Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μία από τις χειρότερες περιόδους πυρκαγιών των τελευταίων ετών, με τη Γαλλία και την Ισπανία να υφίστανται τις μεγαλύτερες επιπτώσεις από τις ταχέως εξαπλούμενες πυρκαγιές που τροφοδοτούνται από επαναλαμβανόμενους καύσωνες, ξηρασία και ισχυρούς ανέμους.
Χιλιάδες πυροσβέστες καταπολεμούν τις πυρκαγιές που έχουν αναγκάσει μαζικές εκκενώσεις, έχουν καταστρέψει δεκάδες χιλιάδες εκτάρια δάσους και έχουν διαταράξει τον τουρισμό κατά τη διάρκεια της καλοκαιρινής περιόδου αιχμής.
Την ίδια στιγμή, η Πορτογαλία, η Ελλάδα, η Ιταλία και περιοχές των Δυτικών Βαλκανίων διατρέχουν επίσης κίνδυνο λόγω της αναμενόμενης αύξησης των θερμοκρασιών.
Ποιες χώρες στην Ευρώπη πλήττουν περισσότερο οι πυρκαγιές;
Οι πυρκαγιές, που μαίνονται από τις 22 Ιουλίου, συγκεντρώνονται επί του παρόντος στη νοτιοδυτική Γαλλία, καθώς και στην κεντρική και ανατολική Ισπανία.
Μεταξύ των περιοχών που έχουν πληγεί περισσότερο συγκαταλέγονται η δυτική Μαδρίτη, όπου οι ισπανικές αρχές καταπολεμούν μία από τις μεγαλύτερες πυρκαγιές που έχουν καταγραφεί ποτέ στην περιοχή, καθώς και η Άβιλα, το Τολέδο και το Καστεγιόν στην ανατολική ακτή της χώρας, όπου εξακολουθεί να μαίνεται μια ανεξέλεγκτη πυρκαγιά.
«Η κλίμακα της καταστροφής που βιώνουμε είναι πολύ δύσκολο να γίνει αποδεκτή», δήλωσε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεζ στις 26 Ιουλίου.
Στη Γαλλία, η περιοχή της Ζιρόντ γύρω από το Μπορντό αποτελεί το μεγαλύτερο επίκεντρο δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη. Οι γαλλικές αρχές την έχουν χαρακτηρίσει ως τη χειρότερη κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω δασικών πυρκαγιών στη χώρα εδώ και δεκαετίες, ενώ ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν την χαρακτήρισε ως τη χειρότερη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Στη Ζιρόντ, συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε. Η πυρκαγιά έχει σταθεροποιηθεί, όπως λέμε, αλλά παραμένει πολύ έντονη… Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να την σταματήσουμε», ανέφερε ο Μακρόν μιλώντας σε δημοσιογράφους.
Τι έχει καταστραφεί μέχρι στιγμής;
Η καταστροφή είναι εκτεταμένη και εξακολουθεί να αποτιμάται, καθώς οι πυρκαγιές συνεχίζουν να μαίνονται. Μέχρι στιγμής, τουλάχιστον 80.000 εκτάρια έχουν καταστραφεί από τις πυρκαγιές στην Ισπανία και 42.000 στη Γαλλία.
Δύο πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους στη Γαλλία και ένας άλλος στην Ιταλία, ενώ προσπαθούσαν να καταπολεμήσουν τις μεγάλες φωτιές.
Τουλάχιστον 240 σπίτια έχουν καταστραφεί ολοσχερώς, ενώ πολλά άλλα έχουν υποστεί ζημιές, κοντά στο Μπορντό.
Περισσότεροι από 320.000 άνθρωποι έχουν εκκενωθεί σε όλη την Ισπανία και τη Γαλλία. Στη Γαλλία, οι αρχές διέταξαν την Τρίτη σχεδόν 4.000 επιπλέον κατοίκους και τουρίστες να εγκαταλείψουν τις παράκτιες περιοχές κατά μήκος του Ατλαντικού, ως προληπτικό μέτρο.
Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση;
Το κύριο εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ο Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ (EUCPM), ένα σύστημα αλληλεγγύης μέσω του οποίου τα κράτη μέλη και οι συμμετέχουσες χώρες μοιράζονται πόρους πυρόσβεσης όταν οι εθνικές δυνατότητες δεν επαρκούν.
Όταν μια χώρα ζητά βοήθεια, το Κέντρο Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών (ERCC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συντονίζει τις προσφορές αεροσκαφών, ελικοπτέρων και ομάδων πυρόσβεσης από όλη την Ευρώπη, καθώς και τη συγχρηματοδότηση των μεταφορικών τους εξόδων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, των επιχειρησιακών τους δαπανών.
Για την τρέχουσα περίοδο πυρκαγιών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω του μηχανισμού rescEU που συνδέεται με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας (EUCPM), διατηρεί ένα μεταβατικό στόλο πυρόσβεσης που αποτελείται από 22 αεροσκάφη και πέντε ελικόπτερα, τα οποία μπορούν να αποσταλούν σε χώρες που αντιμετωπίζουν μεγάλες πυρκαγιές.
Η Επιτροπή απέστειλε περισσότερους από 770 πυροσβέστες από 14 χώρες σε περιοχές υψηλού κινδύνου στην Πορτογαλία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ελλάδα και την Κύπρο, με σκοπό τη βελτίωση της ετοιμότητας και τη διευκόλυνση της ανταλλαγής τεχνογνωσίας στον τομέα της πυρόσβεσης.
Δημιούργησε επίσης μια ειδική Ομάδα Υποστήριξης για τις Δασικές Πυρκαγιές στο πλαίσιο του ERCC, με σκοπό την παρακολούθηση των κινδύνων δασικών πυρκαγιών σε 24ωρη βάση και τον συντονισμό των παρεμβάσεων κατά τη διάρκεια της περιόδου των πυρκαγιών.
Μέχρι στιγμής, ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ υποστήριξε τη Γαλλία με δύο μικρά πυροσβεστικά αεροσκάφη τύπου Air Tractor από την Πορτογαλία, ένα ελικόπτερο Black Hawk από τη Σλοβακία και ένα ακόμη από την Τσεχία, το οποίο έφτασε στο αεροδρόμιο του Μπορντό-Μερινιάκ στις 24 Ιουλίου.
Ένα κροατικό πυροσβεστικό αεροσκάφος τύπου Canadair έφτασε στη Νιμ στις 24 Ιουλίου, ενώ στις 25 Ιουλίου έφτασαν στο Μπορντό-Μερινιάκ δύο σουηδικά αεροσκάφη άντλησης νερού και μια τεχνική ομάδα. Ένας υπεύθυνος συντονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποσπάστηκε στο Μπορντό στις 24 Ιουλίου.
Η υπηρεσία «Κοπέρνικος» της ΕΕ παρέχει επίσης δορυφορικούς χάρτες έκτακτης ανάγκης των πληγεισών περιοχών.
Η Ισπανία παρέλαβε δύο ελληνικά και δύο ιταλικά πυροσβεστικά αεροσκάφη τύπου Canadair στις 25 Ιουλίου, καθώς και δύο τουρκικά αεροσκάφη Air Tractor και τρεις πορτογαλικές ομάδες πυρόσβεσης εδάφους (134 άτομα, 41 οχήματα).
Την Τρίτη, επρόκειτο να αποσταλούν δύο ελικόπτερα από τη Γερμανία, καθώς και δύο επιπλέον αεροσκάφη από την Τουρκία.
Πόσο χειρότερα μπορεί να γίνει;
Η Ευρώπη έχει βιώσει τρεις μεγάλους καύσωνες αυτό το καλοκαίρι, με αποτέλεσμα η βλάστηση να είναι εξαιρετικά ξηρή.
