Μετά από πέντε μέρες ασταμάτητων βροχοπτώσεων, η Κρήτη αρχίζει από σήμερα να μετράει τις πληγές που της άφησε μία από τις σημαντικές κακοκαιρίες τουλάχιστον των τελευταίων 20 ετών, σύμφωνα με τον Κώστα Λαγουβάρδο, διευθυντή ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και επικεφαλής της μονάδας ΜΕΤΕΟ.
«Γιατί ήταν τόσο εκτεταμένες οι καταστροφές στην Κρήτη;» ρωτήσαμε τον κ. Λαγουβάρδο.
«Ηταν μια κακοκαιρία πολύ μεγάλης διάρκειας. Οι βροχές διήρκησαν πέντε ολόκληρες ημέρες, από την Τετάρτη μέχρι και την Κυριακή» σημειώνει καταρχάς ο κ. Λαγουβάρδος.
Όπως συνεχίζει να εξηγεί:
«Υπήρχαν περιοχές που έβρεξε ασταμάτητα, σχεδόν χωρίς κανένα διάλειμμα κατά τη διάρκεια αυτού του πενθήμερου. Η διάρκεια ήταν αυτή που οδήγησε σε αυτόν τον πρωτοφανή όγκο βροχής».
Οι μεγάλες ποσότητες της βροχής επηρέασαν και τις τέσσερις περιφερειακές ενότητες του νησιού: Χανιά, Ρέθυμνο, Ηράκλειο, Λασίθι. Και στις τέσσερις, οι σταθμοί του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών κατέγραψαν πολύ μεγάλα ύψη βροχής.
Στη Σαμαριά, την Κυριακή το μεσημέρι ο σταθμός του ΜΕΤΕΟ στην περιοχή είχε ξεπεράσει τα 800 χιλιοστά βροχής.
Στα Ανώγεια, πάλι την Κυριακή το μεσημέρι, η βροχή είχε ξεπεράσει τα 660 χιλιοστά βροχής.
«Για να κάνουμε μια σύγκριση, στην Αθήνα κατά μέσο όρο καταγράφονται 420 χιλιοστά βροχής τον χρόνο. Στην Κρήτη σε πολλές περιοχές αυτά τα ύψη ξεπεράστηκαν μέσα σε μία-δύο μέρες» σχολιάζει ο κ. Λαγουβάρδος.
Το θετικό στοιχείο ήταν πως στις πόλεις του νησιού, Ηράκλειο, Χανιά, Ρέθυμνο, τα ύψη βροχής ήταν μικρά. Βέβαια, εκεί υπήρχε το θέμα των θυελλωδών ανέμων όπου στην παλιά πόλη των Χανίων, για παράδειγμα, προκάλεσαν ζημιές.
Σε κάθε περίπτωση, αυτού του μεγέθους οι βροχοπτώσεις δημιουργούν, αναπόφευκτα, μεγάλες ζημιές.
«Ευτυχώς, είχαμε μόνο μια απώλεια ανθρώπινης ζωής. Οι καταστροφές όμως σε υποδομές και καλλιέργειες ήταν εκτεταμένες. Στον Μυλοπόταμο καταστράφηκαν σπίτια κι αγροτικοί δρόμοι, ζώα παρασύρθηκαν από τα νερά. Στο Οροπέδιο Λασιθίου, οι καλλιέργειες έχουν μείνει εδώ και 4 μέρες βυθισμένες κάτω από το νερό. Θα αργήσει να αποστραγγιστεί αυτή η έκταση».
«Μία από τις μεγαλύτερες κακοκαιρίες τουλάχιστον των 20 τελευταίων ετών»
Ο κ. Λαγουβάρδος υπογραμμίζει πως πρόκειται για μία από τις μεγάλες κακοκαιρίες που έχουν σημειωθεί στη χώρα αλλά και στο νησί, διαχρονικά.
Στην Κρήτη, παρόμοιου μεγέθους ήταν η κακοκαιρία που είχε χτυπήσει τη δυτική πλευρά του νησιού τον Φεβρουάριο του 2019, με τις κακοκαιρίες Χιόνη και Ωκεανίδα.
Υπό αυτές τις συνθήκες και τα δεδομένα, σύμφωνα με τον κ. Λαγουβάρδο, θα έπρεπε να είχε δοθεί όνομα σε αυτή την κακοκαιρία.
