Θυμάστε τον Σιρανό ντε Μπερζεράκ; Τον ήρωα του Εδμούνδου Ροστάν, που έγραφε ποιήματα για λογαριασμό του ντροπαλού φίλου του, Κριστιάν, για να τα στέλνει στην αγαπημένη του Ρωξάνη; Φαίνεται ότι, σήμερα, αιώνες μετά, τον ρόλο αυτό, για λογαριασμό της Gen Z, έχει αναλάβει η τεχνητή νοημοσύνη. Η οποία φαίνεται ότι επηρεάζει τον τρόπο που μιλάμε.
Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Πολλοί άνθρωποι από καταβολής κόσμου ένιωθαν αμηχανία σε περιβάλλοντα με ανθρώπους που δεν γνώριζαν ή φοβούνταν την απόρριψη τους αντικειμένου του πόθου τους. Και ζητούσαν βοήθεια από το περιβάλλον τους. Αλλά ήταν άλλοι άνθρωποι, με σάρκα και οστά –όχι τσιπς τελευταίας τεχνολογίας.
Αλλά η Gen Z έχει μάθει να ζει με την ΑΙ.
Πώς να σπάσετε τον πάγο
Η Νιαρίκα Αμπαράτζου είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της Gen Z. Είναι 20 ετών και ως φοιτήτρια κάνει έρευνα για τον καρκίνο με τη βοήθεια της ΑΙ. Όταν πάει στο σπίτι της, το ChatGPT της κάνει «προπόνηση» για τις κοινωνικές της σχέσεις. Πώς να σχεδιάζει ατάκες για εφαρμογές γνωριμιών και να σπάει τον πάγο στα πάρτι.
Έχει φτάσει σε σημείο να χρησιμοποιεί το chatbot για απαντήσει ακόμη και στον άνθρωπο που κάθεται στην καρέκλα δίπλα της. Σπεύδει να ενημερωθεί για κάποια πληροφορία, ένα άρθρο ή ένα βιβλίο που δεν ξέρει.
Όταν τη ρωτούν γιατί, εξηγεί: Δεν είναι ότι δεν μπορώ να σκεφτώ μόνη μου. Απλώς η τεχνητή νοημοσύνη εξομαλύνει τα πράγματα.
Η 20χρονη Νιαρίκα δεν είναι η μόνη της Gen Z που έχει αναθέσει την κοινωνική της ζωή στην ΑΙ. Πολλοί συνομήλικοί της ζητούν βοήθεια πριν από μια προσωπική συνάντηση. Άλλοι αφήνουν τα bots να γράφουν τα γραπτά τους μηνύματα. Σε βαθμό να μεσολαβούν στις προσωπικές τους σχέσεις.
Η Νιαρίκα καταλαβαίνει ότι πρέπει να διακρίνει μεταξύ παραγωγικής χρήσης και ανθυγιεινής εξάρτησης. Η γενιά της (Gen Z), στην προσπάθειά της να «βελτιστοποιήσει» τα πάντα με την τεχνητή νοημοσύνη, ίσως θυσιάζει αυτό που έκανε τις αυθόρμητες στιγμές τόσο σημαντικές.
«Πρέπει να διατηρήσουμε αυτές τις δεξιότητες στις συζητήσεις και την επικοινωνία», λέει. «Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το ChatGPT για να τις αναπτύξουμε. Αλλά όχι ως “Πες μου τι να πω σε κάθε στιγμή που είμαι με αυτό το άτομο”».
Επιδημία «αυτo-δυσπιστίας»
Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, σχολιάζοντας αυτή τη συνήθεια των εκπροσώπων της Gen Z, συμβουλεύουν προσοχή. Το γεγονός ότι χρησιμοποιούν τα bots ως «μέσα κοινωνικής προστασίας» υποδηλώνει μια «επιδημία αυτο-δυσπεψίας», λένε. Διότι αν η ΑΙ «γυαλίζει» τα πάντα, μπορεί να χάσουν την πίστη στη δική τους φωνή.
Σύμφωνα με την Άντρια Γουάλας, 24 ετών, προσωπική γυμνάστρια στο Όστιν του Τέξας, τα μηνύματα που δημιουργούνται από bot εμφανίζονται περισσότερο σε συνομιλίες με ρομαντικούς συντρόφους. Φέρνει ως παράδειγμα τα μηνύματα ενός άνδρα προς μια φίλη της. Στην αρχή ήταν «δυσκίνητα». Ξαφνικά, απέκτησαν τέλεια γραμματική και συντακτικό.
«Δεν υπάρχει περίπτωση αυτός ο άντρας που δυσκολευόταν να καταλάβει τη διαφορά ανάμεσα στο “λείπει” και τη “λύπη” να έστειλε αυτό το μήνυμα», λέει η Άντρια. Πιστεύει ότι τα προσωπικά μηνύματα θα πρέπει να έχουν έναν βαθμό «ακαταστασίας». Ο ανεπίσημος χαρακτήρας είναι που δημιουργεί την οικειότητα, λέει στη Wall Street Journal.
Και τα chatbot έχουν μάθει να συνθέτουν προτάσεις από μοτίβα που βρίσκονται στην ανθρώπινη γλώσσα. Και είναι γεμάτα κλισέ και περίπλοκες προτάσεις.
