Έξι μήνες μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν, ο πόλεμος που ο Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει «μικρή εκδρομή» έχει εξελιχθεί σε ένα βαθιά αντιδημοφιλές αδιέξοδο, το οποίο απειλεί να εκτροχιάσει την προεδρία του.
Το Ιράν δεν έχει παραδοθεί, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές διαταραχές και δεν υπάρχει σαφής τρόπος τερματισμού της σύγκρουσης, για την οποία ο Τραμπ είχε κάποτε προβλέψει ότι θα τελείωνε μέσα σε τέσσερις εβδομάδες.
Τώρα, σε μια φαινομενική αναγνώριση ότι οι περαιτέρω στρατιωτικές επιθέσεις δεν θα εξαναγκάσουν το Ιράν να κάνει παραχωρήσεις, οι ΗΠΑ επιστρέφουν σε μια εκστρατεία οικονομικής πίεσης, με την ελπίδα να αποδυναμώσουν περαιτέρω την ιρανική κυβέρνηση, αναφέρει το Reuters.Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει ενημερώσει συμμάχους ότι είναι απίθανο οι ΗΠΑ να εξαπολύσουν νέες επιθέσεις «για την ώρα».
Τι θα συμβεί στη συνέχεια παραμένει ασαφές, όμως πολλές από τις πιθανές μακροχρόνιες συνέπειες του πολέμου — για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και την παγκόσμια οικονομία — είναι ήδη εμφανείς.
Ακολουθούν έξι από αυτές:
1. Ο Τραμπ πληρώνει πολιτικό τίμημα
Ο πόλεμος ήταν αντιδημοφιλής από την αρχή και έχει γίνει ακόμη περισσότερο. Σύμφωνα με δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos, το ποσοστό αποδοχής του Τραμπ έχει μειωθεί από 40% σε 33% από την έναρξη της σύγκρουσης, καθώς η άνοδος των τιμών της βενζίνης έχει υπονομεύσει την προεκλογική του υπόσχεση του 2024 να μειώσει το κόστος ζωής για τους Αμερικανούς.
Ο Τραμπ, ο οποίος προεκλογικά είχε υποσχεθεί να τερματίσει τους πολέμους, έχει υποστηρίξει ότι η συσσώρευση πυραύλων του Ιράν και οι πυρηνικές του φιλοδοξίες απαιτούσαν δράση, αλλά δεν έχει πείσει την πλειονότητα των ψηφοφόρων. Μόλις το 31% των Αμερικανών εγκρίνει τη σύγκρουση, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση.
Πρόκειται για χαμηλότερο ποσοστό από εκείνο άλλων πρόσφατων αμερικανικών συγκρούσεων σε αντίστοιχο στάδιο, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου στο Αφγανιστάν, ο οποίος για χρόνια είχε ποσοστά αποδοχής άνω του 50% στις δημοσκοπήσεις της Gallup.
Η οργή των ψηφοφόρων για τις υψηλές τιμές αποτελεί πρόβλημα για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, όταν θα πρέπει να υπερασπιστεί τις οριακές πλειοψηφίες του και στα δύο σώματα του Κογκρέσου.
Η σύγκρουση έχει επίσης διευρύνει το ρήγμα ανάμεσα στους περισσότερο απομονωτιστές Ρεπουμπλικανούς, οι οποίοι θέλουν να δουν έναν γρήγορο τερματισμό του πολέμου, και στους Ρεπουμπλικανούς νομοθέτες που πιστεύουν ότι ο Τραμπ πρέπει να συνεχίσει τη στρατιωτική πίεση στην Τεχεράνη.
2. Ο πόλεμος έχει κλονίσει την παγκόσμια οικονομία
Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις προκάλεσαν άμεσο συναγερμό, επειδή τα Στενά του Ορμούζ — τα οποία στενεύουν σε περίπου 21 μίλια (34 χιλιόμετρα) μεταξύ Ιράν και Ομάν — μεταφέρουν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενεργειακής προμήθειας. Η διαταραχή προκάλεσε απότομη άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και φόβους για παγκόσμια οικονομική ύφεση.
