Το CNN, που βρίσκεται στο στόχαστρο του Ντόναλντ Τραμπ, φιλοξενεί άρθρο του Καναδού δημοσιογράφου, Ντάνιελ Ντέιλ που εδώ και δέκα χρόνια επαληθεύει τα λεγόμενα του νυν Αμερικανού προέδρου.
Ο Ντέιλ γράφει αρχικά: «Πριν από δέκα χρόνια αυτόν τον μήνα, στην παλιά μου δουλειά ως ανταποκριτής της Toronto Star στην Ουάσινγκτον, ξεκίνησα αυτό που πίστευα ότι θα ήταν ένα μικρό και σύντομο παράλληλο εγχείρημα: την επαλήθευση των ισχυρισμών του αουτσάιντερ υποψήφιου για την προεδρία Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έλεγε έναν εντυπωσιακό αριθμό ψεμάτων, αλλά σπάνια διορθωνόταν. Όπως πολλοί άλλοι, πίστευα ότι ο Τραμπ θα έχανε τις εκλογές του 2016».
Ο Καναδός δημοσιογράφος προσθέτει: «Έκανα μεγάλο λάθος. Και ο Τραμπ συνέχισε να κάνει μεγάλα λάθη, σχετικά με μια εκπληκτική ποικιλία θεμάτων, κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας.
Η αμείωτη ανειλικρίνεια του έχει καταστεί κεντρικό χαρακτηριστικό της αμερικανικής και της παγκόσμιας πολιτικής. Ψηφοφόροι και μέλη του Κογκρέσου, σύμμαχοι και αντίπαλοι, διευθύνοντες σύμβουλοι και επενδυτές, όλοι τους έχουν αναγκαστεί να προσπαθήσουν να καταλάβουν πώς να ερμηνεύουν έναν άνθρωπο του οποίου τα λόγια τόσο συχνά δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα».
Δείτε σχετική ανάρτηση:
I started fact-checking Donald Trump 10 years ago this month. Here are 15 thoughts on the nature of his lying, how it is received by the public and how it is covered by the media: https://t.co/Ersg0ThYjf
— Daniel Dale (@ddale8) September 27, 2026
Πάνω από 8.500 ψευδείς ισχυρισμοί από το 2016 έως το 2020
«Πόσο συχνά; Δύο μήνες πριν από την ημέρα των εκλογών του 2020, αναγκάστηκα να εγκαταλείψω το τετραετές μου εγχείρημα, που συνίστατο στον έλεγχο της ακρίβειας κάθε δήλωσης του Τραμπ. Έλεγε τόσα πολλά ψέματα κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, που είχα καταστεί φυσικά ανίκανος να τα εξετάσω όλα, διατηρώντας παράλληλα κάτι που έμοιαζε έστω και αμυδρά με μια υγιή ζωή. Μέχρι τότε, είχα καταγράψει πάνω από 8.500 ψευδείς ισχυρισμούς από τον Σεπτέμβριο του 2016», σημειώνει ο Ντάνιελ Ντέιλ.
Ο Καναδός δημοσιογράφος, στη συνέχεια, γράφει: «Έκανα ένα σύντομο διάλειμμα από την επαλήθευση των δηλώσεων του Τραμπ όταν αποχώρησε από το αξίωμα το 2021 και αντικαταστάθηκε από έναν Δημοκρατικό πρόεδρο με τα δικά του προβλήματα ακρίβειας, τα οποία όμως δεν πλησίαζαν καν τον όγκο ή την ποικιλία των ψευδών δηλώσεων του Τραμπ.
Και τότε, λιγότερο από δύο χρόνια αργότερα, ο Τραμπ επέστρεψε στο επίκεντρο της επικαιρότητας. Μέτρησα περισσότερες από 20 ψευδείς ή παραπλανητικές δηλώσεις στην ομιλία του το 2022, με την οποία ξεκίνησε την τρίτη προεκλογική του εκστρατεία. Από τότε δεν έχει γίνει πιο ακριβής».
