Ενα άγνωστο επίδομα, το επίδομα «συμπαράστασης ετέρου προσώπου», δικαιούνται από τον ΕΦΚΑ οι συνταξιούχοι με αναπηρία και κινητικά προβλήματα. Το επίδομα που λίγοι γνωρίζουν, χορηγείται με γνωμάτευση ΚΕΠΑ, αλλά τα ποσά διαφέρουν σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.
Ειδικότερα, αυτό το επίδομα μπορούν να λάβουν όσοι συνταξιούχοι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας και χρειάζονται σε μόνιμη βάση τη βοήθεια τρίτου προσώπου για τις καθημερινές τους ανάγκες. Πρόκειται για το επίδομα «συμπαράστασης ετέρου προσώπου», γνωστό και ως επίδομα απόλυτης αναπηρίας, το οποίο καταβάλλεται από τον e-ΕΦΚΑ ως προσαύξηση της κύριας σύνταξης.
Επισημαίνεται ότι η παροχή δεν χορηγείται αυτόματα. Βασική προϋπόθεση είναι η πιστοποίηση από τα Κέντρα Πιστοποίησης Αναπηρίας, τα γνωστά ΚΕΠΑ, ότι ο συνταξιούχος δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί και χρειάζεται συνεχή φροντίδα, επίβλεψη ή υποστήριξη από άλλο άτομο. Βασική προϋπόθεση για τη χορήγηση του επιδόματος είναι η αποδεδειγμένη ανάγκη καθημερινής βοήθειας σε βασικές λειτουργίες, όπως η σίτιση, η υγιεινή και η μετακίνηση.
Η γνωμάτευση της Υγειονομικής Επιτροπής είναι καθοριστική, καθώς το κριτήριο δεν είναι μόνο το ποσοστό αναπηρίας, αλλά κυρίως η πραγματική ανάγκη διαρκούς φροντίδας. Πέραν των πιστοποιητικών αναπηρίας απαιτείται η μόνιμη διαμονή στην Ελλάδα.
Το ποσό της ενίσχυσης διαφέρει ανάλογα με την κατηγορία του δικαιούχου και τον χρόνο της πρώτης ασφάλισης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάσει έως και τα 846 ευρώ τον μήνα.
Το επίδομα χορηγείται κυρίως σε συνταξιούχους αναπηρίας, εφόσον η γνωμάτευση των ΚΕΠΑ αναφέρει ρητά ότι χρειάζονται συνεχή βοήθεια από τρίτο πρόσωπο. Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται επίσης οι τυφλοί συνταξιούχοι λόγω γήρατος ή αναπηρίας, καθώς και ορισμένοι συνταξιούχοι λόγω θανάτου, υπό την προϋπόθεση ότι ο θανών ασφαλισμένος είχε υπαχθεί για πρώτη φορά στην ασφάλιση πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993.
Το δικαίωμα μπορεί να αφορά και ειδικές κατηγορίες συνταξιούχων του πρώην ΟΓΑ, ανάλογα με τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
Αντίθετα, ένας συνταξιούχος γήρατος δεν δικαιούται την προσαύξηση μόνο επειδή χρειάζεται βοήθεια στην καθημερινότητά του. Η βασική εξαίρεση αφορά τους τυφλούς συνταξιούχους γήρατος.
Παράλληλα, το συγκεκριμένο επίδομα δεν καταβάλλεται σε ασφαλισμένους που δεν έχουν ακόμη συνταξιοδοτηθεί, ακόμη και όταν υπάρχει θετική γνωμάτευση από τα ΚΕΠΑ. Για όσους ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993, η προσαύξηση αντιστοιχεί στο 50% της κύριας σύνταξης που καταβάλλεται, χωρίς να συνυπολογίζονται τυχόν οικογενειακά επιδόματα. Το ανώτατο ποσό της συγκεκριμένης προσαύξησης φτάνει τα 671,40 ευρώ τον μήνα. Για όσους ασφαλίστηκαν από την 1η Ιανουαρίου 1993 και μετά, προβλέπεται σταθερό ποσό, το οποίο αναπροσαρμόζεται σύμφωνα με τη νομοθεσία. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 το ποσό διαμορφώνεται στα 201,71 ευρώ τον μήνα.