Οι ζημιές είναι σημαντικές, αλλά λιγότερο σοβαρές από ό,τι φοβούνταν αρχικά πολλοί οικονομολόγοι. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει μειώσει δύο φορές την πρόβλεψή του για την παγκόσμια ανάπτυξη από την έναρξη του πολέμου και πλέον αναμένει ότι η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 3,0% φέτος, έναντι πρόβλεψης 3,3% τον Ιανουάριο.
Ωστόσο, η παγκόσμια οικονομία έχει αποδειχθεί πιο ανθεκτική σε σχέση με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Οι μεγάλες οικονομίες είναι σήμερα λιγότερο εξαρτημένες από την ενέργεια απ’ ό,τι ήταν τότε, ενώ οι ισχυρές καταναλωτικές δαπάνες και επενδύσεις — συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης έκρηξης στην τεχνητή νοημοσύνη — έχουν βοηθήσει να απορροφηθεί το πλήγμα.
3. Το Ιράν έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα, αλλά δεν έχει ηττηθεί
Ο στρατός και η οικονομία του Ιράν έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, όμως η Τεχεράνη εξακολουθεί να μπορεί να εξαπολύει επιθέσεις και να κρατά κλειστά τα Στενά του Ορμούζ.
Τον Μάιο, ο ανώτατος Αμερικανός στρατιωτικός διοικητής για τη Μέση Ανατολή, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, δήλωσε στο Κογκρέσο ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν καταστρέψει 161 ιρανικά πολεμικά πλοία και είχαν θέσει εκτός λειτουργίας το 82% των συστημάτων αεράμυνας του Ιράν. Είπε ότι η ιρανική Πολεμική Αεροπορία, η οποία προηγουμένως πραγματοποιούσε έως και 100 εξόδους την ημέρα, δεν εκτελούσε πλέον αποστολές.
Παρόλα αυτά, το Ιράν διατηρεί drones και πυραύλους και έχει πραγματοποιήσει επιτυχείς επιθέσεις εναντίον πλοίων και αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην περιοχή.
Τον Μάρτιο, το Reuters ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούσαν να διαπιστώσουν με βεβαιότητα ότι είχαν καταστρέψει μόνο περίπου το ένα τρίτο του τεράστιου πυραυλικού οπλοστασίου του Ιράν. Η κατάσταση περίπου ενός ακόμη τρίτου ήταν λιγότερο σαφής, όμως οι βομβαρδισμοί πιθανότατα είχαν προκαλέσει ζημιές, είχαν καταστρέψει ή είχαν θάψει τους πυραύλους σε υπόγειες σήραγγες και καταφύγια, σύμφωνα με πηγές που μίλησαν τότε στο Reuters.
Ο πόλεμος έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους και έχει επιδεινώσει την οικονομική κρίση του Ιράν, εντείνοντας τον πληθωρισμό και διαταράσσοντας το εμπόριο. Τον Ιούλιο, ο πληθωρισμός στις τιμές των τροφίμων έφτασε το 128% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με το Στατιστικό Κέντρο του Ιράν.
Παράλληλα, όμως, ο πόλεμος έχει ωθήσει τις πολιτικές διαφορές στο παρασκήνιο και έχει οδηγήσει σε σκληρότερη καταστολή των διαφωνούντων.
4. Η Μέση Ανατολή έχει αποσταθεροποιηθεί
Ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος είχε ως στόχο να εξαλείψει το Ιράν ως απειλή για τη Μέση Ανατολή, όμως αναλυτές υποστηρίζουν ότι, αντίθετα, έχει ενθαρρύνει την Τεχεράνη και έχει αφήσει την περιοχή λιγότερο ασφαλή.
Οι ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον αραβικών κρατών του Κόλπου που είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ έπληξαν αμερικανικές στρατιωτικές και διπλωματικές εγκαταστάσεις και προκάλεσαν διαταραχές στις αεροπορικές μεταφορές.
Οι ιρανικές επιθέσεις εναντίον πλοίων, σε συνδυασμό με έναν αποκλεισμό των Χούθι που στοχεύει τη ναυσιπλοΐα που συνδέεται με τη Σαουδική Αραβία στην Ερυθρά Θάλασσα, έχουν αυξήσει το κόστος ασφάλισης και μεταφοράς σε ολόκληρη την περιοχή. Οι επιπτώσεις ξεπερνούν κατά πολύ τις μεμονωμένες επιθέσεις εναντίον πλοίων, καθώς διαταράσσονται οι εφοδιαστικές αλυσίδες και αυξάνεται η αβεβαιότητα για τις οικονομίες του Κόλπου.