Ο Ντέιλ συμπληρώνει ότι: «Από τότε που προσλήφθηκα στο CNN ως δημοσιογράφος επαλήθευσης γεγονότων το 2019, έχω αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου μου στη συγκεκριμένη και πρακτική εργασία του διαχωρισμού των γεγονότων από τη μυθοπλασία.
Ωστόσο, το γεγονός ότι πέρασα εκατοντάδες ώρες βυθισμένος στη ρητορική του Τραμπ μου έδωσε κάποιες ιδέες και προσωπικές απόψεις σχετικά με τη φύση των ψεμάτων του, τον τρόπο με τον οποίο τα αντιλαμβάνεται το κοινό και τον τρόπο με τον οποίο τα καλύπτουν τα μέσα ενημέρωσης».
Έπειτα, ο Ντέιλ παρουσιάζει τα 15 συμπεράσματά του:
Δεν υπάρχει κανένας ψεύτης στην Ουάσινγκτον σαν τον Τραμπ
Ο Τζο Μπάιντεν έλεγε ψέματα μερικές φορές, ο Τζέι Ντι Βανς λέει ψέματα μερικές φορές, οι Ρεπουμπλικάνοι και οι Δημοκρατικοί στο Κογκρέσο λένε ψέματα μερικές φορές, υπουργοί —μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει ο Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ— λένε ψέματα μερικές φορές· η Ουάσινγκτον δεν είναι η πρωτεύουσα της ειλικρίνειας της χώρας.
Όμως είναι απολύτως σαφές ότι δεν υπάρχει κανένας δημόσιος λειτουργός στην Ουάσινγκτον που να λέει ψέματα όπως ο Τραμπ —ούτε τόσο συχνά, ούτε τόσο προφανώς, ούτε για τόσα πολλά θέματα. Έχω ακούσει ανθρώπους να αποποιούνται την ψευδολογία του Τραμπ με ένα αδιάφορο «όλοι λένε ψέματα», αλλά βρισκόμαστε μπροστά σε έναν σπάνιο, πιθανότατα μοναδικό στην ιστορία πολιτικό ψεύτη.
Όσο πιο σοβαρή είναι η κρίση, τόσο περισσότερο ψεύδεται
Οι πιο εντατικές εκστρατείες ψεμάτων του Τραμπ έχουν σημειωθεί ως αντίδραση σε πολιτικές δυσκολίες: τις ενδιάμεσες εκλογές του 2018, στις οποίες το κόμμα του βρισκόταν σε δυσχερή θέση, το σκάνδαλο της Ουκρανίας το 2019 που οδήγησε στην πρώτη διαδικασία μομφής εναντίον του, την πανδημία της Covid-19 το 2020 που έβλαπτε τις πολιτικές του προοπτικές και τις εκλογές του 2020 που έχασε.
Όταν ο Τραμπ βρίσκεται σε δύσκολη θέση, κλιμακώνει την ανειλικρίνεια – ακόμη και στις περιπτώσεις όπου η ίδια η ανειλικρίνεια ήταν αυτή που προκάλεσε εξ αρχής μέρος των προβλημάτων.
Τα πιο μικρά ψέματα είναι και τα πιο χαρακτηριστικά
Πολλοί άνθρωποι περιμένουν από τους πολιτικούς να προσπαθήσουν να ξεφύγουν με ψέματα από μια δύσκολη κατάσταση που απειλεί την καριέρα τους ή να ψεύδονται για να παρουσιάσουν τις βασικές πολιτικές τους υπό καλύτερο πρίσμα.