Για τους τυφλούς
Για τους τυφλούς συνταξιούχους, η προσαύξηση υπολογίζεται επίσης στο 50% της κύριας σύνταξης, με ανώτατο όριο τα 671,40 ευρώ. Υψηλότερη ενίσχυση μπορεί να χορηγηθεί σε περιπτώσεις συνταξιούχων με παραπληγία ή τετραπληγία, οι οποίοι πληρούν τις προϋποθέσεις για τη λήψη εξωιδρυματικού επιδόματος.
Οταν από τη γνωμάτευση των ΚΕΠΑ προκύπτει ότι ο δικαιούχος πληροί τόσο τις προϋποθέσεις για το επίδομα απόλυτης αναπηρίας όσο και για το εξωιδρυματικό επίδομα, εξετάζεται ποια από τις δύο παροχές είναι μεγαλύτερη. Εφόσον το εξωιδρυματικό επίδομα είναι υψηλότερο, αναστέλλεται η καταβολή της χαμηλότερης προσαύξησης και χορηγείται η μεγαλύτερη παροχή, η οποία μπορεί να φτάσει τα 846 ευρώ τον μήνα. Τονίζεται ότι διαφορετικό καθεστώς εφαρμόζεται στους συνταξιούχους του Δημοσίου. Στη συγκεκριμένη κατηγορία δεν χορηγείται το επίδομα «συμπαράστασης ετέρου προσώπου» με τον ίδιο τρόπο, αλλά προβλέπεται ειδική προσαύξηση της σύνταξης. Η προσαύξηση κυμαίνεται από 2,5% έως 4,5% του βασικού μισθού, ανάλογα με το ποσοστό ανικανότητας του δικαιούχου. Οταν το ποσοστό ανικανότητας είναι τουλάχιστον 80%, το ποσό της προσαύξησης αυξάνεται επιπλέον κατά 50%.
Το πρώτο βήμα είναι η υποβολή αίτησης για πιστοποίηση της αναπηρίας μέσω της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας.
Η αίτηση διαβιβάζεται στα ΚΕΠΑ, τα οποία εξετάζουν τον ενδιαφερόμενο και εκδίδουν τη σχετική γνωμάτευση.
Μετά την ολοκλήρωση της πιστοποίησης, ο συνταξιούχος πρέπει να υποβάλει ηλεκτρονική αίτηση στον e-ΕΦΚΑ για τη χορήγηση της παροχής, μέσω της υπηρεσίας «Υποβολή Αίτησης Συνταξιοδότησης και Εφάπαξ Παροχής».
Η αίτηση στον e-ΕΦΚΑ μπορεί να υποβληθεί ακόμη και την ίδια ημέρα με την αίτηση προς τα ΚΕΠΑ ή μέσα σε τέσσερις μήνες από την έκδοση της γνωστοποίησης του αποτελέσματος.
Η πληρωμή συντάξεων
Πρώτοι θα δουν τα χρήματα στους λογαριασμούς τους οι συνταξιούχοι των πρώην ταμείων μη μισθωτών, καθώς και οι δικαιούχοι συγκεκριμένων κατηγοριών κύριων και επικουρικών συντάξεων. Στις 26 Αυγούστου θα καταβληθούν οι κύριες συντάξεις των πρώην ταμείων ΟΑΕΕ, ΟΓΑ και ΕΤΑΑ, καθώς και οι κύριες συντάξεις που έχουν απονεμηθεί μετά τη δημιουργία του ΕΦΚΑ, σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου 4387/2016. Την ίδια ημέρα θα πιστωθούν και οι επικουρικές συντάξεις των συνταξιούχων του ιδιωτικού τομέα.
Η δεύτερη φάση των πληρωμών έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026 και αφορά τους συνταξιούχους που προέρχονται από τα πρώην ταμεία μισθωτών. Συγκεκριμένα, θα καταβληθούν οι κύριες συντάξεις των πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, τραπεζών, ΟΤΕ, ΔΕΗ, ΤΣΕΑΠΓΣΟ, ΤΣΠ-ΗΣΑΠ, ΝΑΤ, ΕΤΑΤ και ΕΤΑΠ-ΜΜΕ, καθώς και οι κύριες και επικουρικές συντάξεις του Δημοσίου.
