Τον περασμένο Ιούνιο, στην Αιματολογική – Ογκολογική Κλινική του Θεαγένειου Αντικαρκινικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης χορηγήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα τριειδικό αντίσωμα σε ασθενή με πολλαπλό μυέλωμα, στο πλαίσιο διεθνούς κλινικής μελέτης Φάσης ΙΙΙ. Δύο μήνες μετά, και ενώ στο μεσοδιάστημα εντάχθηκαν στη μελέτη κι άλλοι ασθενείς με προχωρημένη νόσο, υπάρχουν ενδείξεις πολύ καλής και ταχείας ανταπόκρισης, με πολύ υψηλό επίπεδο ασφάλειας και λιγότερες ενοχλητικές παρενέργειες.
Η υπεύθυνη της μελέτης, Διευθύντρια της Κλινικής και επικεφαλής μιας ομάδας κλινικών μελετών που πρωτοπορεί σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, κ. Ειρήνη Κατωδρύτου (φωτογραφία), μιλάει στο iatronet.gr για τα τριειδικά αντισώματα, τις πρώτες ενδείξεις αποτελεσματικότητας και ασφάλειας στο πλαίσιο της κλινικής δοκιμής, καθώς και για τον στόχο της επιστήμης να πετύχει τη λεγόμενη λειτουργική ίαση της νόσου.
Τριειδικά αντισώματα
Τα τριειδικά αντισώματα βρίσκονται σήμερα στην αιχμή της διεθνούς έρευνας για την ανοσοθεραπεία του πολλαπλού μυελώματος. Ουσιαστικά, πρόκειται για το επόμενο βήμα των ήδη εγκεκριμένων αμφιειδικών ή διειδικών “έξυπνων” αντισωμάτων, τα οποία συνδέονται ταυτόχρονα με το καρκινικό κύτταρο και τα Τ λεμφοκύτταρα που αποτελούν κομμάτι του ανοσοποιητικού, διευκολύνοντας την εξουδετέρωση των πρώτων μέσω ανοσολογικών μηχανισμών.
“Το καινοτόμο με τα τριειδικά είναι πως συνδέονται ταυτόχρονα σε δύο διαφορετικά αντιγόνα στην επιφάνεια του νεοπλασματικού κυττάρου και συγκεκριμένα στους υποδοχείς BCMA και GPRC5D, οι οποίοι υπερεκφράζονται σε αυτό”, εξηγεί η κ. Κατωδρύτου και συμπληρώνει: “Δηλαδή, έχουν τρεις βραχίονες, εκ των οποίων οι δύο συνδέονται πάνω στο καρκινικό κύτταρο σε αυτά τα δύο διαφορετικά αντιγόνα, ενώ ο τρίτος συνδέεται πάνω στο T-λεμφοκύτταρο. Έτσι ενεργοποιούν ανοσολογικούς μηχανισμούς, με τους οποίους τα T-λεμφοκύτταρα απελευθερώνουν τοξικές ουσίες που σκοτώνουν εν τέλει το καρκινικό κύτταρο. Το κύτταρο αυτό οδηγείται στη λεγόμενη απόπτωση, στον κυτταρικό θάνατο”.
Η μελέτη
Πρόκειται για μια διεθνή κλινική δοκιμή φάσης ΙΙΙ, που ελέγχει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια του τριειδικού αντισώματος Ramantamig (JNJ-79635322).
“Η μελέτη ουσιαστικά συγκρίνει αυτό το νέο τριειδικό αντίσωμα με ήδη εγκεκριμένο από το 2022 αμφιειδικό (διειδικό) αντίσωμα, αφού έχουν προηγηθεί οι μελέτες Φάσης Ι/ΙΙ που έλεγξαν την ασφάλεια, την ιδανική δοσολογία και εν τέλει την αποτελεσματικότητα”, σημειώνει η κ. Κατωδρύτου. Η χορήγηση γίνεται υποδόρια σε ασθενείς με προχωρημένο πολλαπλό μυέλωμα, που έχουν λάβει τρεις τουλάχιστον προηγούμενες γραμμές θεραπείας και εμφάνισαν υποτροπή.
Μέχρι σήμερα έχουν εισαχθεί στη μελέτη παγκοσμίως σχεδόν 200 ασθενείς, με το Θεαγένειο να είναι το πρώτο Κέντρο στην Ελλάδα και από τα πρώτα διεθνώς στην ένταξη ασθενών.
Οι πρώτες ενδείξεις
Έπειτα από το πέρας τριών μηνών από την ένταξη της πρώτης ασθενούς οι ενδείξεις είναι ελπιδοφόρες, τόσο στην αποτελεσματικότητα όσο και στην ασφάλεια του φαρμάκου.