Τα θέματα για τα οποία ο Τραμπ έχει πει ψέματα περιλαμβάνουν ένα ανύπαρκτο τηλεφώνημα που ισχυρίστηκε ότι έλαβε από τους Προσκόπους, ένα ανύπαρκτο βραβείο «Άνδρας της Χρονιάς» του Μίσιγκαν που ισχυρίστηκε ότι είχε λάβει πριν από χρόνια, καθώς και το αν υπήρχαν κενές θέσεις σε χώρους όπου οι θέσεις ήταν φανερά κενές.
Κανένα από αυτά τα πράγματα δεν έχει την παραμικρή σημασία, αλλά ο εγκέφαλος του Τραμπ έκρινε σκόπιμο να επινοήσει μια ιστορία γι’ αυτά. Είναι ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό.
Ο Ντόναλντ Τραμπ.
Πολλά ψέματά του δεν ξεχνιούνται ποτέ
Μερικές φορές με ρωτούν πώς καταφέρνω να διαψεύσω τα ψέματα του Τραμπ αμέσως μόλις τα πει. Δεν έχω κανένα μαγικό κόλπο. Το (μη) μυστικό μου είναι ότι λέει ξανά και ξανά τα ίδια ψέματα. Την πρώτη φορά, μπορεί να χρειαστεί λίγος χρόνος για να το ερευνήσω· αλλά από τη 10η ή την 100η φορά, μπορώ να απαγγείλω την απομυθοποίηση μισοκοιμισμένος – και πράγματι, για μερικά από τα ψέματα υπάρχει και 100η φορά.
Τι τον προδίδει
Σαν κακός παίκτης πόκερ, ο Τραμπ προσφέρει ενδείξεις που υποδηλώνουν ότι πιθανότατα λέει ψέματα. Αν διηγηθεί μια ιστορία στην οποία κάποιος ανώνυμος τον αποκαλεί «κύριε», συνήθως πρόκειται για φαντασία.
Το ίδιο ισχύει και για πολλές από τις ιστορίες του σχετικά με εύσωμους άνδρες της εργατικής τάξης που κλαίνε μπροστά του, καθώς και για ένα μεγάλο μέρος των ιστοριών του στις οποίες ένας από τους επικριτές του φέρεται να τον επισκέφθηκε ικετεύοντάς τον. Τι κοινό έχουν αυτές οι πολύχρωμες αλλά αμφίβολες ιστορίες; Τον παρουσιάζουν ως μια κυρίαρχη προσωπικότητα, μπροστά στην οποία οι άλλοι – ακόμα και μεγαλόσωμοι άνδρες – υποκλίνονται.
Όλα τα στατιστικά στοιχεία που παραθέτει είναι αμφισβητήσιμα
Στατιστικά δημοσκοπήσεων, πληθωρισμού, επενδύσεων, τιμών βενζίνης, εξωτερικής πολιτικής, μεγέθους πλήθους, σχεδόν κάθε είδους στατιστικό – ένα συγκλονιστικό ποσοστό των στοιχείων που χρησιμοποιεί ο Τραμπ είναι ανακριβή.
Ακόμη και όταν ένα ακριβές στατιστικό στοιχείο θα τον έκανε να φαίνεται καλός, ο επιχειρηματίας, που συνήθιζε να φουσκώνει τα νούμερα τηλεθέασης του ριάλιτι σόου του και το μέγεθος των κτιρίων του, τείνει να επιλέγει ένα ανακριβές στατιστικό στοιχείο που θα τον έκανε να φαίνεται λίγο καλύτερος.
Αν η χρήση του «κύριε» είναι μία από τις καλύτερες ενδείξεις ότι δεν λέει την αλήθεια, το ίδιο ισχύει και για την απλή αναφορά ενός αριθμού, οποιουδήποτε αριθμού.
Δεν είναι μόνο πηγή παραπληροφόρησης, αλλά και αποδέκτης της
Ο Τραμπ έχει επινοήσει εκατοντάδες ψέματα προς όφελός του. Ωστόσο, πολλές από τις γελοίες θεωρίες συνωμοσίας που έχει προωθήσει τις έχει δανειστεί από άλλους και συχνά φαίνεται να τις πιστεύει πραγματικά.
