Πέντε ευκαιρίες για μείωση προστίμων από φορολογικό έλεγχο προσφέρει η ισχύουσα νομοθεσία στους φορολογούμενους, υπό την προϋπόθεση ότι αποδέχονται την κύρια οφειλή εντός των προκαθορισμένων χρονικών περιθωρίων της διαδικασίας. Το ύψος του προστίμου της Εφορίας δεν εξαρτάται πλέον μόνο από τα ευρήματα του ελέγχου, αλλά και από το χρονικό σημείο στο οποίο ο φορολογούμενος επιλέγει να τακτοποιήσει την υπόθεση.
Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπει τέσσερα διαδοχικά στάδια αποδοχής, με έκπτωση που ξεκινά από 25% και φθάνει έως 50%. Η διαδικασία πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό αυτοματοποιημένα, μέσα από ειδική πλατφόρμα που λειτουργεί η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων για τη δήλωση Αποδοχής Πράξεων Ελέγχου.
Για μικρομεσαίους, ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους που συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι με φορολογικούς ελέγχους, ο χρόνος αντίδρασης είναι καθοριστικός. Όσο νωρίτερα γίνει η αποδοχή της οφειλής, τόσο μεγαλύτερη είναι η μείωση του προστίμου.
Η σχετική ρύθμιση περιλαμβάνεται στο νέο άρθρο 75 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας και προβλέπει κλιμακωτή μείωση των προστίμων, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται ο φορολογικός έλεγχος.
Ο οφειλέτης που επιθυμεί να κλείσει άμεσα τον έλεγχο, πρέπει να χρησιμοποιήσει την ψηφιακή υπηρεσία για την υποβολή δήλωσης αποδοχής, μέσω της υπηρεσίας myAADE στη διεύθυνση myaade.gov.gr, ακολουθώντας τη διαδρομή: Εφαρμογές – Φορολογικές Υπηρεσίες – Δήλωση Αποδοχής Πράξεων Ελέγχου, άρθρο 75 ν.5104/24.
Η μεγαλύτερη έκπτωση, που ανέρχεται στο 50%, παρέχεται όταν ο φορολογούμενος αποδεχθεί τα αποτελέσματα του ελέγχου στο αρχικό στάδιο, πριν την οριστικοποίηση του καταλογισμού. Σε αυτό το σημείο, ο ελεγχόμενος έχει ήδη ενημερωθεί για τα ευρήματα της φορολογικής διοίκησης, χωρίς να έχει προχωρήσει στη διαδικασία της ενδικοφανούς προσφυγής.
Για μια μικρή επιχείρηση ή έναν αυτοαπασχολούμενο, αυτή η επιλογή μπορεί να μειώσει σημαντικά το συνολικό βάρος, εφόσον αποδεχθεί την παράβαση και τον καταλογισμό, ενώ απαιτείται και η οικονομική δυνατότητα για την τήρηση των όρων της διαδικασίας.
Η αποδοχή δεν αποτελεί απλή δήλωση πρόθεσης, αλλά συνδέεται με συγκεκριμένες προθεσμίες και απαιτεί την έγκαιρη καταβολή των απαιτούμενων ποσών.
Εάν ο φορολογούμενος δεν αποδεχθεί τα ευρήματα στο αρχικό στάδιο, παραμένει η δυνατότητα περιορισμού του προστίμου έως 40% μετά την κοινοποίηση της οριστικής πράξης διορθωτικού προσδιορισμού φόρου, τέλους ή εισφοράς.
Η επιλογή αυτή ισχύει όσο διαρκεί η προθεσμία για άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών. Ο φορολογούμενος γνωρίζει το ακριβές ποσό που του καταλογίζεται και μπορεί είτε να αμφισβητήσει την πράξη, είτε να κλείσει τη διαφορά αποδεχόμενος την κύρια οφειλή, εξασφαλίζοντας ωστόσο μικρότερη έκπτωση από το αρχικό στάδιο.
Η διαδικασία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να καλύψουν δικαστικά έξοδα, καθώς η προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών (ΔΕΔ) απαιτεί χρόνο και σοβαρή νομική τεκμηρίωση. Η εκκρεμότητα παραμένει έως ότου εκδοθεί απόφαση της ΔΕΔ ή παρέλθει η σχετική προθεσμία για απάντηση (“σιωπηρή απόρριψη”).
Ακόμη και εάν δεν δικαιωθεί ο φορολογούμενος με την προσφυγή στη ΔΕΔ, υπάρχει «παράθυρο» συμβιβασμού και έκπτωσης στο στάδιο αυτό, με μείωση του προστίμου κατά 30%. Η αποδοχή των αποτελεσμάτων του ελέγχου μπορεί να γίνει ηλεκτρονικά και μετά την κοινοποίηση της απόφασης της ΔΕΔ, ή μετά από σιωπηρή απόρριψη, όσο διαρκεί η προθεσμία για δικαστική προσφυγή.
