Ο πρώην εμίρης του Κατάρ, ο σεΐχης Χάμαντ Μπιν Χαλίφα αλ Θάνι, απεβίωσε σε ηλικία 74 ετών, ανακοίνωσε σήμερα το Amiri Diwan, το ανώτατο κυβερνητικό όργανο της χώρας.
BREAKING: Former Emir Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani has died at the age of 74, according to a statement from Qatar’s Amiri Diwan.
🔴 More on https://t.co/5H0QqpfIYw pic.twitter.com/Zc6jarpGxM
— Al Jazeera Breaking News (@AJENews) July 12, 2026
«Με καρδιές ακλόνητες στην πίστη στο θέλημα και το πεπρωμένο του Θεού, το Amiri Diwan θρηνεί τη μεγάλη απώλεια για το έθνος του εκλιπόντος – ο Θεός να τον ελεήσει – της Υψηλότητάς του, του Πατέρα Αμίρ Σέιχ Χαμάντ μπιν Χαλίφα Αλ Θάνι, ο οποίος απεβίωσε σήμερα το πρωί», ανέφερε το Amiri Diwan σε δήλωση που εξέδωσε την Κυριακή.
Αρχιτέκτονας της ανάπτυξης των υποδομών LNG του Κατάρ
Ο Σεΐχης Χάμαντ ηγήθηκε μίας από τις πιο καθοριστικές περιόδους στην ιστορία του Κατάρ, οδηγώντας σε έναν ταχύ μετασχηματισμό του μικρού ερημικού κράτους, ο οποίος αναδιαμόρφωσε την οικονομία του, τη διεθνή του εικόνα και τις πολιτικές του φιλοδοξίες, αναφέρει το Reuters.
Με έντονη προσωπικότητα και ανεξάρτητο πνεύμα, εξήγησε σε ομιλία του το 2013, με αφορμή την παραίτησή του από την εξουσία, ότι επιθυμούσε μια νέα γενιά «με τις καινοτόμες ιδέες και τις ενεργές της δυνάμεις» να αναλάβει τα ηνία.
Ο Σεΐχης Χαμάντ ήταν ο αρχιτέκτονας της προσπάθειας του Κατάρ να αναπτύξει τις υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), οι οποίες του επέτρεψαν να διοχετεύσει τα τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου του στις παγκόσμιες αγορές, μετατρέποντας το κράτος σε έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς στον κόσμο και θέτοντας τα θεμέλια για τον τεράστιο πλούτο του.
Ίδρυσε το ειδησεογραφικό δίκτυο Al Jazeera, το οποίο έδωσε στο Κατάρ δυσανάλογα μεγάλη επιρροή στην αραβική πολιτική και επέκτεινε την παρουσία του πολύ πέρα από τον Περσικό Κόλπο. Παράλληλα, επέβλεψε την επιτυχημένη υποψηφιότητα για τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου ποδοσφαίρου του 2022, μια κίνηση που έφερε οριστικά το Κατάρ στο παγκόσμιο προσκήνιο και επιτάχυνε μια δεκαετία κατασκευής υποδομών που άλλαξε ριζικά την πρωτεύουσα, τη Ντόχα.
Θεμελιώνοντας τον ρόλο του Κατάρ ως διαμεσολαβητή
Η εξωτερική πολιτική του διαμόρφωσε για το Κατάρ έναν ρόλο διαμεσολαβητή, με τη χώρα να μεσολαβεί σε συγκρούσεις από τον Λίβανο έως την Υεμένη και το Νταρφούρ, ενώ παράλληλα διατηρούσε σχέσεις τόσο με τις Ηνωμένες Πολιτείες — φιλοξενώντας τη Διοίκηση Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (U.S. Central Command) — όσο και με το Ιράν και ομάδες που συνδέονται με αυτό.