Αυτό ίσως να είναι χειρότερο, όχι καλύτερο. Ο πιο ισχυρός άνθρωπος στον κόσμο, που έχει πρόσβαση σε ατελείωτη εξειδικευμένη γνώση όποτε το ζητήσει, δεν είναι μόνο ένας παραμυθάς, αλλά και συχνά θύμα άλλων παραμυθάδων.
Γνωρίζει ότι έχουν γίνει κάποιες επαληθεύσεις γεγονότων – Απλώς δεν τον νοιάζει
Εκτός αν υπολογίσεις το γεγονός ότι με μπλόκαρε στο Twitter το 2017, ο Τραμπ δεν έχει αναγνωρίσει ποτέ δημοσίως την ύπαρξή μου.
Ωστόσο, έχει παραδεχτεί μερικές φορές ότι γνωρίζει την ύπαρξη των ελέγχων γεγονότων, ενώ ταυτόχρονα επιμένει στα ψέματα που διορθώθηκαν από αυτούς τους ελέγχους, προφανώς χωρίς καμία ντροπή για το γεγονός ότι χρειάστηκε να διορθωθεί.
Για παράδειγμα, ο Τραμπ έχει επισημάνει επανειλημμένα ότι κάποιοι έχουν υποδείξει ως λανθασμένο την ισχυρισμό του ότι ο Μπάιντεν ήταν υπεύθυνος για τον υψηλότερο πληθωρισμό στην ιστορία των ΗΠΑ.
Ωστόσο, ο Τραμπ συνέχισε αμέσως επαναλαμβάνοντας για άλλη μια φορά τον ισχυρισμό για τον «υψηλότερο πληθωρισμό που έχει καταγραφεί ποτέ», επιμένοντας ότι εξακολουθεί να τον πιστεύει.
«Κάποιοι θα με διορθώσουν επειδή τους αρέσει πάντα να με διορθώνουν, παρόλο που έχω δίκιο σε όλα», είπε, προσθέτοντας ένα ακόμη ψέμα πάνω στο αρχικό, κατά τη διάρκεια μιας επανάληψης της ρουτίνας του τον Δεκέμβριο.
Περιβάλλεται τώρα από ανθρώπους που νιώθουν άνετοι με τα ψέματά του
Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ, οι σύμβουλοι του Λευκού Οίκου σπάνια απαντούσαν στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων σχετικά με τα ψέματά του· άλλωστε, είναι δύσκολο να υπερασπιστεί κανείς κάτι που δεν μπορεί να υπερασπίσει.
Τώρα όμως έχει περιβάλλει τον εαυτό του με ανθρώπους πρόθυμους να το προσπαθήσουν.
Κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, οι επίσημοι εκπρόσωποι δηλώνουν τακτικά ότι έχει «δικαίωμα» για θέματα στα οποία αποδεδειγμένα έχει άδικο.
Σε ένα ρεπουμπλικανικό οικοσύστημα που κυριαρχείται επί του παρόντος από τους πιστούς του Τραμπ, το να καταστρέψεις την αξιοπιστία σου στα κύρια μέσα ενημέρωσης για χάρη του αφεντικού σου δεν σημαίνει καθόλου το τέλος της καριέρας σου.
Τα κυρίαρχα ΜΜΕ δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς τα ψέματά του
Τα μέσα ενημέρωσης που υποστηρίζουν τον Τραμπ έχουν δείξει ντροπιαστικά μικρό ενδιαφέρον για την αντιμετώπιση των ψεμάτων του.
Ωστόσο, και τα πιο ουδέτερα μέσα ενημέρωσης έχουν αποτύχει συστηματικά.