Το στάδιο αυτό επιτρέπει στον φορολογούμενο να αλλάξει στάση, ακόμη και εάν αρχικά είχε αμφισβητήσει τον καταλογισμό. Αν και το οικονομικό όφελος είναι μικρότερο, παραμένει διαθέσιμη λύση για οριστική διευθέτηση της εκκρεμότητας, με μειωμένο κόστος.
Η τέταρτη δυνατότητα αφορά μείωση προστίμου κατά 25%, όταν η διαφορά έχει οδηγηθεί στα διοικητικά δικαστήρια. Η αποδοχή μπορεί να γίνει μέχρι και την προηγουμένη ημέρα από την αρχικά ορισθείσα ημερομηνία συζήτησης της υπόθεσης.
Έτσι, ο ελεγχόμενος μπορεί να σταματήσει τη δικαστική διαμάχη ακόμη και λίγο πριν το δικαστήριο. Η έκπτωση είναι η μικρότερη, αλλά λειτουργεί ως τελευταία ευκαιρία αποφυγής συνέχισης της αντιδικίας.
Σε κάθε περίπτωση, απαιτείται προσοχή στις προθεσμίες. Η απώλεια της σχετικής προθεσμίας μπορεί να σημαίνει απώλεια και του ευεργετήματος. Η επιλογή ανάμεσα στην αποδοχή και την αμφισβήτηση πρέπει να γίνεται μετά από υπολογισμό του συνολικού ποσού, του περιθωρίου πληρωμής και της πιθανότητας επιτυχίας κάθε βήματος.
Κοινός όρος για την κατοχύρωση της μείωσης σε όλα τα στάδια είναι η καταβολή του 25% του οφειλόμενου ποσού εντός τριών ημερών από την αποδοχή των αποτελεσμάτων του ελέγχου.
Για το υπόλοιπο ποσό (75%) προβλέπεται εξόφληση μέσω πάγιας ρύθμισης σε έως και 12 δόσεις. Για όσους δεν μπορούν να καταβάλουν το σύνολο της οφειλής εφάπαξ, προσφέρεται ειδική διευκόλυνση, χωρίς όμως να αίρεται η ανάγκη αυστηρής τήρησης του προγράμματος πληρωμών.
Αν οι δόσεις δεν καταβάλλονται κανονικά, υπάρχει κίνδυνος απώλειας της μείωσης, με την οφειλή να επιστρέφει στο αρχικό ύψος, αφού αφαιρεθούν οι ήδη καταβληθείσες χρηματικές καταβολές.
Η βασική λογική του συστήματος είναι η μεγαλύτερη έκπτωση στην αρχή του καταλογισμού και η σταδιακή μείωση όσο προχωρά η διαδικασία από τον φορολογικό έλεγχο μέχρι τα δικαστήρια. Η διαδικασία αυτή στοχεύει στην αποσυμφόρηση των δικαστηρίων και στη μείωση των εκκρεμών υποθέσεων, προωθώντας μια φορολογική διοίκηση που παρέχει πραγματικό περιθώριο συμμόρφωσης και τακτοποίησης. Όπως έχει αναφέρει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, «ρόλος της Πολιτείας είναι να δίνει το χέρι και όχι να κουνάει το δάχτυλο στον πολίτη».
Η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης
Παράλληλα με τη διαδικασία του άρθρου 75, η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών αποτελεί επιπλέον μηχανισμό εξωδικαστικής διευθέτησης για υποθέσεις εντός της αρμοδιότητάς της.
Σύμφωνα με τον νόμο που δημοσιεύθηκε στις 25 Ιουνίου 2026, προβλέπονται νέες προθεσμίες λειτουργίας και ολοκλήρωσης των διαδικασιών της Επιτροπής, τροποποιώντας το άρθρο 16 του ν. 4714/2020.
Με βάση τον νέο νόμο (ν.5313/2026) που ψηφίστηκε το καλοκαίρι, η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως τις 30 Ιουνίου 2027. Το αίτημα αφορά μόνο υποθέσεις που εκκρεμούν, χωρίς να έχουν συζητηθεί, ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ή των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων έως τις 29 Ιουνίου 2027.
Η ρύθμιση καλύπτει και τις υποθέσεις που παραμένουν εκκρεμείς ενώπιον της Επιτροπής. Επιτρέπεται επίσης, εντός της ίδιας προθεσμίας, υποβολή νέας αίτησης για υποθέσεις που είχαν αρχικά απορριφθεί για τυπικούς λόγους, ματαιωθείσες υποθέσεις ή απορριφθείσες αιτήσεις με νέα στοιχεία ή νομολογία, ή με αμετάκλητη απόφαση ποινικού δικαστηρίου.
Η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης δεν ταυτίζεται με τη Διεύθυνση Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών της ΑΑΔΕ, ούτε με τη δήλωση αποδοχής του άρθρου 75. Πρόκειται για διαφορετικές διαδικασίες, με ξεχωριστά πεδία και προϋποθέσεις. Για τον φορολογούμενο, ιδίως για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η κρίσιμη παράμετρος είναι ο έγκαιρος έλεγχος της διαθέσιμης διαδικασίας και της προθεσμίας που ισχύει για κάθε υπόθεση.
