Τι ζητά η ΕΛΑΣ μετά την πυρκαγιά στον Ελαιώνα – Τα σοβαρά ερωτήματα για την επάρκεια των ελέγχων
Με αφορμή τη σοβαρή πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026 σε βαφείο ρούχων στον Ελαιώνα, επεκτάθηκε σε γειτονική βιοτεχνία ένδυσης και τέθηκε υπό έλεγχο έπειτα από πολύωρη επιχείρηση, ο Τομέας Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ) ζητά την πλήρη και σε βάθος διερεύνηση του περιστατικού.
Τα εύφλεκτα υλικά, το υψηλό πυροθερμικό φορτίο, οι φιάλες υγραερίου και οι πυκνοί καπνοί κατέστησαν ιδιαίτερα απαιτητική την κατάσβεση, ενώ η προληπτική απομάκρυνση πολιτών σε ακτίνα 400 μέτρων «καταδεικνύει τους σοβαρούς κινδύνους από τη γειτνίαση επικίνδυνων βιοτεχνικών μονάδων με τον αστικό ιστό».
Στην Αμαλία εκφράζουν την αναγνώριση και τις ευχαριστίες μας στις δυνάμεις της Πυροσβεστικής, της Αστυνομίας και σε όλους όσοι συνέδραμαν για την κατάσβεση της πυρκαγιάς και την προληπτική απομάκρυνση κατοίκων.
ΕΛΑΣ: Επαναλαμβανόμενοι κίνδυνοι
«Το συμβάν, ωστόσο, δεν είναι μεμονωμένο», σημειώνουν και θυμίζουν πως «το φετινό καλοκαίρι σημειώθηκαν πυρκαγιές σε μονάδες ανακύκλωσης και άλλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις στο Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης, στον Ασπρόπυργο Αττικής, στο Ομορφοχώρι Λάρισας και στο Μαρκόπουλο Αττικής. Στον Ασπρόπυργο, η πυρκαγιά και έκρηξη προκάλεσαν πολλούς τραυματισμούς, ενώ ένας τραυματίας υπέκυψε αργότερα στα τραύματά του».
Τα περιστατικά αυτά, σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, ανέδειξαν επαναλαμβανόμενους κινδύνους από τη συγκέντρωση εύφλεκτων υλικών και την έκλυση πυκνών καπνών κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Εγείρουν επίσης σοβαρά ερωτήματα για την επάρκεια των ελέγχων πριν και μετά τα συμβάντα και για την πληρότητα της δημόσιας ενημέρωσης σχετικά με τις επιπτώσεις τους. Διαφαινόμενος κοινός παρονομαστής είναι τα κενά στους ελέγχους, πριν και μετά το ατύχημα.
Η ΕΛΑΣ απαιτεί άμεσες και διαφανείς απαντήσεις από τις αρμόδιες αρχές:
• Πιστοποιητικά και έλεγχοι: Διέθεταν οι βιοτεχνίες τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά πυροπροστασίας και ισχύοντα πιστοποιητικά, όπου απαιτούνταν; Πότε πραγματοποιήθηκε ο τελευταίος έλεγχος; Τηρούνταν οι όροι ασφαλούς αποθήκευσης των υλικών;
• Περιβαλλοντική επιβάρυνση: Έχουν πραγματοποιηθεί ή προγραμματιστεί μετρήσεις ατμοσφαιρικών ρύπων, συμπεριλαμβανομένων των αιωρούμενων σωματιδίων PM2,5, και έλεγχοι για πιθανή επιβάρυνση του εδάφους και των υδάτων από τα κατάλοιπα της πυρκαγιάς και τα νερά κατάσβεσης; Πότε θα δημοσιοποιηθούν τα αποτελέσματα;
• Διερεύνηση αιτίων: Πότε θα ολοκληρωθεί η έρευνα του Ανακριτικού Κλιμακίου της Πυροσβεστικής και θα δημοσιοποιηθούν τα συμπεράσματά της;
Κενά ελέγχων και κυβερνητικές ευθύνες