Για αυτή την εβδομάδα προβλέπεται ένα ακόμη κύμα υψηλών θερμοκρασιών, γεγονός που δημιουργεί ανησυχίες ότι ενδέχεται να ξεσπάσουν νέες πυρκαγιές και οι υπάρχουσες να εξαπλωθούν ραγδαία.
Αν και οι τοπικές αρχές της Ζιρόντ και της Νουβέλ-Ακουιτάν στη Γαλλία δήλωσαν ότι η πυρκαγιά, η οποία κατέστρεψε 42.000 εκτάρια βλάστησης σε λιγότερο από μία εβδομάδα, παρέμενε «υπό έλεγχο» την Τρίτη, προειδοποίησαν ότι οι καιρικές συνθήκες αναμένεται να παραμείνουν δυσμενείς, ιδίως λόγω της ανόδου των θερμοκρασιών, σύμφωνα με τη γαλλική εφημερίδα Le Monde.
Η Πορτογαλία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Τουρκία και τμήματα των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκονται επίσης σε κίνδυνο λόγω της αναμενόμενης ανόδου των θερμοκρασιών.
Ωστόσο, αξιωματούχοι της Επιτροπής δήλωσαν ότι η αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων από μόνη της δεν θα είναι αρκετή, καθώς η κλιματική αλλαγή καθιστά τις δασικές πυρκαγιές μεγαλύτερες και πιο έντονες.
Κατά τη διάρκεια μιας κλειστής ενημέρωσης, όπως μεταδίδει το Euronews, υποστήριξαν ότι η Ευρώπη χρειάζεται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διαχείρισης, η οποία θα συνδυάζει την κατάσβεση των πυρκαγιών με μέτρα πρόληψης, όπως η καλύτερη διαχείριση των δασών και η μείωση της εύφλεκτης βλάστησης στις περιοχές, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος και η ένταση μελλοντικών πυρκαγιών.
Επιστήμονες ανέφεραν ότι ο συνδυασμός παρατεταμένης ζέστης και ξηρασίας έχει δημιουργήσει ιδανικές συνθήκες για δασικές πυρκαγιές σε ολόκληρη τη νότια Ευρώπη.
Είναι υπεύθυνοι οι άνθρωποι;
Αν και οι ακραίες καιρικές συνθήκες που τροφοδοτούν τις πυρκαγιές συνδέονται στενά με την κλιματική αλλαγή, πολλές μεμονωμένες δασικές πυρκαγιές εξακολουθούν να προκαλούνται από ανθρώπινη δραστηριότητα.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περίπου το 96% των δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη προκαλούνται από ανθρώπινη δραστηριότητα, είτε τυχαία είτε σκόπιμα. Οι αιτίες μπορεί να κυμαίνονται από πεταμένα τσιγάρα, μπάρμπεκιου και φωτιές κατασκήνωσης έως σπινθήρες από μηχανήματα, ηλεκτροφόρα καλώδια ή εμπρησμό.
Ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νούνιεζ δήλωσε πρόσφατα ότι εννέα στις δέκα πυρκαγιές δασών προκαλούνται από ανθρώπινη δραστηριότητα, ενώ σε ολόκληρη τη χώρα συνελήφθησαν πάνω από 110 ύποπτοι για εμπρησμό εν μέσω των σοβαρών καλοκαιρινών πυρκαγιών.
Στην Πορτογαλία, ο εμπρησμός ήταν η αιτία του 84% της έκτασης που κάηκε το 2024, με τις ζημίες στα δάση να εκτιμώνται σε 67 εκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.
Όσο για την Ελλάδα, η αμέλεια εξακολουθεί να αποτελεί τη βασικότερη αιτία εκδήλωσης πυρκαγιών στη χώρα, με τα στοιχεία της Πυροσβεστικής να δείχνουν ότι το 92% των συλλήψεων για πρόκληση φωτιάς από τις αρχές του 2026 αφορά εμπρησμούς από αμέλεια και ένα μικρότερο ποσοστό, περίπου 8%, από πρόθεση.
