Ηλεκτρονική ιχνηλάτηση γάλακτος και κρέατος από την παραγωγή έως τη διάθεσή τους στην αγορά σχεδιάζει να εφαρμόσει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Βασικός στόχος είναι ο περιορισμός των ελληνοποιήσεων και της παραπλανητικής επισήμανσης προϊόντων ως ελληνικών, ενώ χρησιμοποιούνται εισαγόμενες πρώτες ύλες.
Η συζήτηση για το νέο πλαίσιο έχει ήδη ξεκινήσει, με έμφαση στα ευπαθή προϊόντα και ειδικότερα στην τιμολόγηση της σκόνης γάλακτος. Όπως δήλωσε ο πρώην αναπληρωτής πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ) και μέλος της ΕΘΕΑΣ, Χρήστος Τσοπάνος, το ζήτημα τέθηκε σε πρόσφατη σύσκεψη με την ΑΑΔΕ.
Σύμφωνα με τον κ. Τσοπάνο, «Στόχος της διαδικασίας είναι να πιάσει τους παραγωγούς από παντού, να μην αφήσει να περνάει τίποτα και από την άλλη πλευρά να πατάξει τις ελληνοποιήσεις». Κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό θα έχουν το ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής και το σύστημα «Άρτεμις 2», το οποίο, όπως ανέφερε, «δεν έχει ακόμη τεθεί σε πλήρη εφαρμογή».
Ο νέος μηχανισμός προβλέπει τη δημιουργία μιας συνεχούς ηλεκτρονικής αλυσίδας καταγραφής, από τον στάβλο έως τη βιομηχανία και το τελικό προϊόν. Μέσω των σχετικών παραστατικών θα διασταυρώνονται οι ποσότητες γάλακτος που εισέρχονται προς επεξεργασία με τα προϊόντα που τελικά διατίθενται στην αγορά, όπως το γάλα και το γιαούρτι.
Η αντιστοίχιση θα γίνεται με πρωτόκολλα που θα συνδέουν την ποσότητα της πρώτης ύλης με το τελικό προϊόν. Ο κ. Τσοπάνος σημείωσε πως «Όλα τα προϊόντα που θα φεύγουν από τον παραγωγό θα έχουν ηλεκτρονικό barcode, θα ανεβαίνουν στη βάση δεδομένων και θα γίνεται σύγκριση πόσους κωδικούς έβγαλε η μεταποιητική μονάδα σε σχέση με την ποσότητα ελληνικού γάλακτος που εισήγαγε». Πρόσθεσε ότι «στόχος είναι το ελληνικό γάλα να αναγράφεται ως τέτοιο και το εισαγόμενο να φέρει την ένδειξη ‘ΕΕ’».
Το ίδιο μοντέλο ελέγχου εξετάζεται και για το κρέας. Στη σχετική συνάντηση συζητήθηκε η ανάγκη ενίσχυσης της ιχνηλασιμότητας, καθώς περίπου το 85% του κρέατος που καταναλώνεται στη χώρα είναι εισαγόμενο. Υπό αυτά τα δεδομένα, ο έλεγχος της προέλευσης των προϊόντων που φτάνουν στη λιανική και διατίθενται ως ελληνικά αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Σύμφωνα με τον κ. Τσοπάνο, η ΑΑΔΕ έχει θέσει χρονοδιάγραμμα 40 ημερών για την οριστικοποίηση της φόρμας δήλωσης των σχετικών στοιχείων, με στόχο να είναι έτοιμη έως τα Χριστούγεννα.
Οι προσπάθειες για αυστηρότερους ελέγχους στην αγορά συμπίπτουν με μια περίοδο κατά την οποία η εγχώρια παραγωγή πρόβειου γάλακτος εμφανίζει υποχώρηση, ενώ η ζήτηση παραμένει αυξημένη. Όπως υπογράμμισε ο κ. Τσοπάνος, η παραγωγή πρόβειου γάλακτος κατά το επτάμηνο του τρέχοντος έτους διαμορφώθηκε στους 540.000 τόνους, έναντι 580.000 τόνων την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, «ενώ βλέπουμε τη ζήτηση να αυξάνεται».
