Μια συνέντευξη πολιτικού αρχηγού που κρατάει 3 ώρες και 40 λεπτά δεν είναι λίγο πράγμα. Κι αν κάποιοι δημοσιογράφοι από την πρωτεύουσα δεν βιάζονταν να προλάβουν την τελευταία πτήση για την Αθήνα, η συνέντευξη ίσως και να ξεπερνούσε το 4ωρο. Σε κάθε περίπτωση από την αρχή κιόλας, μόλις μπήκε στην αίθουσα ο Αλέξης Τσίπρας έκανε ξεκάθαρες τις προθέσεις του, «είμαι εδώ, ρωτήστε με ό,τι θέλετε, θα απαντήσω σε όλους».
Από την άλλη αν κάποιος περίμενε από τη συνέντευξη Τύπου μια μεγάλη είδηση που θα άλλαζε από μόνη της τα πολιτικά δεδομένα, πιθανότατα δεν την άκουσε. Αν όμως παρακολούθησε προσεκτικά τις απαντήσεις του, μπορούσε να διακρίνει κάτι ίσως σημαντικότερο: τη στρατηγική με την οποία ο πρώην πρωθυπουργός σκοπεύει να κινηθεί μέχρι τις εκλογές. Μια στρατηγική που φαίνεται πως θα έχει δύο μέτωπα.
Βασικός στόχος ο Μητσοτάκης
Βασικός στόχος είναι η κυβέρνηση και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στον οποίο ανταπέδωσε χθες τη… μουσική αφιέρωση της προηγούμενης εβδομάδας με…Μητσάκη! Και πάτησε, όπως φάνηκε στην απάντηση που έδωσε στην ερώτηση του in, πάνω στο επιχείρημα της εντιμότητας, της αξιοπιστίας και της ορθής διαχείρισης. Θύμισε ότι ο κ. Μητσοτάκης πήρε ένα κόμμα με χρέη 200 εκατ. ευρώ που πλέον ξεπερνούν τα 600 εκατ. ευρώ όπως επίσης και τη δική του διαχείριση ως πρωθυπουργού στην τεράστια προσπάθεια να ρυθμιστεί το χρέος της χώρας και να βγει η Ελλάδα από τα Μνημόνια.
Τούτων δοθέντων η κατάληξη ήταν αναμενόμενη: «Δεν θα μιλάνε λοιπόν σε εμάς, δεν θα μας κουνάνε το δάχτυλο, σε σχέση με το τι είναι και τι δεν είναι νοικοκυρεμένη δημοσιονομική πολιτική», σημείωσε ο πρώην πρωθυπουργός.
Από εκεί και πέρα είναι σαφές ότι στο στόχαστρο βρίσκεται και το ΠΑΣΟΚ. Γιατί μπορεί οι δημοσκοπήσεις να φέρνουν δεύτερη την ΕΛΑΣ, ωστόσο το παιχνίδι της κυριαρχίας στον κεντροαριστερό χώρο δεν έχει ακόμα κριθεί οριστικά. Και αυτό το γνωρίζει ο Αλέξης Τσίπρας. Αν είναι να φτάσει στον Κυριάκο Μητσοτάκη θα πρέπει προηγουμένως να έχει δημιουργήσει ένα χώρο ασφαλείας γύρω από την ΕΛΑΣ.
Συν τοις άλλοις, οσο περισσότερο η πολιτική συζήτηση μετατρέπεται σε μονομαχία Μητσοτάκη – Τσίπρα τόσο περισσότερο επιτυγχάνεται ο πρώτος στόχος του: η επαναφορά του διπολισμού. Κι αυτό για τον Αλέξη Τσίπρα είναι ζήτημα ζωτικής σημασίας. Ένα κατακερματισμένο σκηνικό κομμάτων στο οποίο προηγείται η ΝΔ με διαφορά και ακολουθούν 2 ή 3 κόμματα με κοντινά ποσοστά μεταξύ τους δεν εξυπηρετεί κανέναν παρά μόνο την κυβέρνηση. Τουναντίον το ερώτημα που θέλει να βάλει στη συνείδηση του κόσμου είναι το Μητσοτάκης ή Τσίπρας;
Το ΠΑΣΟΚ που δεν είναι αντίπαλος αλλά… είναι
Λίγες μέρες πριν ανέβει στο βήμα της ΔΕΘ ο Νίκος Ανδρουλάκης, ο Αλέξης Τσίπρας στη δική του συνέντευξη είπε κάτι πολύ συγκεκριμένο.