Όπως σημειώνει ο ίδιος:
«Τα προγνωστικά δεδομένα έδειχναν ξεκάθαρα ότι θα αντιμετωπίζαμε ένα πολύ έντονο και μεγάλης διάρκειας επεισόδιο βροχόπτωσης. Είχαμε μια πολύ καλή γνώση για το τι περιμένουμε. Εννοώ ότι η κακοκαιρία είχε προβλεφθεί σε μεγάλο βαθμό, πιθανόν όχι σε όλες τις περιοχές. Υπήρχαν και εξαιρέσεις. Σε κάποιες περιοχές έβρεξε λίγο περισσότερο από όσο περιμέναμε, όμως το ότι θα αντιμετωπίζαμε μια μεγάλη κακοκαιρία ήταν γνωστό τουλάχιστον τρεις μέρες πριν να ξεκινήσουν τα φαινόμενα».
Και γιατί έχει σημασία η ονοματοδοσία μιας κακοκαιρίας;
«Η ονοματοδοσία δείχνει στο κοινό ότι το καιρικό φαινόμενο που αναμένεται, θα είναι έντονο. Βοηθάει στην καλύτερη προειδοποίηση του πληθυσμού» εξηγεί ο κ. Λαγουβάρδος.
Στη δεύτερη φάση της κακοκαιρίας, πάντως, από την Παρασκευή και έπειτα εστάλησαν, ορθώς, αρκετά μηνύματα 112.
Στο Οροπέδιο Λασιθίου οι γεωργικές καλλιέργειες (πατάτες και οπωροκηπευτικά) έχουν βυθιστεί εδώ και μέρες κάτω από το νερό
Ψηλά βουνά και υπέρ δομημένες παραλίες
Ο Μιχάλης Διακάκης, Επίκουρος Καθηγητής Ακραίων Φαινομένων και Φυσικών Καταστροφών στο ΕΚΠΑ, εξηγεί με τη σειρά του πως εκτός από τα μεγάλα ύψη βροχής υπάρχουν και άλλοι λόγοι που οι καταστροφές στην Κρήτη ήταν εκτεταμένες.
Ενας από αυτούς είναι η ορογραφία του νησιού.
«Η Κρήτη έχει ψηλά βουνά. Όταν οι βροχές πέφτουν στα μεγάλα υψόμετρα, κινούμενες από τα βουνά προς τα κάτω, δημιουργούν διαβρώσεις και πλημμυρικά φαινόμενα κοντά στην παραλία» εξηγεί ο κ. Διακάκης.
Και συνεχίζει:
«Το δεύτερο που πρέπει να σημειώσουμε είναι ότι οι περισσότερες παραλίες της Κρήτης έχουν πάρα πολύ πυκνό δομικό ιστό. Έχουν μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες, έχουν παλιούς οικισμούς, πολύ πυκνούς, οι οποίοι δομήθηκαν κατ’ αυτόν τον τρόπο πριν από πολλές δεκαετίες. Το αποτέλεσμα είναι, τα νερά αυτά που έρχονται από τα βουνά να μην μπορούν να βγουν απρόσκοπτα προς τη θάλασσα, να μην μπορούν να αποστραγγιστούν σωστά. Αυτό συμβαίνει σχεδόν σε όλη τη βόρεια πλευρά του νησιού αλλά και σε αρκετές περιπτώσεις και στη νότια».
Στην Κρήτη, όπως σε όλη την Ελλάδα, δεν απουσιάζει το μπάζωμα των ρεμάτων, τα οποία έχουν μετατραπεί είτε σε δρόμους, είτε σε οικισμούς κ.τ.λ
Κατά τον κ. Διακάκη ένα βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από πολλές κακοκαιρίες που χτυπούν τα τελευταία χρόνια τη Γηραιά Ήπειρο, είναι πως δεν απαιτούνται πια ακραία καιρικά φαινόμενα για να προκληθούν μεγάλες καταστροφές.
«Η χωροταξία μιας περιοχής παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Όπως και το κατά πόσο κατανοούν οι πολίτες την έγκαιρη προειδοποίηση αλλά και πως διαμορφώνεται το θεσμικό πλαίσιο μετά από τέτοιες καταστροφές».