Ένας άλλος εκπρόσωπος της Gen Z, ο Λούκας Ντβόρακ, 22 ετών, χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη όλη την ώρα. Αλλά την αποφεύγει όταν θέλει να στείλει μηνύματα στην κοπέλα του.
Εκείνη του είναι ότι «θα ήταν τεμπέλικο και αντιρομαντικό εκ μέρους του» να αντιμετωπίσει τις συνομιλίες τους σαν μια ακόμη εργασία που πρέπει να «χακαριστεί» από την ΑΙ. «Το θεωρεί κάπως ανατριχιαστικό και το σέβομαι αυτό», λέει ο Λούκας, που σπουδάζει βιομηχανική μηχανική και επιστήμη δεδομένων στο Πανεπιστήμιο Northwestern.
«Προσφέρει κακές υπηρεσίες»
Η κλινική ψυχολόγος και επίκουρη καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Stanford, Άσλι Γκόλντεν, εκτιμά ότι αυτή η διαδικασία είναι κακή υπηρεσία και για τα δύο μέρη.
Τα chatbots γενικής χρήσης δημιουργήθηκαν για παραγωγικότητα, όχι για να τις ανθρώπινες σχέσεις, λέει. Όταν οι άνθρωποι αναθέτουν την επικοινωνία τους στα εργαλεία, αυτό μπορεί να σηματοδοτήσει έλλειψη φροντίδας προς τους παραλήπτες τους. Μπορεί επίσης να διαβρώσει την ανοχή του αποστολέα στην αβεβαιότητα, προσθέτει.
«Στέλνετε ένα μήνυμα μέσω της τεχνητής νοημοσύνης και ελέγχετε αν ακούγεται εντάξει. Αλλά σιγά-σιγά μαθαίνετε στον εαυτό σας ότι δεν μπορεί να εμπιστευτεί τη δική σας σκέψη», λέει η Δρ Γκόλντεν.
Σύμφωνα με την κλινική ψυχολόγο, αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό για τους ανθρώπους που έχουν άγχος στις κοινωνικές συναναστροφές. Η ΑΙ ίσως βοηθά στην αποφυγή κοινωνικών λαθών, αλλά η ανακούφιση είναι προσωρινή. Το εργαλείο, λέει, μπορεί να γίνει ένα δεκανίκι που εμποδίζει τους ανθρώπους να εμπιστευτούν την κρίση τους. Και αν είσαι νέος, όπως οι εκπρόσωποι της Gen Z, δεν είναι ούτε ωφέλιμο.
Gen Z και επεξεργαστής συναισθημάτων
Ένα άλλο μέλος της Gen Z, η 20χρονη Κάλιν Λίνκολν, χρησιμοποίησε το ChatGPT για να τροποποιήσει τον τόνο ενός «θυμωμένου email» πριν το στείλει. Ήθελε έτσι να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα με τη σχολή της. Η Κάλιν λέει ότι η επεξεργασία των συναισθημάτων της πρώτα και στη συνέχεια η εξομάλυνση της γλώσσας την ώθησε σε έναν πιο παραγωγικό διάλογο με τον παραλήπτη.
Η Κάλιν σπουδάζει επιστήμη τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Johnson & Wales στο Σάρλοτ της Βόρειας Καρολίνας. Χρησιμοποιεί το chatbot της για να προετοιμάζεται για ραντεβού και έντονες αντιπαραθέσεις. Συντάσσει «κάρτες σημειώσεων» τις οποίες στη συνέχεια ελέγχει με τη μαμά της ή με έναν φίλο.
Αλλά, σε μια περίπτωση, η αναζήτηση βοήθειας στο bot για να διαχειριστεί μια προσωπική συνομιλία με φίλους της γύρισε μπούμερανγκ. «Μου είπε το αντίθετο από αυτό που έπρεπε να κάνω», λέει.
Χωρίς μεσάζοντα
Η Αλεξάνδρα Φρίντμαν, σύμβουλος φιλίας και σχέσεων με έδρα το Σιάτλ, λέει στη Wall Street Journal, ότι «είναι εντάξει» να χρησιμοποιείς την τεχνητή νοημοσύνη για να προετοιμάσεις μια άβολη συζήτηση. Αλλά δεν μπορείς να βασιστείς σε αυτήν καθ’ όλη τη διάρκειά της. Η ΑΙ, εξηγεί, ίσως είναι χρήσιμη στη διαμόρφωση του τι να πεις, όχι του πώς να το πεις. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να καλλιεργήσεις χωρίς μεσάζοντα.
Η Φρίντμαν συμβουλεύει τους πελάτες της να περιορίσουν το παιχνίδι ρόλων μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης σε μία φορά την εβδομάδα. Τους καθοδηγεί να παρακινούν την Τεχνητή Νοημοσύνη να συμμετέχει στο φυσικό δούναι και λαβείν μιας συζήτησης αντί να της ζητούν να δημιουργήσει ένα πλήρες σενάριο.
Τα chatbot μπορούν να βοηθήσουν στην απελευθέρωση των συζητήσεων, εκτιμά. «Το να νιώθεις άβολα είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας», λέει. «Αυτό είναι κάτι που η τεχνολογία δεν μπορεί ποτέ να νιώσει».
Τώρα, αν ξαναγυρίσουμε στον Σιρανό, τον Κριστιάν και τη Ρωξάνη, θυμίζουμε ότι η ιστορία είχε πολύ θλιμμένο τέλος.