Αυτή η πολιτική ισορροπιών έθεσε τις βάσεις για τον σημερινό ρόλο του Κατάρ στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, καθώς και στις πολυετείς προσπάθειές του για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, αναφέρει το Reuters.
Το Κατάρ υπό τον Σεΐχη Χαμάντ διαδραμάτισε σημαντικό αλλά και αμφιλεγόμενο ρόλο κατά τη διάρκεια των εξεγέρσεων της Αραβικής Άνοιξης το 2011, χρησιμοποιώντας τους πόρους και την ιδιαίτερα αυξημένη επιρροή του για να υποστηρίξει επαναστατικά κινήματα και ισλαμιστικές ομάδες σε ολόκληρη την περιοχή.
Ενώ η Ντόχα παρουσίαζε την πολιτική της ως στήριξη στα λαϊκά αιτήματα για πολιτική αλλαγή, οι επικριτές κατηγόρησαν το Κατάρ — και τον ίδιο τον Σεΐχη Χαμάντ — ότι υποστήριζε επιλεκτικά παρατάξεις που εξυπηρετούσαν τα συμφέροντά του, ιδιαίτερα ομάδες που συνδέονταν με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα.
Αυτό έφερε τον Σεΐχη Χαμάντ σε αντιπαράθεση με άλλους μονάρχες του Κόλπου, όπως αυτούς της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, οι οποίοι θεωρούσαν πολλά από αυτά τα κινήματα απειλή για την περιφερειακή σταθερότητα και τη μοναρχική εξουσία.
Η ενεργή αυτή πολιτική ενίσχυσε τη θέση του Κατάρ στην περιοχή, αλλά παράλληλα όξυνε τις εντάσεις με τους γείτονές του και άφησε μια κληρονομιά που εξακολουθεί να επηρεάζει την πολιτική του Κόλπου.
Το πραξικόπημα και η απόπειρα αντιπραξικοπήματος
Η παραίτηση του Σεΐχη Χαμάντ από την εξουσία είχε ως στόχο να εξασφαλίσει ομαλή διαδοχή και να περιορίσει τις διαφωνίες μέσα σε μια κυβερνώσα οικογένεια με μακρά ιστορία εσωτερικών παλατιανών συγκρούσεων.
Ο ίδιος είχε καταλάβει την εξουσία από τον πατέρα του με ένα αναίμακτο πραξικόπημα το 1995. Έναν χρόνο αργότερα, επέζησε από μια απόπειρα αντιπραξικοπήματος, την οποία αναλυτές απέδωσαν στον πατέρα του, ο οποίος είχε ανέλθει στην εξουσία με παρόμοιο τρόπο το 1972, ανατρέποντας τον ξάδελφό του.
Ένας από τους σημαντικότερους συνεργάτες του Σεΐχη Χαμάντ στην πορεία εκσυγχρονισμού του Κατάρ ήταν μία από τις συζύγους του, η Σεΐχα Μόζα μπιντ Νάσερ, η οποία απέκτησε μια δημόσια παρουσία σπάνια για σύζυγο ηγέτη χώρας του Κόλπου.
Η επιρροή της Σεΐχας Μόζα αυξήθηκε παράλληλα με τις προσπάθειες του Σεΐχη Χαμάντ να επαναπροσδιορίσει τη θέση του κράτους τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
Ενώ ο εμίρης προωθούσε πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις που άλλαξαν την πορεία της χώρας, εκείνη προώθησε μια παράλληλη ατζέντα στους τομείς της εκπαίδευσης, της έρευνας και της κοινωνικής ανάπτυξης.
Όταν ο εμίρης ανέλαβε την εξουσία, ήταν ο νεότερος ηγέτης στην περιοχή, σε ηλικία 44 ετών. Θεωρούνταν λιγότερο απόμακρος από άλλους Άραβες ηγέτες του Κόλπου και συχνά μπορούσε να βρεθεί στο αγαπημένο του καφέ στο παζάρι (souq) της Ντόχα, να συζητά με τους θαμώνες.