“Ομολογουμένως, η μέχρι τώρα εμπειρία είναι θετική. Ούτως ή άλλως σύμφωνα με τα ήδη δημοσιευμένα δεδομένα των μελετών φάσης Ι/ΙΙ το φάρμακο φαίνεται να είναι αποτελεσματικό, με ανταποκρίσεις που ξεπερνούν το 80-90%, με μεγάλο ποσοστό των ασθενών να επιτυγχάνει πλήρη ύφεση”, επισημαίνει η αιματολόγος και προσθέτει:
“Από τη μικρή εμπειρία που έχουμε στην παρούσα φάση, φαίνεται πως έχουμε ενδείξεις πολύ καλής ανταπόκρισης και μάλιστα σε σύντομο διάστημα. Με την επιφύλαξη ότι πρέπει η μελέτη να ολοκληρωθεί ώστε να υπάρξουν ασφαλή δεδομένα, φαίνεται ότι το τριειδικό αντίσωμα, και σ’ αυτή τη μελέτη, επιβεβαιώνει επίσης τις αρχικές ενδείξεις ασφάλειας, κυρίως ως προς τη περιορισμό κάποιων ανεπιθύμητων ενεργειών, που σχετίζονται με την ιδιαίτερη δομή του φαρμάκου”, παρατηρεί η κ. Κατωδρύτου.
Ένα άλλο πλεονέκτημα, προσθέτει, είναι πως μετά την πρώτη εβδομάδα, όπου γίνεται η κλιμάκωση της δόσης προς την τελική, η χορήγηση του φαρμάκου γίνεται σε μηνιαία βάση και αργότερα ανά δύο μήνες, διάστημα αρκετά μεγαλύτερο αυτού των αμφιειδικών.
Σύγχρονες θεραπείες και ο στόχος της λειτουργικής ίασης
Τα τριειδικά αντισώματα, μαζί με τα CAR-T λεμφοκύτταρα, που έχουν ήδη εγκριθεί ως δεύτερη γραμμή θεραπείας, βρίσκονται σήμερα στην πρωτοπορία της έρευνας και ανάπτυξης σύγχρονων θεραπειών του πολλαπλού μυελώματος. “Επειδή αυτή τη στιγμή δεν είμαστε ακόμη στο στάδιο που επιτρέπει στις CAR-T θεραπείες να έχουν ευρεία χρήση, ιδιαίτερα στη χώρα μας, δίνεται έμφαση στα αμφιειδικά αντισώματα, τα οποία περνούν από τις προχωρημένες, στις αρχικές γραμμές θεραπείας, ενώ ‘τρέχουν’ με μεγάλη ταχύτητα οι μελέτες για τα τριειδικά, τα οποία ίσως να δώσουν αποτελέσματα εφάμιλλα με αυτά των CAR-T”, παρατηρεί η διευθύντρια της Αιματολογικής του Θεαγένειου.
Η ίδια έχει θέσει και δημόσια τον προβληματισμό για την αναθεώρηση του νομοθετικού πλαισίου που θα δίνει τη δυνατότητα σε περισσότερα αιματολογικά κέντρα με εμπειρία στη διαχείριση ασθενών με πολλαπλούν μυέλωμα, να πιστοποιηθούν για τη χορήγηση CAR-T προϊόντων, ώστε οι ασθενείς να έχουν καλύτερη πρόσβαση σε όλες τις μοντέρνες θεραπείες.
“Ο δρόμος κατευθύνεται προς τις σύγχρονες ανοσοθεραπείες. Έχουμε εγκρίσεις νέων φαρμάκων και νέων συνδυασμών προς αυτή την κατεύθυνση. Και φαίνεται ότι με τα πολύ εντυπωσιακά αποτελέσματα και με τη μετακίνηση αυτών των φαρμάκων – μόνων, αλλά κυρίως σε συνδυασμούς- στις πρώιμες γραμμές θεραπείας, θα πετύχουμε πολύ μακρές και βαθιές υφέσεις”, σημειώνει, κάνοντας λόγο για αύξηση της επιβίωσης και για μεγαλύτερα ποσοστά λειτουργικής ίασης. “Ο νέος ορισμός που προτείνει πλέον η διεθνής κοινότητα του μυελώματος για τη λειτουργική ίαση είναι να παραμείνει ένας ασθενής για 5 χρόνια ελεύθερος νόσου, χωρίς να λαμβάνει θεραπεία”, εξηγεί, προσθέτοντας πως “κάτι τέτοιο αγγίζει κατά μια έννοια την ίαση του νοσήματος”.
Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover
Ειδήσεις υγείας σήμερα
Θάνατος Μαζωνάκη: Σε ειδικό χώρο στον Κορυδαλλό οι δύο γιατροί – Καταθέτει τη Δευτέρα γνωστός υπνοθεραπευτής
Νέα θεραπευτική επιλογή για το πολλαπλό μυέλωμα – Ελληνική συμμετοχή σε σημαντική μελέτη
Ο Μαζωνάκης και η πλατφόρμα που μπορεί να σώσει ζωές
