Με ένα πλέγμα 16 μέτρων η κυβέρνηση επιχειρεί να καθαρογράψει το πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς των servicers και της διαδικασίας της διμερούς διαπραγμάτευσης για τη ρύθμιση οφειλών, αφού τα προηγούμενα χρόνια έχει διαπιστωθεί σειρά παραβάσεων.
«Με το νέο πλαίσιο βάζουμε καθαρούς κανόνες στην αγορά του ιδιωτικού χρέους και πραγματικές συνέπειες όταν αυτοί παραβιάζονται», υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης και πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση θέλει να προστατέψει τον συνεπή οφειλέτη και να επιβάλει τη λογοδοσία για όποιους παραβιάζουν τους κανόνες.
Τα 16 μέτρα (8 αφορούν τους οφειλέτες και 8 τους servicers) αποτελούν ουσιαστικά τη μετατροπή σε νόμο του Κώδικα Δεοντολογίας που είχε θεσπιστεί για τη ρύθμιση οφειλών το 2013. Μέχρι σήμερα, ο εν λόγω κώδικας αποτελούσε ένα σύνολο μη δεσμευτικών διατάξεων («soft law»), με αποτέλεσμα να μην ακολουθείται στην πράξη από το σύνολο των πιστωτών, με το φαινόμενο των καθυστερήσεων στην επικοινωνία τους με τους οφειλέτες να είναι επαναλαμβανόμενο και να οδηγεί συχνά στη διόγκωση των χρεών λόγω ανατοκισμού (πανωτόκια). Τα μέτρα αναμένεται να διατυπωθούν σε νομοσχέδιο που θα τεθεί άμεσα σε δημόσια διαβούλευση, ώστε να ψηφιστεί από τη Βουλή εντός του Οκτωβρίου.
Ωστόσο, πηγές από την αγορά των servicers αναφέρουν στα «ΝΕΑ» ότι οι ανακοινώσεις του ΥΠΕΘΟ έχουν περισσότερο επικοινωνιακό χαρακτήρα, καθώς η αγορά έχει πλέον ωριμάσει και η μη εφαρμογή του Κώδικα Δεοντολογίας κοστίζει ήδη ακριβά στους servicers που τον καταπατούν, με μεγάλα πρόστιμα που ξεπερνούν τα 2 εκατ. ευρώ τα τελευταία χρόνια
. «Θα πρέπει να ανησυχούν μόνο όσοι συστηματικά δεν τηρούν τον Κώδικα Δεοντολογίας» σημειώνουν. Από την αντιπολίτευση, τα βέλη στρέφονται κατά της κυβέρνησης, την οποία κατηγορούν για αδράνεια σε ό,τι αφορά τη ρύθμιση της αγοράς των servicers, με το ΠΑΣΟΚ να κάνει λόγο για «ομολογία ενοχής».
Συνολικά, το πλαίσιο που θα νομοθετήσει η κυβέρνηση στοχεύει στην ταχύτερη απομείωση του ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους που διαχειρίζονται οι servicers και οι τράπεζες, το οποίο σήμερα υπολογίζεται στα 72,3 δισ. ευρώ. Εξ αυτών, οφειλές 66,4 δισ. ευρώ είναι στα χέρια των servicers, σύμφωνα με σχετική μελέτη που εκπόνησε το Ιδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) με την εταιρεία διαχείρισης CEPAL.
Τα 8 μέτρα για τους οφειλέτες
1.Ρύθμιση εντός εξαμήνου. Το νέο πλαίσιο ορίζει ότι ο πιστωτής θα πρέπει να προτείνει στον οφειλέτη πλήρη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης μετά την υποβολή της αίτησης ρύθμισης από τον οφειλέτη. Στη συνέχεια, ο οφειλέτης θα έχει έναν μήνα για να απαντήσει στον πιστωτή και η συμφωνία ρύθμισης θα πρέπει να επιτυγχάνεται εντός 6 μηνών από την αρχή της διαδικασίας. Η αλλαγή έγκειται στην τυποποίηση της διαδικασίας, που εν γένει, ούτως ή άλλως, ακολουθείται στην αγορά.