Η περιορισμένη προσφορά έχει ήδη αποτυπωθεί και στην τιμή παραγωγού. Σε συνάντηση με δημοσιογράφους, στο περιθώριο επίσκεψης στην ΕΑΣΘ Θεσσαλονίκης, ο κ. Τσοπάνος ανέφερε ότι η τιμή του πρόβειου γάλακτος έχει φτάσει περίπου στα 1,90 ευρώ το κιλό.
Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει και το κόστος παραγωγής της φέτας, καθώς η πρώτη ύλη αποτελεί βασικό παράγοντα διαμόρφωσης της τιμής. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, εάν η τιμή παραγωγού διατηρηθεί στα σημερινά υψηλά επίπεδα, η τιμή της φέτας μπορεί να κινηθεί προς τα 15-16 ευρώ το κιλό ακόμη και στη χονδρική, έναντι περίπου 12-13 ευρώ σήμερα.
Οι υψηλότερες τιμές φαίνεται να επηρεάζουν τις καταναλωτικές επιλογές, με μέρος της ζήτησης να μετακινείται προς φθηνότερα λευκά τυριά. Η αποκατάσταση της παραγωγικής δυναμικότητας δεν μπορεί να γίνει άμεσα, καθώς η ανασύσταση των κοπαδιών απαιτεί χρόνο, είτε μέσω διατήρησης περισσότερων αρνιών είτε μέσω εισαγωγών ζώων.
Οι σχετικές επιλογές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις φυλές και τα χαρακτηριστικά της παραγωγής γάλακτος που προορίζεται για τη φέτα, σύμφωνα με τον κ. Τσοπάνο. Στο ίδιο πλαίσιο, ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η αντιμετώπιση των ζωονόσων.
Ο κ. Τσοπάνος επισήμανε ότι η επιλογή του εμβολιασμού θα δημιουργούσε ζήτημα για το καθεστώς της φέτας, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων πρόληψης, επιτήρησης και ελέγχου.
Αναφερόμενος στις προοπτικές του κλάδου, εκτίμησε ότι μετά το 2029 η βιομηχανία τροφίμων αναμένεται να εισέλθει σε περίοδο μεγάλων ανακατατάξεων, καθώς μέχρι τότε θα έχουν ολοκληρωθεί οι περισσότερες επενδύσεις που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη από επαγγελματίες του κλάδου.
Η πίεση στη φέτα
Η άνοδος της τιμής του πρόβειου γάλακτος, σε συνδυασμό με τη μείωση της παραγωγής, αυξάνει την πίεση στο κόστος της φέτας.
Ο Χρήστος Τσοπάνος εκτιμά ότι, εφόσον οι σημερινές τιμές παραγωγού διατηρηθούν, η φέτα μπορεί να κινηθεί σε σημαντικά υψηλότερα επίπεδα τους επόμενους μήνες.
Την ίδια ώρα, η περιορισμένη διαθεσιμότητα της πρώτης ύλης δυσκολεύει την άμεση αναπλήρωση της παραγωγής, καθώς η ανασύσταση των κοπαδιών απαιτεί χρόνο.
Στο κόστος και στις προοπτικές της αγοράς αναφέρεται αναλυτικά και το ρεπορτάζ του MEGA, σύμφωνα με το οποίο η τιμή της φέτας προκύπτει από το κόστος παραγωγής του πρόβειου γάλατος. Μάλιστα, οι παραγωγοί ζητούν +15 έως +25 λεπτά/ κιλό για το πρόβειο γάλα, μία αύξηση που μπορεί να προσθέσει 1 – 1,5 ευρώ/κιλό στο κόστος παραγωγής.
Στη λιανική, η αύξηση θα φτάσει έως 2€/κιλό.