Τα συμβάντα αυτά εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για τις συνέπειες της χαλάρωσης του θεσμικού πλαισίου του ν. 4442/2016 με τον ν. 4635/2019 της κυβέρνησης ΝΔ, ο οποίος αντικατέστησε την «έγκριση» με «γνωστοποίηση» εγκατάστασης για μεταποιητικές και συναφείς δραστηριότητες σε περιοχές με καθορισμένες χρήσεις γης βιομηχανίας–βιοτεχνίας. Τίθεται επομένως, σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, επιτακτικά το ζήτημα της επάρκειας του ισχύοντος πλαισίου πρόληψης και ελέγχου:
• Έλεγχοι πριν το συμβάν: Η μετάβαση σε καθεστώτα γνωστοποίησης με εκ των υστέρων ελέγχους δεν συνοδεύτηκε από επαρκή ελεγκτικό μηχανισμό. Χρειάζεται οργανωμένη καταγραφή και εκτίμηση κινδύνου και για εγκαταστάσεις με επικίνδυνα υλικά που δεν υπάγονται στη Seveso III και λειτουργούν στον αστικό ιστό, ενώ για τις μονάδες ανακύκλωσης απαιτείται αξιολόγηση και, όπου χρειάζεται, εξειδίκευση των απαιτήσεων πυροπροστασίας ανάλογα με τα υλικά, τις ποσότητες και τον τρόπο αποθήκευσής τους.
• Υποστελέχωση: Να δημοσιοποιηθούν τα στοιχεία στελέχωσης των αρμόδιων ελεγκτικών υπηρεσιών, ο αριθμός και η συχνότητα των ελέγχων και οι ενέργειες συμμόρφωσης που ακολούθησαν.
• Έλεγχοι μετά το συμβάν: Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να δημοσιοποιήσουν ποιο ενιαίο πρωτόκολλο μετρήσεων και ενημέρωσης εφαρμόζεται μετά από πυρκαγιές σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις και μονάδες διαχείρισης αποβλήτων. Η παρακολούθηση από το υφιστάμενο δίκτυο σταθμών δεν είναι επαρκής.
Επιβάλλεται να συμπληρώνεται και με στοχευμένες επιτόπιες μετρήσεις, ώστε να αποτυπώνονται οι τοπικές επιπτώσεις και οι ειδικοί ρύποι κάθε συμβάντος.
• Περιβαλλοντική ευθύνη: Το ΠΔ 148/2009 προβλέπει αντικειμενική ευθύνη των μονάδων διαχείρισης αποβλήτων για ζημιές σε έδαφος και ύδατα. Είναι απαραίτητο να εξεταστεί η εφαρμογή του για την πρόληψη και αποκατάσταση τυχόν περιβαλλοντικής ζημίας και τον καταλογισμό των σχετικών δαπανών στους υπεύθυνους φορείς, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Ζητά επίσης, «τη συγκρότηση Επιτροπής έκτακτου απολογισμού για το συμβάν, την καταγραφή των μονάδων με επικίνδυνα υλικά στον αστικό ιστό, ειδικές προδιαγραφές πυροπροστασίας για τις μονάδες ανακύκλωσης, πρωτόκολλο μετρήσεων και ενημέρωσης των πολιτών μετά από κάθε βιομηχανική πυρκαγιά και την άμεση στελέχωση των ελεγκτικών υπηρεσιών».
Καταλήγει: «Η πρόληψη βιομηχανικών ατυχημάτων απαιτεί ουσιαστικούς ελέγχους, καταγραφή των εγκαταστάσεων, του πυροθερμικού φορτίου τους, και εκτίμηση των κινδύνων για τις γειτονικές περιοχές. Μετά από κάθε συμβάν απαιτούνται επιστημονική αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, έγκαιρη ενημέρωση των κατοίκων και διαφάνεια για τα ευρήματα και τα μέτρα αποκατάστασης».