2.Πρόταση τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό. Ο πιστωτής θα πρέπει να υποβάλει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τη διενέργεια πλειστηριασμού για την υποθηκευμένη περιουσία του οφειλέτη.
3.Εναλλακτικές και αιτιολόγηση άρνησης. Κάθε πρόταση ρύθμισης θα πρέπει να είναι έγγραφη, με σαφή αναφορά στα εισοδήματα και στη συνολική περιουσία του οφειλέτη, ενώ θα πρέπει να παρουσιάζονται, όποτε είναι δυνατόν, δύο εναλλακτικές προτάσεις. Επιπλέον, ο πιστωτής θα πρέπει να αιτιολογεί την απόφασή του σε περίπτωση άρνησης της ρύθμισης.
4.Πλαφόν 15% στις προκαταβολές. Ορίζεται μέγιστο ποσό προκαταβολής στο 15% της αρχικής οφειλής, για να εξαλειφθούν (σπάνια) φαινόμενα όπου οι πιστωτές ζητούσαν προκαταβολές που μπορεί να έφταναν έως και το 50%.
5. Πίστωση 5 δόσεων στον οφειλέτη και πρόστιμο έως 500.000 ευρώ σε περίπτωση καταπάτησης της ρύθμισης. Αν ο servicer προχωρήσει σε διαταγή πληρωμής ή συνεχίσει τη διαδικασία πλειστηριασμού για οφειλή που βρίσκεται σε ενεργή ρύθμιση, θα πρέπει να πιστώσει ποσό ισάξιο με πέντε δόσεις της ρύθμισης στον οφειλέτη, ενώ θα του επιβάλλεται και πρόστιμο που θα ξεκινά από 50.000 και θα φτάνει έως τα 500.000 ευρώ. Επιπλέον, η ρύθμιση θα παρατείνεται αυτόματα για διάρκεια πέντε μηνών.
6.Αναστολή τόκων σε περίπτωση μη ενημέρωσης. Το νέο πλαίσιο ορίζει όριο 45 ημερών για την ενημέρωση του οφειλέτη σχετικά με την οφειλή του (ποσό, τόκοι κ.λπ.) από τη στιγμή που εκείνος θα ζητήσει τον φάκελό του. Αν ξεπεραστεί το όριο των 45 ημερών, ο πιστωτής δεν έχει δικαίωμα να επιβάλει τόκους μέχρι να ενημερώσει τον οφειλέτη.
7.Ανώτατο όριο στα πανωτόκια. Τίθεται σαφές ανώτατο όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή βάσει του νόμου 3259/2004, που ορίζει ότι η οφειλή δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη από τρεις φορές το κεφάλαιο του δανείου.
8. Ευάλωτα τα νοικοκυριά με παιδιά ΑμεΑ. Αυτόματα στην κατηγορία του ευάλωτου οφειλέτη θα μπαίνουν οι γονείς ή νόμιμοι φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω.
Τα μέτρα για τους servicers εστιάζουν στη δημιουργία ενός καθεστώτος μεγαλύτερης διαφάνειας στον κλάδο. Ξεχωρίζουν η υποχρέωση δημοσίευσης των οικονομικών τους στοιχείων κάθε χρόνο, η ενίσχυση των ελέγχων για τις οφειλές που έχουν ενταχθεί στον «ΗΡΑΚΛΗ» και είναι εγγυημένες από το Δημόσιο, καθώς και η γνωστοποίηση κάθε συναλλαγής στη δευτερογενή αγορά στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων. Τέλος, προβλέπεται η δημοσιοποίηση των προστίμων και σχετικών κυρώσεων από την ΤτΕ.
