Αν βασιστεί κανείς αποκλειστικά στα δυτικά μέσα ενημέρωσης, η εικόνα της Ουκρανίας είναι αυτή ενός έθνους απόλυτα και αρραγώς προσηλωμένου στην απόκρουση της ρωσικής απειλής. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο σκοτεινή. Όπως επισημαίνει ο αναλυτής διεθνών θεμάτων Jorge Martín, το Κίεβο συγκλονίζεται από αλυσιδωτά σκάνδαλα διαφθοράς που αγγίζουν την ίδια την κορυφή της κρατικής και δικαστικής εξουσίας.
Πίσω από αυτές τις αποκαλύψεις κρύβεται μια ανελέητη πάλη για πολιτική επιρροή ανάμεσα σε αντίπαλες ολιγαρχικές φατρίες. Τα νούμερα είναι ενδεικτικά του κλίματος: σε πρόσφατη δημοσκόπηση του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας του Κιέβου, το 54% των Ουκρανών δήλωσε πως η διαφθορά αποτελεί μεγαλύτερη απειλή για την ανάπτυξη της χώρας από ό,τι η ίδια η ρωσική επιθετικότητα (την οποία επέλεξε μόλις το 39%).
Η «Επιχείρηση Καρχηδόνα» και η μαφία των τηλεφωνικών κέντρων
Στον θολό κόσμο της ουκρανικής πολιτικής, οι κατηγορίες για διαφθορά εργαλειοποιούνται διαρκώς. Η πιο πρόσφατη κρίση ξέσπασε στις 4 Σεπτεμβρίου, όταν το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς (NABU) και η Ειδική Εισαγγελία Καταπολέμησης της Διαφθοράς (SAPO) εξαπέλυσαν την «Επιχείρηση Καρχηδόνα». Στόχος ήταν ένα γιγαντιαίο κύκλωμα εκβιασμών που παρείχε «προστασία» σε εκατοντάδες τηλεφωνικά κέντρα τα οποία ειδικεύονταν σε τηλεφωνικές απάτες.
Το μέγεθος του κυκλώματος προκαλεί ίλιγγο. Σύμφωνα με τις αρχές, το συνδικάτο του εγκλήματος έλεγχε περίπου 500 παράνομα τηλεφωνικά κέντρα, απαιτώντας από το καθένα 20.000 δολάρια τον μήνα. Τα μηνιαία έσοδα της μαφίας άγγιζαν τα 3,5 εκατομμύρια δολάρια, χρήματα τα οποία ξεπλένονταν μέσω της αγοράς πολυτελών ακινήτων και κοσμημάτων. Ως αντάλλαγμα, τα τηλεφωνικά κέντρα ειδοποιούνταν εκ των προτέρων για αστυνομικές επιδρομές, ενώ όσα αρνούνταν να πληρώσουν βρίσκονταν αμέσως στο στόχαστρο των διωκτικών αρχών.
Οι έρευνες οδήγησαν απευθείας στα γραφεία της Γενικής Εισαγγελίας. Οι πράκτορες άσκησαν διώξεις στον αναπληρωτή επικεφαλής Διεθνούς Συνεργασίας, Σέρχι Κροπίβα, ενώ ερεύνησαν ακίνητα που συνδέονταν με την αναπληρώτρια Γενική Εισαγγελέα και τον επικεφαλής της στρατιωτικής διοίκησης της Οδησσού. Οι κατηγορίες ανέφεραν ότι το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα έπαιρνε «μίζα» 7.000 δολαρίων από κάθε τηλεφωνικό κέντρο.
Ωστόσο, οι υποκλοπές έδειξαν ότι το μεγάλο αφεντικό βρισκόταν ψηλότερα. Ο Κροπίβα καταγράφηκε να μιλά για εντολές από έναν «αρχηγό» με το πατρώνυμο «Αντριόβιτς» και να συζητά την ανακαίνιση μιας πολυτελούς έπαυλης. Όλοι γνώριζαν ποιος ήταν ο τελικός στόχος: ο ίδιος ο Γενικός Εισαγγελέας της Ουκρανίας, Ρουσλάν Κραβτσένκο, του οποίου το πατρώνυμο είναι Αντριόβιτς και ο οποίος είχε μόλις μετακομίσει σε μια φρεσκοανακαινισμένη έπαυλη στην περιοχή του Κόζιν.
Το «ντιλ» με τον Ζελένσκι και η φυγή στο εξωτερικό
Παρά τα αδιάσειστα στοιχεία, ο Κραβτσένκο δεν συνελήφθη ποτέ. Μετά την έφοδο στο γραφείο του, εξαφανίστηκε για 12 ώρες. Όταν επανεμφανίστηκε, συναντήθηκε κατευθείαν με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, υπέβαλε την παραίτησή του και —ενώ η σύζυγός του διέφευγε μέσω Μολδαβίας— ο ίδιος φυγαδεύτηκε στο εξωτερικό.
Το πρωί της 14ης Σεπτεμβρίου, ευρισκόμενος πλέον εκτός Ουκρανίας, ο Κραβτσένκο εξαπέλυσε τη δική του αντεπίθεση. Εκμεταλλευόμενος το γεγονός ότι η παραίτησή του δεν είχε ακόμη επικυρωθεί από το κοινοβούλιο, άσκησε ποινικές διώξεις για παλαιότερες υποθέσεις δωροδοκίας εναντίον του επικεφαλής του NABU και της συζύγου του επικεφαλής της SAPO. Όπως τονίζει ο Martín, η εξήγηση είναι προφανής: ο Ζελένσκι του εξασφάλισε ασφαλή διαφυγή με αντάλλαγμα να του παραδώσει επιβαρυντικά στοιχεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να τεθούν υπό έλεγχο οι —συχνά ανεξέλεγκτες— υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς.
