Η σωματική άσκηση και η ανθρώπινη κίνηση δεν χρειάζεται να περιορίζονται σε κλειστούς χώρους, όπως τα γυμναστήρια ή τα αστικά κέντρα άθλησης. Αντίθετα, η μεταφορά της δραστηριότητας στη φύση μπορεί να αποτελέσει μια ουσιαστική πρόταση για υγεία, ευζωία και ενεργό τρόπο ζωής για ανθρώπους κάθε ηλικίας και κοινωνικής ομάδας. Όπως επισημαίνει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Χάρης Κουθούρης, καθηγητής Διοίκησης Δραστηριοτήτων Αναψυχής στο ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το βουνό, οι λόφοι, τα μονοπάτια, οι δασικές, παραποτάμιες και παραθαλάσσιες διαδρομές δεν είναι απλώς χώροι άθλησης, αλλά πεδία εμπειρίας, επαφής με τη φύση και κοινοτικής σύνδεσης.
Η πεζοπορία και η ποδηλασία στο φυσικό περιβάλλον ενεργοποιούν, σύμφωνα με τον ίδιο, το καρδιοαναπνευστικό, μυϊκό και κινητικό σύστημα του συμμετέχοντα. Ωστόσο, τα οφέλη τους υπερβαίνουν τη στενή έννοια της σωματικής άσκησης. Για να εξηγήσει:
«Η ενεργή κίνηση μακριά από το αστικό πεδίο λειτουργεί για το άτομο ολιστικά: συμβάλλει στην ψυχική αποφόρτιση, στην πνευματική αναζωογόνηση, στη συναισθηματική ισορροπία και στην αναζήτηση μιας βαθύτερης σχέσης ανθρώπου και φύσης. Το άτομο που περπατά ή ποδηλατεί μόνο του, με φίλους, με την οικογένεια ή μέσα σε μια οργανωμένη ομάδα, δεν “γυμνάζεται” απλώς. Συμμετέχει σε μια εμπειρία που συνδέει το σώμα με το τοπίο, την προσπάθεια με την απόλαυση και την κίνηση με την εσωτερική ηρεμία, το σήμερα με την επόμενη μέρα».
Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα DETOUR και η αειφορική τουριστική ανάπτυξη
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται το καινοτόμο ευρωπαϊκό πρόγραμμα DETOUR project, στο οποίο συμμετέχουν φορείς από την Ελλάδα, την Τουρκία, την Ιταλία και τη Βουλγαρία. Το πρόγραμμα επιδιώκει τη σύνδεση της υπαίθριας κινητικής αναψυχής με την αειφορική τουριστική ανάπτυξη. Ως διεθνές εκπαιδευτικό εγχείρημα, το DETOUR αντιμετωπίζει την πεζοπορία και την ποδηλασία όχι μόνο ως δραστηριότητες αναψυχής, αλλά ως ευκαιρία για τη διαμόρφωση ανθεκτικών τοπικών οικοσυστημάτων τουρισμού.
Σε αυτά τα οικοσυστήματα, η φύση, η πολιτιστική κληρονομιά, οι μικρές επιχειρήσεις, οι τοπικές κοινότητες και οι επισκέπτες συνδέονται μέσα από μια κοινή φιλοσοφία υπεύθυνης και βιώσιμης ανάπτυξης.
Η ελληνική προοπτική και η αξία της υπαίθριας δραστηριότητας
Η προσέγγιση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για χώρες όπως η Ελλάδα, τονίζει ο κ. Κουθούρης, όπου το φυσικό κάλλος, η γεωμορφολογική ποικιλία, τα ορεινά και ημιορεινά τοπία, οι παραδοσιακοί οικισμοί και οι ιστορικές διαδρομές μπορούν να αποτελέσουν πεδία υψηλής αξίας για ήπιες μορφές θεματικού τουρισμού.
Οι περιοχές αυτές, όπως υπογραμμίζει, δεν πρέπει να αναπτύσσονται με λογικές εκμετάλλευσης της φύσης, αλλά με σύνεση, σχεδιασμό και αξιοποίηση των φυσικών πόρων. Η πεζοπορία και η ποδηλασία μπορούν να λειτουργήσουν ως μοχλοί ανάπτυξης μόνο όταν εντάσσονται σε ένα ευρύτερο δίκτυο συνεργασίας μεταξύ παρόχων εκπαίδευσης, φιλοξενίας, εστίασης, τοπικών προϊόντων, πολιτιστικών δράσεων, περιβαλλοντικής φροντίδας, μεταφορών και επαγγελματιών υπαίθριων δραστηριοτήτων.
Η επαφή με τη φύση ως παιδεία και φιλοσοφία ζωής
«Η φιλοσοφία αυτή μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη αξία και για την ελληνική οικογένεια, αλλά κυρίως για τον μαθητικό πληθυσμό», σημειώνει ο κ. Κουθούρης, «καθώς η επαφή των νέων με την ύπαιθρο, την πεζοπορία, το ποδήλατο και τον ενεργό τρόπο ζωής μπορεί να καλλιεργήσει από νωρίς την αντίληψη ότι η φύση δεν αποτελεί απλώς ένα εφήμερο χώρο επίσκεψης ή αναψυχής, αλλά πεδίο μάθησης, υγείας, συνεργασίας, υπευθυνότητας και διά βίου ευζωίας».
Η πραγματική πρόκληση, όπως καταλήγει, δεν είναι μόνο η δημιουργία νέων πεζοπορικών και ποδηλατικών διαδρομών ή η αύξηση της επισκεψιμότητας ενός προορισμού. Είναι η διαμόρφωση ενός νέου προτύπου ζωής και τουριστικής ανάπτυξης, όπου η ανθρώπινη υγεία, η ενεργός διαβίωση, η τοπική οικονομία και η περιβαλλοντική ευθύνη συνυπάρχουν αρμονικά.
«Η κίνηση στη φύση δεν είναι μόνο άσκηση. Είναι πολιτισμός, παιδεία, ευζωία και αειφορική φιλοσοφία ζωής».