5. Ίσως χρειαστεί περισσότερος χρόνος στο Ιράν για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, αν υποθέσουμε ότι το επιδιώκει
Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις κατά τη διάρκεια μιας προηγούμενης επίθεσης τον Ιούνιο του 2025, καθώς και κατά την αρχική φάση του τρέχοντος πολέμου, προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε τρεις γνωστές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν και σε τοποθεσίες που θεωρούνται από τις ΗΠΑ, ύποπτες για εργασίες σχετικές με πυρηνικά όπλα. Παράλληλα, ισραηλινά πλήγματα έχουν σκοτώσει κορυφαίους Ιρανούς πυρηνικούς επιστήμονες.
Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών τον Μάιο τοποθετούσαν τον εκτιμώμενο «χρόνο πυρηνικής διάρρηξης» του Ιράν — δηλαδή τον χρόνο που απαιτείται για την παραγωγή αρκετού σχάσιμου υλικού για μία βόμβα — έως και στον έναν χρόνο, έναντι έως και έξι μηνών πριν από τον πόλεμο.
Ωστόσο, η πραγματική κατάσταση του πυρηνικού προγράμματος παραμένει αβέβαιη, επειδή οι επιθεωρητές του ΟΗΕ δεν έχουν επιστρέψει στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας δεν έχει καταφέρει να επαληθεύσει την τοποθεσία περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60% από τις επιθέσεις του 2025. Αυτό το απόθεμα θα μπορούσε ενδεχομένως να εμπλουτιστεί περαιτέρω, σε επίπεδο κατάλληλο για την κατασκευή όπλων, σε μια μυστική εγκατάσταση.
Το Ιράν αρνείται εδώ και χρόνια ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
6. Η στρατιωτική ετοιμότητα των ΗΠΑ έχει μειωθεί
Ο αμερικανικός στρατός έχει χάσει drones και αεροσκάφη, τόσο από ιρανικά πυρά όσο και από ατυχήματα. Έκθεση της Υπηρεσίας Ερευνών του Κογκρέσου τον Μάιο ανέφερε ότι 42 αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη είχαν χαθεί κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Τα πυρομαχικά αποτελούν σημαντική ανησυχία. Το Reuters ανέφερε ότι ο στρατός έχει χρησιμοποιήσει «σχεδόν όλο» το παγκόσμιο απόθεμά του από ορισμένους πυραύλους ακριβείας. Εκτίμηση του Center for Strategic and International Studies ανέφερε ότι μέχρι τον Ιούλιο οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν χρησιμοποιήσει περίπου το 65% των αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot και είχαν μειώσει το απόθεμα αναχαιτιστικών πυραύλων THAAD (Terminal High-Altitude Area Defense) κατά τουλάχιστον 38%.
Η Ουάσινγκτον έχει μεταφέρει μαχητικά αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και άλλα στρατιωτικά μέσα στη Μέση Ανατολή από την Ευρώπη και την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, παρατείνοντας τις αναπτύξεις τους και εγείροντας ερωτήματα σχετικά με τη στρατιωτική ετοιμότητα σε άλλες περιοχές.
Το USS Gerald R. Ford παρέμεινε σε ανάπτυξη για περισσότερο από έναν χρόνο, τη μεγαλύτερη περίοδο ανάπτυξης αμερικανικού αεροπλανοφόρου από τον πόλεμο του Βιετνάμ, ενώ νομοθέτες εξέφρασαν ανησυχίες για τις συνθήκες πάνω στο USS Abraham Lincoln μετά από 200 συνεχόμενες ημέρες στη θάλασσα. Το αεροπλανοφόρο αντικαταστάθηκε την περασμένη εβδομάδα από ένα άλλο αεροπλανοφόρο που βρισκόταν στον Ειρηνικό, γεγονός που αναδεικνύει πόσο πολύ ο πόλεμος καταπονεί τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις.
Πηγή: Reuters