Χρυσές τουαλέτες και η «Επιχείρηση Μίδας»
Η κόντρα του προεδρικού μεγάρου με τις διωκτικές αρχές έχει βαθύ παρελθόν. Τον Νοέμβριο του 2025, η περιβόητη «Επιχείρηση Μίδας» έφερε στο φως μια υπεξαίρεση 100 εκατομμυρίων δολαρίων από την κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Energoatom. Η έφοδος στο πολυτελές διαμέρισμα του Τιμούρ Μίντιτς στο Κίεβο αποκάλυψε ένα μπάνιο με μια συμπαγή χρυσή τουαλέτα.
Ο Μίντιτς δεν ήταν τυχαίο πρόσωπο. Στενός φίλος του Ζελένσκι και ιδιοκτήτης της τηλεοπτικής εταιρείας που παρήγαγε το σόου το οποίο ανέδειξε τον Ουκρανό πρόεδρο, φιλοξενούσε στο διαμέρισμά του (στο ίδιο συγκρότημα όπου διατηρεί κατοικία και ο Ζελένσκι) κυβερνητικές συναντήσεις και πάρτι. Το σκάνδαλο οδήγησε στην παραίτηση του πανίσχυρου προσωπάρχη Αντρίι Γερμάκ, υπουργών και αξιωματούχων. Ο Ζελένσκι επιβίωσε οριακά, ενώ ο Μίντιτς διέφυγε στο Ισραήλ, διατηρώντας ακέραιη την επιρροή του.
Ο δυτικός ιμπεριαλισμός και οι μοχλοί πίεσης
Όπως υπογραμμίζει ο Martín, το NABU και η SAPO (υπηρεσίες που ιδρύθηκαν το 2014 υπό την καθοδήγηση του ΔΝΤ και της ΕΕ) δεν είναι απλώς θεματοφύλακες της νομιμότητας, αλλά εργαλεία άσκησης πίεσης από τη Δύση. Αναφορές στα τοπικά μέσα υποδηλώνουν ότι οι δύο υπηρεσίες έχουν βάλει στο στόχαστρο περίπου 65 βουλευτές. Σε μια περίοδο που η ΕΕ πιέζει ασφυκτικά το Κίεβο να ψηφίσει αντιλαϊκές «μεταρρυθμίσεις», οι έρευνες αυτές λειτουργούν ως μοχλός εκβιασμού για τον έλεγχο των ψηφοφοριών στο κοινοβούλιο.
Ένα κράτος σε απόλυτη σήψη
Η πραγματικότητα είναι ότι όλες οι ολιγαρχικές φατρίες στο εσωτερικό της Ουκρανίας είναι βαθιά διεφθαρμένες. Στις 15 Σεπτεμβρίου αποκαλύφθηκε νέο κύκλωμα στην πετρελαϊκή εταιρεία Ukrnafta, όπου υπεξαιρέθηκαν 100.000 τόνοι καυσίμων, αξίας 65 εκατομμυρίων δολαρίων. Ανώτερος αξιωματούχος της Υπηρεσίας Ασφαλείας (SBU) φέρεται να διέρρεε πληροφορίες στο εγκληματικό δίκτυο, το οποίο συνδεόταν με τον Ιγκόρ Κολομόισκι —τον ολιγάρχη που βοήθησε τον Ζελένσκι να αναρριχηθεί στην εξουσία, πριν μετατραπεί σε θανάσιμο εχθρό του.
Η κυβέρνηση απαντά με ολοένα και πιο αυταρχικά μέτρα, εξοντώνοντας τους πολιτικούς της αντιπάλους. Ακόμα και η πρώην εκπρόσωπος Τύπου του Ζελένσκι, Ιούλια Μέντελ, βρέθηκε πρόσφατα αντιμέτωπη με σκληρές κυρώσεις, απλώς και μόνο επειδή του άσκησε δημόσια κριτική.
Ακόμα πιο ενδεικτικό του χάους είναι το γεγονός ότι ο έλεγχος του κράτους διεξάγεται πλέον και με τα όπλα. Στις 2 Σεπτεμβρίου, το κέντρο του Κιέβου μετατράπηκε σε πεδίο μάχης όταν πράκτορες της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (GUR) αντάλλαξαν πυρά με πράκτορες της SBU. Αφορμή ήταν η απαγωγή από την SBU του Στεπάν Καπλούνοφ, ενός νεοναζί μαχητή που επιχειρούσε υπό την ομπρέλα της GUR.
Συνδυάζοντας όλα τα παραπάνω με την τεράστια δημοσιονομική κρίση και τη γενικευμένη αντίσταση των πολιτών στην επιστράτευση, η εικόνα που αναδύεται είναι καταθλιπτική. Το δυτικό κοινό, ωστόσο, διατηρείται σκοπίμως στο σκοτάδι. Εάν οι Ευρωπαίοι πολίτες έβλεπαν την πλήρη, κυνική εικόνα ενός κράτους-μαφία που σπαράσσεται από τον πόλεμο των ολιγαρχών, θα ήταν πρακτικά αδύνατο για τις δυτικές κυβερνήσεις να δικαιολογήσουν την αδιάκοπη χρηματοδότηση αυτού του πολέμου. Μιας σύγκρουσης, η οποία —όπως καταλήγει ο Martín— πληρώνεται καθημερινά με το αίμα των Ουκρανών και τα χρήματα των Ευρωπαίων εργαζομένων.