Την τελευταία πλήρη ημέρα της πρώτης προεδρίας του Τραμπ το 2021, έγραψα: «Πάρα πολύ συχνά, η κάλυψη των κατάφωρα ανειλικρινών ομιλιών του Τραμπ εξακολουθούσε να αναφέρεται στην ανειλικρίνεια αυτή επιπόλαια ή καθόλου. Πολύ συχνά, η κάλυψη εξακολουθούσε να παραθέτει τα ψέματα του προέδρου χωρίς να εξηγεί ότι ήταν λάθος».
Πάνω από πέντε χρόνια αργότερα, αυτά τα προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται…
Ο Ντόναλντ Τραμπ κατεβαίνει από το προεδρικό αεροσκάφος.
Πολλοί άνθρωποι ανησυχούν για τα ψέματά του…
Όταν δίνω ομιλίες για τη δουλειά μου ως δημοσιογράφος που καλύπτει τα ψέματα του Τραμπ, μία από τις πιο συχνές ερωτήσεις που μου κάνει το κοινό είναι κάποια παραλλαγή του: «Σας ευχαριστούμε, αλλά είναι προφανές ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται, έτσι δεν είναι;».
Υποστηρίζω ότι και αυτό είναι λάθος. Είναι σαφές ότι εκατομμύρια Αμερικανοί είτε δεν πιστεύουν τις διαψεύσεις των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης είτε δεν ενδιαφέρονται γι’ αυτές, αλλά είναι επίσης σαφές ότι εκατομμύρια Αμερικανοί θέλουν να γνωρίζουν πότε και πώς ο πρόεδρος προσπαθεί να τους εξαπατήσει.
Οι δημοσκοπήσεις που καλύπτουν ολόκληρη την καριέρα του Τραμπ έχουν δείξει ότι ο αριθμός των Αμερικανών που δεν τον θεωρούν ειλικρινή και αξιόπιστο είναι περίπου διπλάσιος από εκείνους που τον θεωρούν ειλικρινή και αξιόπιστο.
Φυσικά, έχει κερδίσει δύο προεδρικές εκλογές, αλλά δεν είναι σαν να έχει πείσει ποτέ ολόκληρο τον πληθυσμό να σταματήσει να ενδιαφέρεται για το αν λέει την αλήθεια.
Τα γεγονότα θα είχαν σημασία ακόμα κι αν μόνο λίγοι άνθρωποι τα αναζητούσαν. Ευτυχώς, δεν είναι καθόλου λίγοι.
…αλλά πολλούς ανθρώπους δεν τους πειράζει το ψέμα ή, ακόμα περισσότερο, τους αρέσει
Μια από τις πιο διαφωτιστικές δημοσιογραφικές εμπειρίες μου ήταν ένα ταξίδι το 2017 για ρεπορτάζ σε δύο κοινότητες του Οχάιο που υποστηρίζουν τον Τραμπ.
Επανειλημμένα, άκουσα τους υποστηρικτές του προέδρου να λένε όχι απλώς ότι δεν τους πείραζε το γεγονός ότι έλεγε ψέματα, αλλά ότι τους άρεσε ενεργά – επειδή ταράζονταν το κατεστημένο που είχαν φτάσει να περιφρονούν.
(«Εδώ και χρόνια ανεχόμαστε τόσες αηδίες στην Ουάσινγκτον, και τώρα έχουμε κάποιον που τους ταράζει για τα καλά», μου είπε ένας άνδρας με χαρά.)
Γνωρίζω ότι πολλοί υποστηρικτές του Τραμπ συχνά δεν γνωρίζουν ότι λέει ψέματα ή πιστεύουν ότι οι πολιτικές του θέσεις υπερτερούν της ανεντιμότητας.
Αλλά έχω επίσης καταλάβει ότι υπάρχει ένα τμήμα της βάσης του που είναι υπέρ της ανειλικρίνειας, τουλάχιστον όταν αυτή η ανειλικρίνεια θεωρείται ότι στοχεύει τους «σωστούς» ανθρώπους.