Ο Τσίπρας είπε για το ΠΑΣΟΚ κάτι εξαιρετικά προσεκτικό: «Δεν είμαστε αντίπαλοι, είμαστε ανταγωνιστές». Αντίπαλος, πρόσθεσε, είναι η Δεξιά. Πολιτικά η φράση είναι σχεδόν «χειρουργική». Ο πρώην πρωθυπουργός δεν έχει κανέναν λόγο να ανοίξει πόλεμο με το ΠΑΣΟΚ. Πρώτον, επειδή χρειάζεται ένα τμήμα των ψηφοφόρων του. Δεύτερον, επειδή την επόμενη ημέρα των εκλογών ενδέχεται να χρειάζεται και το ίδιο το κόμμα.
Υπάρχει όμως ένα μικρό πρόβλημα: για να γίνει ο Τσίπρας πρωθυπουργός πρέπει πιθανότατα πρώτα να αποδυναμώσει το ΠΑΣΟΚ. Εδώ λοιπόν βρίσκεται το δύσκολο κομμάτι της εξίσωσης που είναι παράλληλα και αντιφατικό. Ο Αλέξης Τσίπρας χρειάζεται το ΠΑΣΟΚ αρκετά ισχυρό ώστε να μπορεί αύριο να αποτελέσει κυβερνητικό εταίρο, αλλά όχι τόσο ισχυρό ώστε να αμφισβητεί την πρωτοκαθεδρία του στον προοδευτικό χώρο. Με λίγα λόγια το θέλει, «τόσο, όσο».
Κι επειδή είναι δεδομένο ότι το ΠΑΣΟΚ θα αντιδράσει σε αυτή την προοπτική, προμηνύεται μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μάχη μέχρι τις κάλπες.
Το παιχνίδι της «χρήσιμης ψήφου»
Εφόσον η ΕΛΑΣ αρχίσει να αποκτά μεγαλύτερη δημοσκοπική δυναμική, το επόμενο βήμα είναι σχεδόν προβλέψιμο: η επίκληση της χρήσιμης ψήφου. Το επιχείρημα θα μπορούσε να είναι απλό: αν θέλετε απλώς μια ισχυρότερη αντιπολίτευση, υπάρχουν πολλές επιλογές. Αν θέλετε όμως να φύγει ο Μητσοτάκης, πρέπει να ενισχύσετε εκείνον που μπορεί πραγματικά να τον κερδίσει.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η πίεση προς το ΠΑΣΟΚ μπορεί να γίνει ασφυκτική. Διότι όσο μειώνεται η απόσταση της ΕΛΑΣ από τη ΝΔ, τόσο δυσκολότερο θα είναι για τα υπόλοιπα κόμματα του χώρου να αντισταθούν στη λογική της συγκέντρωσης δυνάμεων γύρω από τον ισχυρότερο πόλο. Ειδικά στο πολύ πιθανό ενδεχόμενο δεύτερων εκλογών εάν δεν υπάρξει αυτοδυναμία από την πρώτη Κυριακή. Ο πρώην πρωθυπουργός το γνωρίζει αυτό. Γι΄αυτό και του αρκεί -προς το παρόν- να παγιώσει τη δεύτερη θέση και να δημιουργήσει απόσταση ασφαλείας από το κόμμα της Χαριλάου Τρικούπη.
