
- διαταραχή του επιπέδου συνείδησης,
- τρόμο,
- σπασμούς,
- μυϊκή αδυναμία,
- παράλυση.
Η εμφάνιση τέτοιων συμπτωμάτων απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση. Άλλες επιπλοκές της νόσου είναι η πνευμονία, η λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος, σύνδρομα κόπωσης, έλκη.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Η σοβαρή νόσος μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Ωστόσο, ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά στους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους και σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, όπως ορισμένοι μεταμοσχευμένοι ασθενείς.
Αυτό σημαίνει ότι ένα τσίμπημα κουνουπιού δεν είναι λόγος πανικού. Είναι όμως λόγος να μην αγνοούμε συμπτώματα που εμφανίζονται μετά από πιθανή έκθεση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει πυρετός ή νευρολογική συμπτωματολογία.
Δεν υπάρχει σήμερα ειδική αντιιική θεραπεία για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Η αντιμετώπιση είναι κυρίως υποστηρικτική και, στις σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να απαιτηθεί νοσηλεία.
Το σημαντικότερο όπλο βρίσκεται πριν από το τσίμπημα
Δεν υπάρχει ανθρώπινο εμβόλιο που να χρησιμοποιείται για την πρόληψη της λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Γι’ αυτό η προστασία από τα κουνούπια παραμένει η σημαντικότερη άμυνα.
Και η προστασία δεν είναι ένα μόνο μέτρο. Είναι συνδυασμός κινήσεων.
Κρατήστε τα κουνούπια μακριά από το σπίτι
Απομακρύνετε στάσιμα νερά από γλάστρες, δοχεία, κουβάδες, πιατάκια και οποιοδήποτε σημείο μπορεί να λειτουργήσει ως εστία αναπαραγωγής κουνουπιών.
Χρησιμοποιείτε σήτες σε πόρτες και παράθυρα και, όπου είναι δυνατόν, κλιματισμό. Για βρέφη και μικρά παιδιά, η χρήση κατάλληλης κουνουπιέρας σε κρεβάτι, καρότσι ή βρεφικό φορέα αποτελεί επιπλέον μέτρο προστασίας.
Μην αφήνετε ακάλυπτο δέρμα
Όταν βρίσκεστε σε εξωτερικό χώρο, προτιμήστε μακριά μανίκια και μακριά παντελόνια, ιδιαίτερα τις ώρες κατά τις οποίες η δραστηριότητα των κουνουπιών είναι αυξημένη.
Τί εντομοαπωθητικά να χρησιμοποιώ; Υπάρχουν φυσικά εντομοαπωθητικά ή εντομοαπωθητικά φυσικής προέλευσης;
Aποτελεσματικά χημικά εντομοαπωθητικά που χρησιμοποιούνται ευρέως είναι το deet, το IR3535 και το picaridin.
Όσον αφορά τα ευρέως χρησιμοποιούμενα σκευάσματα φυτικής προέλευσης, αυτά είναι η citronella και το oil of lemon eucalyptus:
- Λεμονόχορτο / citronella
Έχει απωθητική δράση απέναντι σε κουνούπια, αλλά η προστασία συνήθως είναι βραχύτερη και λιγότερο αξιόπιστη.
- Oil of lemon eucalyptus / PMD
Το OLE είναι εκχύλισμα/έλαιο από το φυτό Corymbia citriodora (lemon eucalyptus).Περιέχει ως σημαντικό εντομοαπωθητικό συστατικό το PMD (p-menthane-3,8-diol).Το OLE (oil of lemon eucalyptus) και το δραστικό PMD (p-menthane-3,8-diol) για άτομα άνω των τριών ετών, έχουν επιστημονική τεκμηρίωση ως δραστικά εντομοαπωθητικά φυτικής προέλευσης. Δεν είναι όμως ίδια με το αιθέριο έλαιο ευκαλύπτου ή το λάδι ευκαλύπτου με τα οποία συχνά συγχέονται.
Η σωστή χρήση των εντομοαπωθητικών σκευασμάτων
Κατά την χρήση των εντομοαπωθητικών σκευασμάτων χρησιμοποιήστε υψηλής ποιότητας εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά σκευάσματα και ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες χρήσης του προϊόντος.
Εάν χρησιμοποιείτε και αντηλιακό και εντομοαπωθητικό, πρώτα εφαρμόζεται το αντηλιακό και μετά το εντομοαπωθητικό.
Το εντομοαπωθητικό εφαρμόζεται στο εκτεθειμένο δέρμα σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος.
Δεν εφαρμόζεται σε μάτια, στόμα, πληγές ή ερεθισμένο δέρμα.
Στα παιδιά, η εφαρμογή πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή και σύμφωνα με τις ηλικιακές οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος.
Το καλοκαίρι δεν χρειάζεται φόβο. Χρειάζεται εγρήγορση.
Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν μεταδίδεται με την καθημερινή επαφή από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η κύρια οδός μετάδοσης είναι το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού. Οι μεταδόσεις μέσω μετάγγισης αίματος, μεταμόσχευσης οργάνων και από τη μητέρα στο παιδί είναι σπάνιες.
Το μήνυμα, επομένως, είναι απλό:
Μην φοβάστε το κουνούπι. Μην το υποτιμάτε όμως.
Γιατί πίσω από ένα τσίμπημα που διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα μπορεί, σπάνια, να κρύβεται μια σοβαρή λοίμωξη.
Και απέναντι σε έναν ιό για τον οποίο δεν υπάρχει ειδική θεραπεία η πρόληψη δεν είναι υπερβολή.
Είναι η πρώτη και σημαντικότερη άμυνα.
Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover
Ειδήσεις υγείας σήμερα
Πυρκαγιά στη Σαλαμίνα: Η κατάσταση των πέντε τραυματιών στο Θριάσιο
Metropolitan General: Πρωτοποριακή τεχνική για την αρθρίτιδα ισχίου
Σύνδρομο των Κυκλάδων: Πώς τα σοκάκια φθείρουν γόνατα και ισχία