Το να μιλάει κανείς χωρίς φίλτρο βοηθά τους πολιτικούς ψεύτες να θεωρούνται ειλικρινείς
Παρατήρησα αυτό το φαινόμενο στον πρώτο πολιτικό που έκανα ρεπορτάζ και ο οποίος έλεγε συχνά ψέματα, τον πολεμοχαρή πρώην δήμαρχο του Τορόντο, Ρομπ Φορντ.
Ένας πολιτικός που δίνει την εντύπωση ότι εκφράζει αυθεντικά τις απόψεις του είναι πιθανό να θεωρείται από πολλούς ως ειλικρινής, ακόμη και αν ένα μεγάλο ποσοστό των πραγματικών του λόγων δεν είναι αληθινό.
Ο Τραμπ πάντα είχε χαμηλά αποτελέσματα στις δημοσκοπήσεις για την ειλικρίνεια, αλλά το γεμάτο προσβολές στυλ του, που αγνοεί τους τηλεοπτικούς υποβολείς, έχει επίσης συμβάλει στο να πείσει ένα τμήμα του πληθυσμού ότι δεν είναι μόνο αρκετά ειλικρινής, αλλά και ιδιαίτερα ειλικρινής.
Ο Ντόναλντ και η Μελάνια Τραμπ.
Τα ψέματα που του προκαλούν τη μεγαλύτερη ζημιά αφορούν τις τιμές
Όταν ο Τραμπ λέει ψέματα για μια στρατιωτική συμφωνία με τη Νότια Κορέα ή για τις γεωργικές πολιτικές του Καναδά ή για τις ενέργειες κάποιου Δημοκρατικού κάπου, ο μέσος ψηφοφόρος μπορεί να μην γνωρίζει ή να μην ενδιαφέρεται και πολύ για το γεγονός ότι είναι εντελώς ανακριβής.
Όταν όμως λέει ψέματα ότι όλες οι τιμές είναι χαμηλότερες από ό,τι όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του, ή ότι σχεδόν όλες οι τιμές πέφτουν «ραγδαία», ακόμη και οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές του μπορούν να δουν με τα ίδια τους τα μάτια ότι προσπαθεί να τους ξεγελάσει.
Υποψιάζομαι ότι τα καταστροφικά αποτελέσματα των πρόσφατων δημοσκοπήσεων σχετικά με το κόστος διαβίωσης, καθώς και τα γενικά χαμηλά ποσοστά αποδοχής του, συνδέονται όχι μόνο με τον ίδιο τον πληθωρισμό, αλλά και με την απόφασή του να αρνείται επιθετικά την ύπαρξή του.
Τα ψέματα προκαλούν πραγματική ζημιά
Μερικά από τα ψέματα του Τραμπ είναι τόσο παράξενα ή ασήμαντα που δεν μπορώ παρά να γελάσω.
Συνολικά, όμως, τα ψέματά του έχουν προκαλέσει βαθιά ζημιά στη χώρα. Άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της εξέγερσης στο Καπιτώλιο που προκλήθηκε από τα ψέματά του σχετικά με τις εκλογές του 2020.
Τα ψέματά του που υποβάθμιζαν την Covid-19 οδήγησαν, σχεδόν σίγουρα, και σε θανάτους.
Συγκεκριμένα άτομα που στοχοποιήθηκαν από τα ψέματά του, μεταξύ των οποίων δημοσιογράφοι, δικαστές και εκλογικοί υπάλληλοι, έχουν δεχτεί απειλές και παρενόχληση.
Τα ψέματά του έχουν επιδεινώσει αμέτρητες δημόσιες συζητήσεις γύρω από κρίσιμα πολιτικά ζητήματα.
Και η ίδια η αμερικανική δημοκρατία έχει επίσης υποστεί ζημιά από όλα αυτά τα ψέματα.