Η αναμέτρηση με το παρελθόν
Ο πρώην πρωθυπουργός γνωρίζει καλά που θα ποντάρει η ΝΔ προκειμένου να τον αντιμετωπίσει. Εξάλλου η κυβέρνηση δεν το κρύβει. Σε κάθε ευκαιρία επιστρέφει στο 2015, στο δημοψήφισμα, στη διαπραγμάτευση, στο τρίτο μνημόνιο. Η στρατηγική της ΝΔ είναι επίσης εύκολα αναγνώσιμη: αν ο Τσίπρας προσπαθεί να μετατρέψει τις εκλογές σε δημοψήφισμα για τη σημερινή κυβέρνηση, η ΝΔ θα επιχειρήσει να τις μετατρέψει σε δημοψήφισμα για την προηγούμενη διακυβέρνησή του. Της έχει βγει στο παρελθόν, το ίδιο επιχειρεί να πετύχει και τώρα…
Γι’ αυτό και στη ΔΕΘ αλλά και με τη συνολικότερη παρουσία του ως επικεφαλής της ΕΛΑΣ προσπαθεί να εμφανίσει ένα διαφορετικό προφίλ: λιγότερο καταγγελτικό, περισσότερο κυβερνητικό. Λιγότερο «θα τα αλλάξουμε όλα», περισσότερο «έχουμε συγκεκριμένο σχέδιο». Και κυρίως με ιδιαίτερη επιμονή στην κοστολόγηση των οικονομικών προτάσεων.
Η μεσαία τάξη
Τίποτε απ’ αυτά δεν είναι τυχαίο. Εν ολίγοις γνωρίζει ότι για να κερδίσει τη ΝΔ δεν του αρκεί να συσπειρώσει την Αριστερά. Χρειάζεται να διεισδύσει στη μεσαία τάξη και κυρίως σε εκείνο το κομμάτι του Κέντρου που μπορεί να είναι δυσαρεστημένο από την κυβέρνηση αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον ίδιο με επιφύλαξη. Κι εκεί είναι που θα κριθούν πολλά αν όχι όλα.
Σε αυτό το πλαίσιο εξηγείται η επιλογή του να μιλήσει για μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση των πολύ μεγάλων περιουσιών, για ενίσχυση μισθών και συλλογικών συμβάσεων, για ακρίβεια, ενέργεια και μικρομεσαίους με στόχο να δημιουργήσει μια καθαρή κοινωνική διαχωριστική γραμμή με τη ΝΔ.
Η πρόθεσή του είναι κινηθεί τόσο προς το Κέντρο όσο και να ενισχύσει το αριστερό πολιτικό του στίγμα. Να πείσει δηλαδή τους μετριοπαθείς ότι μπορεί να κυβερνήσει χωρίς περιπέτειες και τους αριστερούς ότι δεν επιστρέφει απλώς για να διαχειριστεί καλύτερα το ίδιο μοντέλο. Η αλήθεια είναι ότι αυτό δεν είναι πολύ εύκολο να επιτευχθεί. Ήδη η κριτική που ακούγεται από τα αριστερά του είναι έντονη (π.χ. για δώρα, συντάξεις σε συνταξιούχους-δημόσιο κλπ.).
Τα αφηγήματα
Με τούτα και με εκείνα φαίνεται πως καθώς τρέχει ήδη η άτυπη προεκλογική περίοδος, έχουν αρχίσει να σχηματίζονται και δύο εντελώς διαφορετικά προεκλογικά αφηγήματα. Ο Μητσοτάκης επενδύει στον φόβο της αστάθειας: χωρίς ισχυρή ΝΔ, υποστηρίζει ουσιαστικά, η χώρα κινδυνεύει να μπει σε περιπέτειες.
Ο Τσίπρας επιχειρεί να απαντήσει με τον φόβο της στασιμότητας: αν συνεχίσει η ίδια κυβέρνηση, υποστηρίζει, θα συνεχιστούν η ακρίβεια, οι ανισότητες, η πίεση στη μεσαία τάξη και η θεσμική φθορά. «Μην αλλάξετε γιατί θα κινδυνεύσετε», από τη μία. «Αν δεν αλλάξετε, τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει», από την άλλη.
Εφόσον αυτό το δίλημμα εδραιωθεί, ο Τσίπρας θα έχει ήδη πετύχει κάτι σημαντικό: θα έχει μετατρέψει τις εκλογές σε μονομαχία. Ο δρόμος προς το Μαξίμου μόνο εύκολος δεν είναι όμως. Για να φτάσει μέχρι εκεί θα πρέπει να κερδίσει τρεις μάχες σχεδόν ταυτόχρονα: να πείσει ότι ο ίδιος δεν είναι ο Τσίπρας του 2015, να επικρατήσει στην Κεντροαριστερά χωρίς να κάψει τις γέφυρες με το ΠΑΣΟΚ και, τέλος, να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση σε θετική ψήφο προς τον ίδιο. Ιδού η Ρόδος…
